Berliński Hersz

Hersz Berliński - Dane osobowe
Data urodzenia: 1908
Miejsce urodzenia: Łódź
Data śmierci: 1944
Miejsce śmierci: Warszawa
Zawód: działacz
Powiązane miejscowości: Rawa Mazowiecka, Częstochowa

Berliński Hersz (1908 Łódź – 1944 Warszawa) – działacz Poalej Syjon–Lewicy, uczestnik powstania w getcie warszawskim oraz powstania warszawskiego.

Hersz Berliński urodził się w żydowskiej rodzinie robotniczej na łódzkich Bałutach. Jego ojciec miał zakład tkacki przy ul. Pieprzowej 24. Młody Hersz uczył się w chederze, a potem w państwowej szkole podstawowej. Od wczesnej młodości związany był z partią Poalej Syjon–Lewica. W partii początkowo działał w organizacji młodzieżowej, a następnie został komendantem milicji partyjnej w oddziale partii w Łodzi. W latach 30. XX w. pracował w fabryce włókienniczej, był członkiem komitetu robotniczego i uczestniczył w strajkach łódzkich włókniarzy.

Po wybuchu II wojny światowej próbował przedostać się do Warszawy. Niemcy aresztowali go jednak i umieścili w więzieniu w Rawie Mazowieckiej, a następnie w Częstochowie skąd uciekł. Po licznych perypetiach, w tym również przejściu do sowieckiej strefy, powrócił do niemieckiej strefy okupacyjnej i w 1940 r. zamieszkał w Warszawie, gdzie trafił do getta. 

W getcie był jednym z najważniejszych działaczy Poalej Syjon–Lewicy. Był współzałożycielem młodzieżowej organizacji Młodzież Borochowa. Został sekretarzem komitetu partyjnego i naczelnikiem prasy podziemnej. Na co dzień pracował w fabryce Landaua. 

Pod koniec 1942 r. został jednym z najbardziej czynnych działaczy Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB). Wyznaczono go na przedstawiciela swojej partii w Komendzie Głównej, gdzie kierował działem planowania. Podczas powstania w getcie był dowódcą grupy bojowej Poalej Syjon–Lewica, walczącej przy ul. Świętojerskiej, na terenie szopu szczotkarzy, a następnie w getcie centralnym. 10 maja 1943 r. kanałami udało mu się przedostać na stronę aryjską. Trafił wraz z innymi powstańcami do lasów w okolicach Wyszkowa. Wrócił do Warszawy i ukrywał się na Żoliborzu razem z Elkiem (Eliahu) Erlichem i Polą (Perlą) Elster. Wtedy to najprawdopodobniej Hersz Berliński spisał swoje wspomnienia, które po wojnie zostały częściowo wydane przez Żydowski Instytut Historyczny[1.1]. Po wybuchu powstania warszawskiego walczył w oddziale ŻOB. Zginął na Żoliborzu z bronią w ręku i został na miejscu pochowany. W kwietniu 1945 r. został ekshumowany i uroczyście pochowany w alei głównej Cmentarza Żydowskiego przy ulicy Okopowej (kwatera nr 38) obok Poli Elster i Elka Erlicha.

Bibliografia:

  • Berliński Hersz, [w:] Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny, Kempa A., Szukalak M., t. 4, Łódź 2004, s. 21.
  • Grupińska A., Po kole. Rozmowy z żydowskimi żołnierzami, Warszawa 1991.
Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Berliński H., Z dziennika członka Komendy ŻOB w Warszawie, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1964 nr 50.
In order to properly print this page, please use dedicated print button.