Laskier Rutka

Rutka Laskier - Dane osobowe
Data urodzenia: 1929
Miejsce urodzenia: Gdańsk
Data śmierci: 1943
Miejsce śmierci: Oświęcim
Zawód: autorka pamiętnika
Powiązane miejscowości: Będzin

Laskier Rutka (1929 Gdańsk – 1943 KL Auschwitz-Birkenau) – autorka młodzieńczego pamiętnika z czasów Zagłady.

Rutka przyszła na świat w zamożnej, zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Jej ojciec, Jakub Laskier, pracował jako urzędnik bankowy, był też współwłaścicielem firmy młynarskiej Laskier–Kleinberg i Spółka, posiadającej młyn przy ulicy Kościuszki 50. W 1917 r. wyjechał do Palestyny jako jeden z grupy „pięciorga młodzieży” z Będzina. Po kilku latach zachorował na tyfus i wrócił do Polski, gdzie w 1925 r. ożenił się z Dwojrą Hempel – urodzoną w 1904 r. w Będzinie, córką kupca Abrama Hila i Gitty z d. Frydler (jej rodzice jeszcze przed wojną wraz z synem wyjechali do Palestyny). Po ślubie wyjechali do Gdańska, gdzie urodziła się córka Ruta. Z początkiem lat 30. XX w. powrócili do Będzina. 3 sierpnia 1937 r. w Będzinie urodził się brat Ruty, Joachim. Rutka wraz z rodzicami, bratem i babcią mieszkała przy ul. Św. Jana (ob. Moniuszki) 4.

Kiedy wybuchła II wojna światowa, Rutka miała 10 lat, a jej brat Joachim – 3 lata. W 1942 r. zostali przesiedleni do dzielnicy żydowskiej i zamieszkali w domu przy Kasensstrasse 13 (obecnie ul. 1 Maja 13). W kwietniu 1943 r. wysiedlono ich do getta na Kamionce. W sierpniu tegoż roku zostali przeznaczeni do wywózki do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Podczas selekcji rodzina została rozdzielona. Matka z dziećmi trafiła do Auschwitz, gdzie zginęli w komorze gazowej. Natomiast ojciec trafił do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, gdzie pracował przy podrabianiu amerykańskich dolarów i brytyjskich funtów. Przeżył wojnę i po wyzwoleniu wyjechał do Palestyny, gdzie ponownie się ożenił. Żona, Chana Winer, urodziła mu córkę Zahavę.

Rutka Laskier w ostatnim roku życia prowadziła pamiętnik, wydany dopiero 63 lata po Zagładzie, który stał się sensacją na skalę innego znanego pamiętnika dziecka, które zginęło w czasie Zagłady – Dawida Rubinowicza. Pamiętnik był pisany w języku polskim. W prasie zagranicznej jest nazywana czasem „polską Anną Frank”. Pamiętnik był prowadzony w języku polskim, dotyczył przeżyć czternastolatki; w tle pojawiają się realia życia w getcie. Ostatni wpis z pamiętnika pochodzi z kwietnia 1943 roku.

Pamiętnik ukryty pod schodami odnalazła Stanisława Sapińska, właścicielka domu, do którego przesiedlono rodzinę Laskierów po powstaniu getta. Przez lata przechowywała go u siebie. Do jego upublicznienia przyczynił się Adam Szydłowski, twórca Centrum Kultury Żydowskiej w Będzinie[1.1].

4 czerwca 2007 r. w Instytucie Yad Vashem w Jerozolimie odbyła się uroczystość przekazania oryginału pamiętnika Rutki, której towarzyszyła prezentacja publikacji w języku hebrajskim i angielskim. Sprawą wywiezienia pamiętnika z Polski zajęła się prokuratura – zabytkowych dokumentów nie można zgodnie z prawem wywozić z kraju bez zgody dyrektora Biblioteki Narodowej. Decyzję Sapińskiej o przekazaniu pamiętnika skrytykował dziennikarz „Dziennika Zachodniego” Marcin Zasada[1.2].

W 2007 r. pamiętnik został wydany w Izraelu, nakładem Instytutu Yad Vashem, w jezyku hebrajskim i angielskim. Na początku 2008 r. zapiski Rutki Laskier zostały wydane w języku hiszpańskim, francuskim, portugalskim i włoskim. Pod koniec tego roku kwietnia rozpoczęła się promocja pamiętnika w Stanach Zjednoczonych, która zbiegła się z trzecim wydaniem Pamiętnika (poprawionym) w Polsce, pod redakcją Adama Szydłowskiego.

6 lutego 2009 r. odbyła się premiera filmu Ukryty pamiętnik Holokaustu w kinie „Nowość” w Będzinie. W lutym 2008 r. film dokumentalny o losach Rutki Laskier nakręciła telewizja francuska AFP. W marcu 2008 r. inny dokument o losach Rutki Laskier nakręciła w Będzinie brytyjska telewizja BBC (reż. Alexander Marengo).

Bibliografia

  • Pamiętnik Rutki Laskier, red. A. Szydłowski, Będzin 2008.

 

Drukuj

Przypisy

  • [1.1] Rozmowa z Adamem Szydłowskim, prezesem Centrum Kultury Żydowskiej w Będzinie, „Dziennik Zachodni” 11.03.2006 [online] http://katowice.naszemiasto.pl/serwisy/pamietnik_rutki/rozmowa-z-adamem-szydlowskim-prezesem-zaglebiowskiego,173693,t,id.html [dostęp: 16.04.2014].
  • [1.2] Zasada M., Bez pytania oddali pamiętnik Rutki Laskier, „Dziennik Zachodni”, 09.10.2008 [online] http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/43640,bez-pytania-oddali-pamietnik-rutki-laskier,1,id,t,sa.html [dostęp: 16.04.2014].
In order to properly print this page, please use dedicated print button.