Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Krystyna Zawadzka

Imię rozmówcy:
Krystyna
Nazwisko rozmówcy:
Zawadzka
Badacz:
Krzysztof Banach
Operator:
Przemysław Jaczewski
Sygnatura:
MPOLIN-HM122
Data nagrania:
10 sierpnia 2014
Miejsce nagrania:
Białystok
Czas trwania nagrania:
02:57:24
Format:
Wideo
Język nagrania:
Polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Polscy działacze na rzecz ochrony dziedzictwa żydowskiego

Tematy

Getta, Obozy przymusowej pracy, Okupacja, Przedwojenne relacje z Żydami, Życie codzienne.

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Krystyna Zawadzka urodziła się w 1928 r. w Białymstoku. Ojciec Krystyny Zawadzkiej, Bohdan Skrzędziejewski, był geodetą pochodzącym z kolejarskiej rodziny zamieszkałej w Starosielcach, matka zaś, Helena, z d. Szumińska, Białostoczanka, pracowała w banku. Rodzina Skrzędziejewskich mieszkała przed wojną przy ul. Jurowieckiej, w okolicy zamieszkałej w dużej mierze przez Żydów. W czasie kampanii wrześniowej Bohdan Skrzędziejewski, jako zmobilizowany oficer, dostał się do niewoli sowieckiej, następnie zaś został rozstrzelany w Ostaszkowie.

Przed wojną Krystyna Zawadzka wraz z bratem uczęszczała do ekskluzywnej Szkoły Ćwiczeń przy ul. Mickiewicza (tzw. „ćwiczeniówki”), gdzie poznała pochodzącą z żydowsko-ewangelickiej rodziny Helenę (Lilkę) Bohle, z którą serdecznie się zaprzyjaźniła. Znajomość podtrzymywana była także w czasie okupacji (do momentu kiedy przyjaciółka zaczęła się ukrywać), a także po zakończeniu wojny.

W okupowanym przez Niemców Białymstoku Krystyna Zawadzka w obawie przed wywózką na przymusowe roboty pracowała przez pewien czas w niemieckiej fabryce kapsli żelatynowych. Nawiązała tam kontakty z Żydówkami z Białostockiego getta. Była również świadkiem deportacji.

Po wojnie kontynuowała naukę w Gimnazjum i Liceum Żeńskim przy ul. Kościelnej, następnie w Liceum Pedagogicznym przy ul. Fabrycznej. Po zdaniu matury rozpoczęła studia na Uniwersytecie Łódzkim, została jednak z nich wyrzucona z powodu swojego „pochodzenia”. Naukę kontynuowała na studium ekonomiczno-finansowym w Warszawie. W 1980 r. przeszła na wcześniejszą emeryturę. Od 1990 r. należy do Stowarzyszenia „Rodzina Katyńska” w Białymstoku, a od 2007 r. jest jego prezesem.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa została przeprowadzona w mieszkaniu rozmówczyni w śródmieściu Białegostoku.

