Goldberg Maksymilian

Maksymilian Goldberg - Dane osobowe
Data urodzenia: 25 grudnia 1895
Miejsce urodzenia: Warszawa
Data śmierci: 12 sierpnia 1942
Miejsce śmierci: Warszawa
Zawód: architekt

Goldberg Maksymilian (25.12.1895 Warszawa – 12.08.1942 Warszawa) – architekt.

Goldberg pochodził z Warszawy. W latach 1912–1914 studiował architekturę we Lwowie, a po 1916 r. – w Warszawie. W 1922 r. uzyskał dyplom z architektury monumentalnej. Po studiach zatrudnił się w pracowni inwentaryzacyjnej Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości. Był jednym ze współtwórców Stowarzyszenia Architektów Polskich. Stał na czele komitetu redakcyjnego czasopisma „Architektura i Budownictwo”.

W latach 20. i 30. XX w. Goldberg zrealizował wiele projektów w stylu modnego w ówczesnym czasie funkcjonalizmu. Za swoje projekty otrzymał wiele międzynarodowych wyróżnień: w 1925 r. na Wystawie Paryskiej medal brązowy, w 1929 i 1932 r. dyplomy honorowe w Budapeszcie, i wreszcie w 1937 r. w Paryżu złoty medal. 

Zapewne doświadczenie wyniesione z pracy w Towarzystwie Opieki nad Zabytkami Przeszłości spowodowało, że doskonale poradził sobie z adaptacją zbudowanego w XVIII w. pałacyku Wierzbickich przy ul. Grochowskiej 64/66, którą przeprowadził ze Zdzisławem Kalinowskim. Maksymilian Goldberg miał w swym dorobku liczne kamienice funkcjonalistyczne, które projektował z Hipolitem Rutkowskim. 

Jedną z pierwszych ich wspólnych prac była przebudowa gmachu przy ul. Polnej 4/6 (obecnie ul. Marszałkowska 3/5) na potrzeby drukarni tzw. „prasy czerwonej” w latach 1927–29. Dobudowano wówczas charakterystyczny niższy pawilon portierni od ul. Marszałkowskiej, który po II wojnie światowej został rozbudowany na potrzeby drukarni „Kuriera Warszawskiego”. W tej samej okolicy wybudowali dwie wielkie kamienice czynszowe, obydwie powstały w 1935 roku. Przy ul. Marszałkowskiej 8 pracowali na zlecenie Heleny Pal, wdowy po Adolfie Ferdynandzie Palu – współwłaścicielu fabryki przetworów chemicznych „Dobrolin”. Drugie zlecenie dotyczyło przebudowy piętrowych domów, wzniesionych ok. 1870 r. przez rodzinę Kohnów przy ul. Marszałkowskiej 56. Ostatecznie powstał rozbudowany gmach mieszczący od strony ul. Piusa XI (obecnie ul. Pięknej) kino „Imperial”, obecnie Teatr „Polonia”. Dziełem spółki Goldberg-Rutkowski była zabudowa ulicy Bajońskiej na Saskiej Kępie. W 1935 r. powstał dom wielorodzinny Edmunda Wolframa przy ul. Bajońskiej 2/ Paryskiej 3. Zastosowano tu ciekawe połączenie żółtej cegły z klinkierem w celu uzyskania zarówno efektu wykończeniowego jak i zdobniczego.

Trzy lata później już sam Maksymilian Goldberg zaprojektował kolejny dom dla Wolframów przy sąsiedniej ul. Bajońskiej 4. Razem z Hipolitem Rutkowskim zaprojektował też wille po drugiej stronie ulicy, pod numerem 3, dla Anny i Tadeusza Kutrzebów oraz pod 5 „willa Haliny” i willa przy Genewskiej 10. Po 1937 r. Goldberg stworzył jeszcze domy przy ul. Nobla 27, 29a i 29. Pierwszym projektem willowym wykonanym przez Goldberga został dom wybudowany przez znaną skandalistkę Irenę Krzywicką w Leśnej Podkowie przy ul. Sosnowej 9. Swym płaskim dachem i ślepym wykuszem od frontu bardzo odróżniał się od okolicznej zabudowy. Poza Warszawą Goldberg zaprojektował m.in. dom Mühsama we Włocławku, schronisko na Hali Gąsienicowej. 

Goldberg-Rutkowski projektowali też, obecnie całkowicie przebudowaną, willę przy ul. Narbutta 1. Brali również udział w konkursach architektonicznych i urbanistycznych. Jednym z nich był konkurs na zabudowę placu Piłsudskiego. Omówienie projektu spółki Goldberg-Rutkowski można przeczytać w „Architekturze i Budownictwie”: „Rzuca się w oczy świadomie i celowo przeprowadzona myśl prostokątnego zamknięcia placu przez boczne jednopiętrowe skrzydła. Z drugiej strony wybitnie zwrócona została uwaga na rozwiązanie nieprawidłowości ul. Królewskiej za pomocą postawienia wieży-drapacza oraz kompozycję niewielkiego placyku obok niego. Widocznie pionowość owego wielopiętrowego budynku miałaby za zadanie podkreślić horyzontalizm otaczających plac budynków. Zachodzi jednakże pytanie czy, wobec starannie pomyślanych fragmentów kompozycyjnych, sama idea nic by nie straciła na obniżeniu owej sztucznej wysokości”[1.1]

Goldberg zajmował się również wystrojem wnętrz. Jego dziełem były wnętrza sklepów „Kodaka” na skrzyżowaniu Wareckiej i Moniuszki oraz przy pl. Małachowskiego 2, a także „Primavera” przy Bielańskiej, „Roentgena” u zbiegu Wilczej i Mokotowskiej. 

Po wybuchu II wojny światowej Goldberg trafił do getta warszawskiego. W tym czasie uczył w szkole budowlanej. Został zamordowany w getcie warszawskim.

Bibliografia:

  • Żebrowski R., Goldberg Maksymilian, [w:] Polski Słownik Judaistyczny, red. Z. Borzymińska, R. Żebrowski, t. 1, Warszawa 2003, s. 497.
Drukuj

Przypisy

  • [1.1] Konkurs na opracowanie placu Saskiego jako pomnika „Bojownikom o niepodległość ojczyznyArchitektura i Budownictwo”, 1927, z. 3, s. 70.
In order to properly print this page, please use dedicated print button.