Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Jan Jagielski

Imię rozmówcy:
Jan
Nazwisko rozmówcy:
Jagielski
Badacz:
Król Joanna
Operator:
Jaczewski Przemysław
Sygnatura:
MPOLIN-HM515
Data nagrania:
8 lipca 2015
Miejsce nagrania:
Warszawa
Czas trwania nagrania:
00:54:56
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Polscy działacze na rzecz ochrony dziedzictwa żydowskiego

Tematy

Antysemityzm, Getta, Marzec 1968, Stosunki polsko-żydowskie, Tradycja żydowska, Upamiętnienie.

Biogram rozmówcy

Jan Jagielski urodził się w 1937 roku w Toruniu. Okupację spędził z rodzicami w Lublinie. Do Warszawy przyjechał w 1945 roku i tam poszedł do drugiej klasy szkoły powszechnej. W dzieciństwie ojciec zabierał go w rejon Warszawy, w którym było getto – Jan Jagielski nie miał wtedy jednak głębszej świadomości, gdzie dokładnie się znajduje. W latach 50. Jan Jagielski uczęszczał do zateizowanego liceum prowadzonego przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci. Tam poznał wielu kolegów o pochodzeniu żydowskim i zawarł przyjaźnie, które trwają do dziś. W 1968 roku był świadkiem wydarzeń antysemickiej kampanii politycznej, na skutek której wielu z jego znajomych zostało zmuszonych do wyjazdu z Polski. Jan Jagielski ukończył geologię na Uniwersytecie Warszawskim i przez wiele lat pracował jako geolog, m.in. w Iraku. Od późnych lat 60. zaangażował się w dokumentację cmentarzy żydowskich w Polsce. Jest współzałożycielem Żydowskiego Uniwersytetu Latającego – nieformalnej grupy działaczy społecznych, którzy pracowali przez lata nad upamiętnieniem historii Żydów polskich oraz uczyli się tradycji żydowskiej. W 1991 roku Jan Jagielski podjął pracę w Żydowskim Instytucie Historycznym, gdzie obecnie jest kierownikiem Działu Dokumentacji Zabytków. Jan Jagielski jest powszechnie znanym działaczem społecznym i ekspertem w dziedzinie historii cmentarza żydowskiego w Warszawie oraz getta warszawskiego.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa przeprowadzona w gabinecie Jana Jagielskiego, w Dziale Dokumentacji Zabytków Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Streszczenie

  1. Opis pierwszych wspomnień rozmówcy związanych ze zrujnowaną Warszawą i miejscem po getcie; opis biograficzny rozmówcy – urodzony w Toruniu, wojnę spędził w Lublinie, 0:0:30
  2. Opis odczuć związanych z widokiem zrujnowanej Warszawy, 0:02:13
  3. Opis liceum TPD – szkoły zateizowanej, do której również uczęszczali żydowscy koledzy rozmówcy, 0:02:50
  4. Strach kolegów i koleżanek w szkole na wspomnienie czasów wojennych; opis historii wojennych kolegów ze szkoły – ukrywanie po „aryjskiej stronie” w Warszawie; refleksja, że dopiero od niedawna, na starość, koledzy otwierają się i mówią o swoich przeżyciach, 0:03:25
  5. Refleksja nad polityką Polski wobec Żydów do 1968 roku; wspomnienie brutalnej konfrontacji z rzeczywistością, w której żydowscy koledzy rozmówcy są zmuszeni do wyjazdu z Polski, 0:04:40
  6. Refleksja nad poznawaniem historii przez młode pokolenia, refleksja nad samym sobą – rozmówca nazywa siebie łącznikiem pomiędzy światem żydowskim a polskim; refleksja nad tym, że polscy Żydzi, mimo tragicznych wydarzeń, w Polsce pozostali i są obecni, 0:06:05
  7. Refleksja nad nieposzanowaniem drugiego człowieka w kontekście zachowań lokalnej ludności w miasteczkach w Polsce, które nie chce pamiętać o żydowskiej przeszłości swoich miejscowości, 0:06:47
  8. Refleksja nad wydarzeniami kampanii antysemickiej Marca 1968 roku, konieczności opieki nad pozostawionym przez Żydów dziedzictwem kulturowym, w zwłaszcza cmentarzami; refleksja nad koniecznością uświadomienia Polaków o wielokulturowej tradycji Polski, 0:07:56
  9. Wspomnienie na temat utworzenia ŻUL-u – Żydowskiego Uniwersytetu Latającego – w Polsce w latach 70, 0:09:46
  10. Refleksja nad cmentarzami żydowskimi w Polsce i koniecznością zachowania dla nich szacunku, 0:10:27
  11. Opinia rozmówcy na temat konieczności edukacji na temat historii Żydów oraz jej upamiętniania, 0:11:15
  12. Opis Marszów Pamięci, które Żydowski Instytut Historyczny organizuje co roku 22 lipca w rocznicę rozpoczęcia likwidacji getta warszawskiego, 0:11:56
  13. Refleksja na temat rudności wyobrażenia sobie, czym jest zbrodnia Zagłady – bezimienne liczby ofiar; refleksja nad tym, że warszawiacy coraz mniej wstydzą się przypinać żółty żonkil podczas obchodów rocznicy powstania w getcie warszawskim, 0:14:50
  14. Wspomnienie rozpoczęcia pracy w Dziale Dokumentacji ŻIH-u w 1991 roku, 0:21:08
  15. Wspomnienie rocznic powstania w getcie w kontekście spotkań przyjacielskich osób, które łączy wspólna pamięć, 0:22:06
  16. Wspomnienie spacerów po rejonie byłego getta z Adiną Świdowską; odtwarzanie topografii getta dzięki pomocy świadków historii, 0:22:59
  17. Refleksja nad ceremoniami publicznymi takimi jak odsłanianie pomników a odczucia świadków historii, którzy bezpośrednio uczestniczyli w dramatycznych wydarzeniach historycznych, 0:24:25
  18. Refleksja nad autentycznością pomników – m.in. kopca Anielewicza, który jest grobem powstańców z getta warszawskiego, 0:31:49
  19. Refleksja nad faktem, że w Polsce żyją strażnicy pamięci o historii Żydów i również ci, którzy chcą słuchać na temat tej historii, 0:37:46
  20. Refleksja na temat swojego wieku w kontekście faktu, że rozmówca na własne oczy widział zrujnowaną, powojenną Warszawę; refleksje nad niszczycielską naturą człowieka, 0:38:09
  21. Oglądanie segregatorów ze zdjęciami dokumentującymi zburzoną Warszawę, 0:43:30
  22. Refleksja na temat miejsca pochówku bezimiennych Żydów z getta warszawskiego na cmentarzu żydowskim w Warszawie – miejsce, otoczone kamieniami, posiada zagłębienie, które utworzyło się na skutek osuwania ziemi – refleksja na temat symbolicznego wymiaru tego zagłębienia, 0:47:20

 

 

In order to properly print this page, please use dedicated print button.