Kreitman Ester

Ester Kreitman - Dane osobowe
Data urodzenia: 31 marca 1891
Miejsce urodzenia: Biłgoraj
Data śmierci: 13 czerwca 1954
Miejsce śmierci: Londyn
Zawód: pisarka; tłumaczka
Powiązane miejscowości: Warszawa, Antwerpia, Londyn

Kreitman Ester z d. Singer (31.03.1891 Biłgoraj – 13.06.1954 Londyn) – pisarka tworząca w języku jidysz, tłumaczka.

Ester Kreitman urodziła się jako Hinde Ester Singer w rodzinie rabina Pinchasa Menachema Singera. Była starszą siostrą Israela Joszui i Izaaka Baszewisa Singerów. Dzieciństwo spędziła w miasteczkach – Biłgoraju, Leoncinie, Radzyminie, gdzie ojciec pełnił funkcję rabina. W 1908 r. rodzina osiadła w Warszawie.

Hinde Ester była bardzo wrażliwym dzieckiem. Od początku czuła się odrzucona przez rodziców, co nie wpływało dobrze na jej niestabilność emocjonalną. Cierpiała na napady epilepsji oraz omdlenia. Dodatkowo pragnęła się kształcić, jednak w tradycyjnym żydowskim domu kontynuowanie edukacji zarezerwowane było dla chłopców. Potajemnie więc uczyła się języków i czytała współczesną literaturę. Ciągnęło ją do teatru, do świata artystów. Prawdopodobnie już jako nastolatka zaczęła pisać. Zeszyty, w których zapisała swoje pierwsze opowiadania podobno zniszczyła przed ślubem.

W 1912 r. została wydana za mąż za szlifierza diamentów mieszkającego w Antwerpii, Abrahama Kreitmana. W 1913 r. urodził się ich syn, Morris (Maurice). W czasie I wojny światowej rodzina uciekła do Anglii, jednak Abraham został deportowany i wcielony do armii carskiej. Małżeństwo z Kreitmanem nie należało do udanych. W 1926 r. Ester wyprowadziła się i przyjechała do Warszawy. Liczyła na to, że będzie mogła pozostać. Jednak po 3 miesiącach wróciła z synem do Londynu. W tym czasie zaczęła intensywnie pisać. Współpracowała z gazetami żydowskimi w Warszawie, Londynie, Paryżu. W 1936 r. warszawskie wydawnictwo Ch. Brzoza wydało w jidysz jej autobiograficzną powieść Der szejdim-tanc (pol. Taniec demonów). Angielskie tłumaczenie książki ukazało się w 1946 w Londynie. Ester Kreitman w latach 30. XX w. zarabiała jako tłumaczka na jidysz tłumacząc m.in. z jęz. angielskiego George'a Bernarda Shawa oraz Charlesa Dickensa. W 1944 r. opublikowała w Londynie drugą powieść Briljantn (pol. Brylanty) opisującą życie szlifierzy diamentów w Antwerpii. 5 lat później wydała kolejny zbiór nowel – Jiches (pol. Rodowód).

Postać Hindy Ester pojawia się w twórczości jej braci. Znajdziemy ją na kartach autobiograficznej powieści Majn tatn's bejs din sztub (pol. Urząd mojego ojca) Baszewisa Singera. Posłużyła prawdopodobnie jako model przy tworzeniu postaci Jentl, dziewczyny z tradycyjnego domu, która za wszelką cenę chce studiować święte teksty. Niektórzy dopatrują się też podobieństw między Ester a postacią niestabilnej psychicznie dziewczyny w Szatanie w Goraju. Baszewis zadedykował jej pamięci swój zbiór opowiadań The seance and other stories z 1968 r. (pol. Seans i inne opowiadania). Z kolei Izrael Joszua Singer uwiecznił ją jako nieszczęśliwą uwodzicielkę w utworze Josze Kalb opublikowanym w 1932 roku.

Ester Kreitman w czasie II wojny przebywała w Wielkiej Brytanii. Po wojnie starała się odnaleźć swoją matkę i najmłodszego brata, Moszego. Wiadomo było, że po wybuchu II wojny zdołali oni uciec do Związku Sowieckiego. Wysyłali do niej kartki. Później zostali wywiezieni do południowego Kazachstanu. Zmarli zapewne ok. 1944 roku.

Kreitman zmarła w Londynie w 1954 roku.

Nota bibliograficzna:

  • Dołowy P., Rozhisteryzowana Hindełe: Izaak Singer nazywał swoją siostrę "chasydem w spódnicy, [w:] Wysokieobcasy.pl [online] 11.01.2016, http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53662,19438448,hindele-izaak-singer-nazywal-swoja-siostre-chasydem-w-spodnicy.html [dostęp: 24.08.2016].
  • Jones F., Esther Kreitman 18911954, [w:] Jewish Women's Archive [online] http://jwa.org/encyclopedia/article/kreitman-esther [dostęp: 23.08.2016].
  • Tuszyńska A., Singer. Pejzaże pamięci, Gdańsk 1996, ss. 86-92.
Drukuj
In order to properly print this page, please use dedicated print button.