Gabriel Lawit

Imię rozmówcy:
Gabriel
Nazwisko rozmówcy:
Lawit
Badacz:
Józef Markiewicz
Operator:
Józef Markiewicz
Sygnatura:
MPOLIN-HM248
Data nagrania:
31 stycznia 2016
Miejsce nagrania:
Warszawa
Czas trwania nagrania:
02:17:00
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Uczestnicy i świadkowie Marca ‘68

Tematy

Stosunki polsko-żydowskie, Życie codzienne, Żydzi w ZSRR.

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Gabriel Lawit urodził się w 1945 r. Jego rodzice pochodzili z Łodzi, w 1939 r. znaleźli się w Związku Radzieckim. Po wojnie rodzina osiedliła się w Dzierżoniowie, gdzie matka rozmówcy (dentystka wykształcona przed wojną w Nancy) zajęła poniemiecki gabinet stomatologiczny, a ojciec (z wykształcenia chemik) został zatrudniony w zakładach włókienniczych. Gabriel Lawit spędził młodość w Dzierżoniowie, studiował na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1971 r. został zmuszony do emigracji do Danii. Z zamiłowania jest muzykiem i poetą.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa została zarejestrowana w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.

Streszczenie

Część I, nagranie 31 stycznia 2016 roku

  1. Refleksja nad obecnością rozmówcy w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, 0:00:30
  2. Miejsce urodzenia rozmówcy, 0:01:00
  3. Pochodzenie dziadków i rodziców rozmówcy; wileńskie źródła niechęci do chasydów, życie w Łodzi w okresie przedwojennym; genealogia, 0:01:50
  4. Historia emigracji do Ameryki dziadka rozmówcy: Ellis Island, pobyt w Pensylwanii, „żydowski kowboj”, założenie sklepu kolonialnego w Łodzi, 0:08:53
  5. Biografia ojca rozmówcy: wykształcenia gimnazjalne w Łodzi, studia chemiczne we Lwowie, 0:12:10
  6. Studia stomatologiczne matki rozmówcy w Nancy; nostryfikacja dyplomu w Polsce; praca w twierdzy Modlin, 0:13:10
  7. Problemy ojca rozmówcy ze znalezieniem zatrudnieniem w Łodzi; żydowskie warsztaty garbarskie w Łodzi, 0:14:50
  8. Początek drugiej wojny światowej w Łodzi: reakcja lokalnych Niemców; reakcje ludności polskiej, 0:17:20
  9. Pierwsze próby ucieczki rodziców na wschód, 0:21:28
  10. Praca rodziców rozmówcy we wschodnich miejscowościach Rzeczypospolitej (Siemiatycze, Mikaszewicze); realia życia pod władzą sowiecką; aresztowania, 0:23:16
  11. „Sowiecki raj”; stosunek władzy sowieckiej do ludności żydowskiej: różnica w traktowaniu lokalnej ludności żydowskiej i uciekinierów; dylemat przyjęcia obywatelstwa sowieckiego; propaganda sowiecka, 0:26:20
  12. Pas ziemi „niczyjej” na granicy niemiecko-sowieckiej; wybuch wojny sowiecko-niemieckiej; dalsza ewaluacja na wschód rodziców rozmówcy; aresztowanie i zesłanie ojca rozmówcy, 0:31:00
  13. Dzierżoniów okresu powojennego; przekaz międzypokoleniowy; społeczność żydowska miasteczka, 0:31:30
  14. Kazachstan – praca w kołchozie, 0:33:00
  15. Aresztowanie ojca rozmówcy; nieudane wcielenie do armii Berlinga; oskarżenie o dezercję i ponowne zesłanie do gułagu, 0:34:00
  16. Historia garnka – pamiątki rodzinnej, 0:39:20
  17. Historia wujka rozmówcy – kolejarza w Rosji, 0:45:30
  18. Życie w Archipelagu Gułag: jeńcy niemieccy, przesiedleńcy z, praktyka lekarska matki rozmówcy, 0:47:08
  19. Koniec wojny: repatriacja; zachęta rosyjskich żołnierzy do powrotu do Polski, podróż do Polski, 0:50:20
  20. Powrót do Łodzi; nieudana próba odkupienia umeblowania i innych przedmiotów codziennego użytku od rodziny zajmującej przedwojenne mieszkanie matki rozmówcy, 0:53:00
  21. Wyjazd do Wrocławia – bandytyzm na tzw. ziemiach odzyskanych; przyjazd do Dzierżoniowa; relacje z lokalnymi Niemcami, wyjazdy Niemców do Narodowej Republiki Demokratycznej Niemiec; dziedzictwo niemieckie w Dzierżoniowie, 0:54:00
  22. Imigracja Żydów do Dzierżoniowa; Dzierżoniów jako „punkt tranzytowy” na drodze do Palestyny, 01:00:00
  23. Spóźniona decyzja rodziców rozmówcy o wyjeździe do Palestyny, 01:03:00
  24. Praktyka dentystyczna matki rozmówcy i publiczna służba zdrowia PRL drugiej połowy lat czterdziestych; społeczna funkcja „doktorki” w społeczności chłopskiej; relacje społeczne, 01:05:00
  25. Reunion w Dzierżoniowie (2001 rok), 01:07:20
  26. Praktyka dentystyczna matki: „biuro skarg”; społeczne zaangażowanie matki rozmówcy, 01:09:00
  27. Dzieciństwo rozmówcy: choroba ojca, 01:11:30
  28. Napływowa ludność żydowska w Dzierżoniowie (do 1956 roku) – „prości Żydzi”, tęsknota za życiem towarzyskim dużego miasta (Łodzi), 01:13:20
  29. Więź rozmówcy z ojcem, 01:17:50
  30. Świecka tożsamość żydowska – sympatie i antypatie ojca rozmówcy, 01:18:00
  31. Przedstawienia teatru zielonogórskiego w Dzierżoniowie i zauroczenie rozmówcy teatrem, 01:20:00
  32. Szkoła Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Dzierżoniowie, 01:22:00
  33. Emigracja z Dzierżoniowa do Izraela po 1956 roku/ nowa fala imigracji ze wschodu, 01:23:19
  34. Kolonie młodzieżowe Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce; znaczenie kolonii TSKŻ dla samoświadomości rozmówcy, 01:25:30
  35. Kontekst polityczny i społeczny 1968 roku; początki kampanii antyżydowskiej, 01:32:06
  36. Początki zainteresowania „aparatu władzy” osobą rozmówcy, 01:34:00
  37. Udział rozmówcy w akcjach studenckich, 01:37:00
  38. Odrzucona prośba o możliwość wyjazdu do Paryża, w celu rekonwalescencji matki chorej na nowotwór, 01:39:00
  39. Zmiana psychicznego nastawienia rozmówcy do Polski jako kraju ojczystego; dyskomfort emocjonalny; antysemityzm na Uniwersytecie Warszawskim, 01:40:00
  40. Bezpośredni powód emigracji do Danii: spotkanie w Dzierżoniowie z oficerem UB, („Co Wy tu jeszcze robicie?! Jeżeli do pierwszego września się nie wyniesiesz, to ja ci zrobię tutaj takie życie, że będziesz się wolał powiesić!”), 01:43:00
  41. Przygotowania do emigracji: sprzedaż mienia, rozliczenia z uniwersytetem, 01:44:00
  42. Wyjazd: bagaż, przekraczanie granicy, odprawa graniczna, odprawa celna, posiadane pieniądze (11 dolarów USA), 01:45:50
  43. Wybór kraju docelowego emigracji, 01:49:00
  44. Utrata polskiego obywatelstwa, 01:51:30
  45. Podróż do Danii, 01:52:00
  46. Pierwsze godziny na emigracji, 01:53:20
  47. Pierwsza noc na emigracji, 01:56:40
  48. Emocje rozmówcy towarzyszące emigracji – refleksje, 02:00:15
  49. Refleksja rozmówcy na temat bieżącej sytuacji politycznej i doświadczenia uchodźctwa we współczesnej Europie, 02:05:10

