Wawelberg Hipolit

Hipolit Wawelberg - Dane osobowe
Data urodzenia: 8 maja 1843
Miejsce urodzenia: Warszawa
Data śmierci: 20 października 1901
Miejsce śmierci: Warszawa
Zawód: finansista
Powiązane miejscowości: Warszawa, Wilno

Wawelberg Hipolit (8.05.1843 Warszawa – 20.10.1901 tamże) – finansista, działacz społeczny i gospodarczy, filantrop. Wywodził się z ubogiej rodziny żydowskiej, jego dziad był tragarzem ulicznym. Dopiero jego ojciec Henryk Wawelberg (1813–1891), pracując od najmłodszych lat w składzie żelaza należącym do firmy Prywes, później jako subiekt w składzie cygar i kantorze loterii, zwrócił swą inteligencją uwagę hrabiego Nesselrode – klienta tego składu. Hrabia zaproponował Henrykowi udzielenie wysokiej pożyczki na rozpoczęcie własnej działalności. Młody subiekt pożyczone pieniądze wykorzystał, zakładając w 1848 r. na rogu ul. Przechodniej i Żelaznej Bramy kantor wymiany. Do współpracy zaprosił dobrze zapowiadającego się bankiera Henryka Berezę. Był to czas ożywionej koniunktury dla przedsiębiorstw bankowo-finansowych, ze względu na fakt uruchomienia normalnotorowej Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej oraz szerokotorowych kolei na prawym brzegu Wisły. Dzięki nim Warszawa stała się ważnym punktem łączącym Europę Zachodnią i Wschodnią oraz Azję, co sprzyjało rozwojowi małego kantoru Henryka Wawelberga w potężny dom bankowy. 

Hipolit uczęszczał do III gimnazjum matematycznego, mieszczącego się wówczas w Pałacu Kazimierzowskim, które ukończył w 1861 r. i zgodnie z wolą ojca wstąpił do Instytutu Agronomicznego w ówczesnym Marymoncie. Brał udział w powstaniu styczniowym, a po jego upadku ojciec wysłał go do Berlina, by uniknął represji. W Berlinie kontynuował studia w Akademii Handlowej, które zakończył w 1869 roku. Powrócił do kraju i podjął pracę w banku ojca, ożenił się z Ludwiką Berson, pochodzącą ze sławnej warszawskiej rodziny.

Od 1864 r. współwłaściciel Domu Bankowego „H. Wawelberg” (założonego w 1847 r. przez jego ojca Henryka) w Warszawie i (od 1869) w Petersburgu, który w latach 90. XIX w. stał się jedną z największych w Polsce prywatnych instytucji finansowych. Brał czynny udział w życiu petersburskiej wspólnoty żydowskiej, inspirując i finansując powstanie chóru synagogalnego. Z jego pomysłu i funduszy utworzono także polską kuchnię studencką dla młodzieńców przebywających w Petersburgu. O zaspokojenie podstawowych potrzeb społeczności żydowskiej troszczył się również, zakładając w Wilnie koszerne kuchnie dla ubogich Żydów.

Współzałożyciel w 1875 r. Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie, w 1893 r. – Muzeum Rzemiosł i Sztuki Stosowanej. Fundator ok. 50 stypendiów dla niezamożnej młodzieży polskiej studiującej na technicznych uczelniach w Rosji. Współfundator w 1895 r. (wraz ze swoim szwagrem Stanisławem Rotwandem) Średniej Szkoły Mechaniczno-Technicznej Maurycego Mittego (późniejszej Szkoły Wawelberga i Rotwanda). W 1898 r. założył Fundację Tanich Mieszkań dla warszawskich robotników. Przeznaczył na ten cel 300 tysięcy rubli. Ideą, jaka mu przyświecała, było nie tylko udzielenie pomocy rodzinom poszukującym miejsca do życia, ale także stworzenie naturalnych warunków współistnienia dla ludzi o różnych wyznaniach i stanach. Wawelberg, były powstaniec styczniowy, znany był z propagowania zgodnego współżycia społeczeństwa żydowskiego z polskim. Wierzył, że wspólne mieszkanie pod jednym dachem sprawi, że ludzie bliżej się poznają i dzięki temu wygasną antagonizmy rasowe czy wyznaniowe.

Wawelberg był członkiem wielu instytucji gospodarczych, m.in. w latach 1890–1900 Rady Banku Handlowego w Warszawie. Był także członkiem Towarzystwa Emigracyjnego „ICA”, zainicjowanego przez barona Maurycego Hirscha, które miało pomagać w emigracji Żydów do Ameryki Południowej. Wawelberg złożył pokaźną kwotę na założenie kolonii dla Żydów z Polski i choć żaden Żyd z Polski się tam nie osiedlił – nosi ona jego imię. Do licznych działań Hipolita należało również wspieranie prasy i publikacji literackich: subsydiował wychodzące w Warszawie pismo codzienne „Kurier Warszawski”, był współzałożycielem ukazującego się w Petersburgu tygodnika „Kraj”, wspierał rozpowszechnianie tanich wydań dzieł literackich znaczących pisarzy polskich, m.in. późniejszego laureata Nagrody Nobla Henryka Sienkiewicza, Elizy Orzeszkowej, Bolesława Prusa, przyczynił się znacząco do publikacji pierwszego popularnego wydania dzieł Adama Mickiewicza, a później do budowy jego pomnika w Warszawie. Zgodnie z wolą ojca zorganizował w Częstochowie szkołę rolniczą, wsparł powstanie takiej szkoły w Częstoniewie. Znacząco przyczynił się do powstania szpitala żydowskiego. Zasiadał w zarządzie szpitala dla dzieci im. Bersonów i Baumanów, dając hojne datki na jego utrzymanie.

©Treść hasła pochodzi z serwisów wiedzowych PWN; zobacz sam: Encyklopedia PWN, Słowniki języka polskiego i Słowniki obcojęzyczne. Wykorzystano także fragmenty tekstu z portalu Diapozytyw, należącego wcześniej do Instytutu Adama Mickiewicza.

Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.