Streszczenie

  1. Członkowie rodziny, praca dziadka na Syberii, powrót ojca po rewolucji 1917 r, udział ojca w kampanii wrześniowej, śmierć ojca w Ostaszkowie, 0:00:48
  2. Praca matki w banku, prowadzenie domu, edukacja własna i brata przed wojną, 0:03:23
  3. Przeżycia rodziny w czasie dwóch okupacji: ucieczki przed wywózkami w czasie okupacji niemieckiej, nauka w szkole sowieckiej, powrót matki do pracy w banku, 0:04:24
  4. Praca w fabryce kapsli żelatynowych, praca z Żydami z getta, Żydówka Dorcia i próba jej uratowania, wywózki Żydów z Dworca Fabrycznego, 0:05:43
  5. Mieszkanie i przyjaźń z braćmi Golbertami z Warszawy w czasie okupacji sowieckiej, przyjaźń z Lilką Bohle, powojenne spotkanie z Lilką w Łodzi, powojenne losy Lilki, wyjazd Golbertów z Białegostoku, 0:07:49
  6. Żydzi w Białymstoku przed drugą wojną światową, różnorodność społeczna Żydów, dzielnice, w których mieszkali Żydzi, stosunki polsko-żydowskie, rodzin wielodzietne i życie handlarzy żydowskich, inteligencja żydowska i zamożne elity, 0:13:46
  7. Polacy i Żydzi w Białymstoku, życie codzienne, antyżydowska propaganda narodowców, 0:20:18
  8. Handel żydowski w przedwojennym Białymstoku, 0:21:13
  9. Żydzi w czasie okupacji sowieckiej, lokator Jurij Griegoriewicz, załatwienie pracy matce i ucieczka Griegoriewicza przed Niemcami, 0:23:30
  10. Kontakty z Żydami w czasie okupacji, deportacje z Pietraszy, Żydzi w Białymstoku przed wojną, 0:25:37
  11. Nauka w szkole i problemy z dalszą edukacją po wojnie, wilczy bilet i prześladowania spowodowane pochodzeniem z rodziny katyńskiej, małżeństwo i założenie rodziny, 0:29:22
  12. Działalność społeczna w zakresie upamiętnienia zbrodni katyńskiej, 0:34:12
  13. Opis dalszych członków rodziny, wakacje u dziadków w Starosielcach, rodzina ze strony ojca i zajęcia jej członków, 0:38:12
  14. Starosielce przed wojną i mieszkający w miejscowości pracownicy kolei, 0:46:34
  15. Inteligencja i biedota żydowska przed wojną, nieporządek w niektórych domach ortodoksyjnych, 0:47:50
  16. Handel żydowski i spółki z Polakami, 0:49:10
  17. Droga do szkoły przez dzielnice wielodzietnych rodzin żydowskich, święto Sukkot i dzielnica fabryczna, 0:53:28
  18. Edukacja w szkole sowieckiej, przyjaźnie z Żydami w szkole, udział w uroczystościach podczas święta pracy i pobyt w szpitalu, prośba żony żydowskiego lekarza o ukrycie jej dzieci w czasie okupacji niemieckiej, przyjaźń z nauczycielką, p. Serafinowcz, 0:54:55
  19. Styl życia i sposób ubierania się bogatych Żydówek i biedoty żydowskiej, 01:00:38
  20. Synagogi w Białymstoku i spalenie wielkiej synagogi, 01:03:00
  21. Cmentarz żydowski w Białymstoku, pogrzeby Żydów, 01:04:18
  22. Ukrywanie Irki Bohle na cmentarzu, pobyt Lilki w obozie, powojenne losy i załamanie Lilki, wspólna nauka w szkole z Lilką, wizyty towarzyskie, dom rodziny Bohle, okolice domu Lilki i dygresja o kłótni ojca z żydowskim właścicielem kamienicy, 01:06:15
  23. Ewangelicy w Białymstoku, 01:20:19
  24. Powojenne spotkanie z Lilką w Łodzi, późniejsze kontakty i wiadomości o przyjaciółce, 01:22:55
  25. Koledzy ze szkoły pochodzenia żydowskiego, 01:29:28
  26. Nauka w „dziesięciolatce”, nadzór polityczny nad nauką, 01:31:02
  27. Początek wojny, Niemcy a Żydzi, praca w czasie okupacji i wywózki Żydów, 01:35:44
  28. Getto w Białymstoku, topografia, powstanie, zaopatrzenie getta przez Polaków, obozy w Polsce i powojenne wizyty w tworzonych na ich terenie muzeach, upamiętnienie ofiar Holokaustu, uroczystości upamiętniające, 01:43:17
  29. Praca w fabryce żelatynowych kapsli, polscy współpracownicy, praca z Żydówkami, sposoby na pracę i odpoczynek, dyżury w czasie nalotów, budynek fabryki po wojnie, 01:52:05
  30. Powstanie w getcie, uroczystości upamiętniające, Żydzi ocalali w ZSRR, wywózki w głąb Rosji w czasie okupacji sowieckiej, powroty Żydów z ZSRR, 02:05:44
  31. Grabież mienia żydowskiego przez Niemców i przejmowanie nieruchomości przez Polaków, 02:11:31
  32. Armia Czerwona w Białymstoku, rażące zachowania i wygląd żołnierzy, przeszukania w mieszkaniu, życie w czasie okupacji i sposoby na przetrwanie tuż po wojnie, 02:13:13
  33. Poszukiwanie informacji o losie ojca, spotkania Rodziny Katyńskiej, 02:20:30
  34. Powroty Żydów po wojnie, choroba brata i spotkanie z Lilką w sanatorium, kontakty z Żydami po wojnie, wydarzenia kulturalne o tematyce żydowskiej, 02:22:40
  35. Stosunki polsko-żydowskie przed wojną, popularność napoju „buza”, wielokulturowość przedwojennego Białegostoku, 02:31:06
  36. Narodowcy i antysemityzm w przedwojennym i współczesnym Białymstoku, 02:36:30
  37. Powojenna emigracja ocalonych Żydów, stosunki z Palestyńczykami w Izraelu, 02:38:00
  38. Pustka po zamordowanych Żydach, znajomości z Żydami przed wojną, zakupy u Żydów, żydowskie piekarnie i masarnie, 02:40:40
  39. Ocena powojennego zajmowania własności żydowskiej,02:47:20
  40. Upamiętnienie w Białymstoku i Tykocinie, 02:49:06
In order to properly print this page, please use dedicated print button.