Kronenberg Leopold (24.03.1812 Warszawa – 05.04.1878 Nicea) – bankier, finansista.

Leopold był jednym z ośmiorga dzieci bankiera Samuela Eleazara Kronenberga, bankiera przybyłego pod koniec XVIII w. z Wyszogrodu do Warszawy. Leopold uczęszczał do gimnazjum pijarów na Żoliborzu, a następnie do Liceum Warszawskiego. Po maturze wyjechał na studia na Akademii Praktyczno-Technicznej w Hamburgu, a potem uczył się na Uniwersytecie Berlińskim. Po ukończeniu studiów powrócił w 1832 r. do Warszawy. Stanął wówczas na czele domu bankowego przy ul. Miodowej, który został założony przez jego ojca. Rok później został wpisany na listę kupców warszawskich. W 1846 r. przeszedł na protestantyzm.

Kronenberg należał do lojalnych poddanych władz carskich. Początkowo jako jeden z nielicznych popierał działalność Aleksandra Wielopolskiego. Należał do grupy millenerów, którzy opowiadali się za pracą organiczną, a plany odzyskania niepodległości odkładali na później. Kronenberg nie popierał krwawo tłumionych manifestacji i rewolucyjnych rozwiązań. Następnie związał się ze środowiskiem „białych”. W czasie powstania styczniowego wspierał je finansowo. Po upadku powstania styczniowego wyjechał do Niemiec, a po powrocie do Warszawy wycofał się działalności politycznej.

W latach 30. XIX w. dzięki poparciu władz rosyjskich udało mu się uzyskać dzierżawę monopolu tytoniowego, na której zarobił majątek. W 1860 r. otworzył fabrykę tytoniu. Wykupił też udziały w przedsiębiorstwach górniczych oraz cukrowniczych. Swoje fabryki cukru otworzył w 1843 r. w Tomczynie, w 1848 r. w Ostrowach, w 1853 r. w Walentynowie. Był inicjatorem powołania Warszawskiego Towarzystwa Fabryk Cukru.

W 1851 r. założył dom bankowy, który angażował się przede wszystkim w przemysł i rolnictwo. Kronenberga szczególnie interesowało rolnictwo. Angażował się w próby jego unowocześnienia, popierał pomysł oczynszowania chłopów. W 1870 r. powołał do życia Bank Handlowy. Jego inicjatywie zawdzięczamy powstanie Towarzystwa Kredytowego miasta Warszawy, Kasy Przemysłowców, Warszawskiego Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia, Towarzystwa Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych.

Kronenberg inwestował w rozbudowę kolei. W latach 1864–1867 zrealizował budowę Kolei Warszawsko-Terespolskiej, a w latach 1874–77 powstała Kolei Nadwiślańska. Zasiadał w radach i zarządach wielu instytucji, m.in. Komisji Umorzenia Długu Krajowego, Rady Przemysłowej Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Duchownych Królestwa Polskiego, Giełdy Warszawskiej, Starszym Zgromadzenia Kupców, Kolei Warszawsko-Terespolskiej. Dzięki licznym inwestycjom został najbogatszym człowiekiem w Królestwie Polskim. Linie kolejowe wytyczone przez spółki związane z Kronenbergiem stanowią do dziś oś tras kolejowych w środkowej i wschodniej Polsce.

Od 1859 r. wydawał również „Gazetę Codzienną” (zamienioną w 1861 r. na „Gazetę Polską”). Na jej łamach chciał łagodzić spory polsko-żydowskie oraz szerzyć ideę pracy organicznej w duchu postępu gospodarczego i społecznego na drodze reform. W 1875 r. stworzył Szkołę Handlową, wspierał rozmaite akcje charytatywne i instytucje społeczne. W 1868 r. otrzymał tytuł szlachecki. Zmarł w 1878 r. w Nicei, został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie.

Drukuj