Światło Józef

Józef Światło - Dane osobowe
Data urodzenia: 1 stycznia 1915
Miejsce urodzenia: Medyna koło Zbaraża
Data śmierci: 2 września 1994
Zawód: funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa
Powiązane miejscowości: Warszawa, Olsztyn, Kraków

Światło Józef (właśc. Izaak Fleichfarb) (1.01.1915 Medyna koło Zbaraża – 2.09.1994 USA) – działacz komunistyczny, podpułkownik aparatu bezpieczeństwa. Działacz żydowskiej organizacji syjonistycznej Gordonia. Od 1933 r. członek Komunistycznego Związku Młodzieży Polski, dwukrotnie więziony. W 1938 r. powołany do służby wojskowej, uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939; zbiegł z niewoli niemieckiej pod okupację sowiecką, deportowany na Syberię. Od 1943 r. służył w armii polskiej gen. Zygmunta Berlinga, następnie w aparacie bezpieczeństwa: od stycznia do września 1945 r. zastępca kierownika Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa w Warszawie, w 1945–1946 – w Olsztynie, w 1946–1948 – w Krakowie. Od października 1948 r. pracował w komórce Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, zajmującej się kontrolą partii komunistycznej. W latach 1950–1951 wicedyrektor Biura Specjalnego MBP, później, do września 1954 r., formalnie wicedyrektor X Departamentu MBP. Zyskał szczególne zaufanie sowieckich organów bezpieczeństwa i władz politycznych. Brał udział w akcjach grup operacyjnych NKWD, w aresztowaniu Witolda Witosa i polskich przywódców komunistycznych – Władysława Gomułki i Mariana Spychalskiego. W grudniu 1953 r. zbiegł na Zachód. We wrześniu 1954 r. ujawniono fakt przyznania mu azylu w USA. W latach 1954–1955 Światło występował w Radiu Wolna Europa, demaskując system komunistycznego terroru politycznego w Polsce. Jego relacje, docierające do kraju drogą radiową i w postaci broszury (Za kulisami bezpieki i partii, 1955) zrzucanej z balonów, zmusiły władze do częściowego złagodzenia represji i reorganizacji aparatu bezpieczeństwa. Światło pozostał w USA, żyjąc pod przybranym nazwiskiem.

Bibliografia

Błażyński Z., Mówi Józef Światło. Za kulisami bezpieki i partii 1940–1955, Londyn 1985, wyd. krajowe poza cenzurą 1986, wyd. oficjalne 1990.

© Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; zobacz sam: Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne.

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.