Część II, nagranie 25 kwietnia 2016 roku

  1. Emigranci z Polski na statku w Danii, kręcenie scen do filmu Skibet/Hatikvah, znajomość z Marianem Marzyńskim, 0:00:04
  2. Początek życia na emigracji, stosunek Duńczyków, poznawanie nowego środowiska i zwyczajów, zakwaterowanie, 0:05:57
  3. Ubieganie się o azyl w Danii, warunki życia, potrzeby kulturalne, 0:24:19
  4. Członkostwo w klubie jachtowym, kurs żeglarski, nauka języka, 0:27:27
  5. Życie w Danii po otrzymaniu azylu, zakwaterowanie, pomoc socjalna, edukacja, 0:34:00
  6. Poszukiwanie pracy, 0:39:45
  7. Próby zorganizowania przyjazdu narzeczonej, obawy przed inwigilacją, 0:48:07
  8. Żona, jej łemkowskie korzenie, wielokulturowość rodziny, stosunek rodziny żony do żydowskiego pochodzenia rozmówcy, 0:50:35
  9. Stosunek kolegów do związków rozmówcy z nie-Żydówkami, stosunek ojca do TSKŻ, kolonie TSKŻ, 0:57:44
  10. Różnice pokoleniowe, dzieci prominentów, 01:03:39
  11. Piosenka „Gojki”, mieszane małżeństwa, małżeństwa emigrantów, różnice kulturowe w małżeństwach mieszanych, 01:07:30
  12. Wyjazdy emigrantów z Danii do innych krajów, powody, 01:20:32
  13. Życie po ślubie: praca, studia, plany, 01:21:25
  14. Życie towarzyskie i kulturalne żydowskich emigrantów, 01:49:57
  15. Problemy adaptacyjne emigrantów w starszym wieku, 01:53:41
  16. Antysemityzm w Polsce, 02:00:47
  17. Stosunek Duńczyków do emigrantów przybyłych po Marcu '68, 02:09:03
  18. Wyjazdy żony do Polski, przyjazd rozmówcy do Polski, wspomnienia z wizyty, 02:09:43
  19. Zaangażowanie w rejestrowanie wspomnień Żydów, 02:13:59
  20. Śmierć żony, życie po śmierci żony, kontakty ze znajomymi, 02:33:43
In order to properly print this page, please use dedicated print button.