Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Janina Ludawska

Imię rozmówcy:
Janina
Nazwisko rozmówcy:
Ludawska
Badacz:
Józef Markiewicz
Operator:
Przemysław Jaczewski
Sygnatura:
402
Data nagrania:
15 sierpnia 2017
Miejsce nagrania:
Sztokholm
Czas trwania nagrania:
01:47:14
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Marzec '68

Tematy

Antysemityzm, Emigracja, Marzec 1968, Ocaleni z Zagłady, PRL.

Biogram rozmówcy

Janina Ludawska urodziła się na początku lat dwudziestych w Warszawie. Uczęszczała do żydowskiej, żeńskiej szkoły - Gimnazjum Kaleckiej, w którym odkryła pasję do teatru i kultury szwedzkiej. Zainteresowanie kulturą szwedzką sprawiło, że w przeddzień wybuchu wojny udała się na stypendium językowe do Szwecji. Tam, pracując, spędziła wojnę.

W 1945 roku powróciła do Polski. W latach 1948-1953 studiowała teatrologię w Moskwie. Po powrocie do Warszawy pracowała kolejno w: Wydziale Skandynawskim Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej, Państwowym Instytucie Sztuki PAN, Teatrze Dramatycznym oraz Centralnej Poradni Amatorskiego Ruchu Artystycznego. Należała do partii.

W wyniku wydarzeń Marca 1968 został zwolniona ze stanowiska dyrektora Centralnej Poradni Amatorskiego Ruchu Artystycznego. Wyemigrowała wraz synem do Szwecji. Po kilku latach zaczęła pracować w Instytucie Teatrologii Uniwersytetu Sztokholmskiego. Napisała pracę doktorska na temat „Ślubu” Gombrowicza. O swojej tożsamości mówi: „Nie jestem Szwedką, jestem Polką i Żydówką”.

Opis sytuacji rozmowy

Wywiad został zrealizowany w mieszkaniu Janiny Ludawskiej w Sztokholmie.

Streszczenie

  1. Życie Rozmówczyni w 1967 roku - mieszkanie przy ulicy Nabielaka, praca w instytucji przy Ministerstwie Kultury, przynależność do partii; obecność na wiecu z przemową Gomułki; 00:00:00
  2. Brak przyzwolenia na narastający antysemityzm w środowisku warszawskiej szkoły teatralnej; 00:03:26
  3. Namalowanie Gwiazdy Dawida na drzwiach gabinetu Rozmówczyni i reakcje na ten incydent, wsparcie od woźnego; 00:05:50
  4. Wspomnienie „Dziadów” w reżyserii K. Dejmka; najgorętsze reakcje publiczności na zdanie „Nasz naród jak lawa”; 00:08:25
  5. Posiedzenie kierownictwa Ministerstwa Kultur; 00:10:14
  6. Wyjazd z synem do Paryża w 1968 roku i otrzymanie depeszy o zwolnieniu z pracy; 00:13:57
  7. Omówienie „Dziadów” w reżyserii Dejmka z perspektywy teatrolożki; 00:15:35
  8. Dyskusja w partyjnym i ministerialnym gronie o wystawieniu „Dziadów” przed 1968 rokiem; 00:22:15
  9. Zaskoczenie przemówieniem Gomułki; praca tłumaczki Gomułki; negatywna ocena Gomułki 00:25:12
  10. Naiwność w kwestii antysemityzmu; brak zetknięcia się z antysemityzmem; brak świadomości pogromu kieleckiego; 00:28:28
  11. Chęć odbudowy Polski jako przyczyna powrotu do Polski ze Szwecji w 1945 roku; 00:29:45
  12. Atmosfera między wystąpieniem Gomułki a Marcem 1968; wyjazd do Francji; zwolnienie z pracy; 00:31:45
  13. Opieka przyjaciół nad mieniem pozostawionym w Polsce; przesyłanie książek w paczkach; 00:34:36
  14. Pierwsze lata w Szwecji; 00:37:27
  15. Życie zawodowe Rozmówczyni – praca tłumaczki i współpraca z Bierutem, Gomółką i Osóbką-Morawskim; organizacja I Międzynarodowego Festiwalu Młodzieży w Pradze; 00:38:10
  16. Wstąpienie do partii jako kontynuacja przedwojennej działalności; 00:45:10
  17. Spotkanie z Zofią Gomułkową; 00:47:05
  18. Zróżnicowanie teatrów żydowskich w przedwojennej Warszawie i teatr żydowski po wojnie; 00:48:35
  19. Zainteresowanie teatrem żydowskim jako związek Rozmówczyni z kulturą żydowską, 00:54:00
  20. Ocena poziomu artystycznego teatru żydowskiego; 00:58:40
  21. Reakcje na wojnę sześciodniową, stosunek do Izraela, Szwecja, utrata wiary w świat bez ksenofobii; 00:59:45
  22. Szwecja w latach zmian obyczajowych lat 60.; 01:04:14
  23. Podjęcie decyzji w Paryżu, reakcja syna, droga, 01:05:30
  24. Świadomość syna, że ma żydowskie pochodzenie; brak zetknięcia się z antysemityzmem; 01:08:03
  25. Zainteresowanie sprawami polskiej polityki i polskiego społeczeństwa; 01:10:40
  26. Regularne odwiedzanie Polski w ramach wolontariatu; niechęć do powrotu do Polski na stałe i jej przyczyny; 01:12:25
  27. Poczucie tożsamości polsko-żydowskiej; związek z polską kulturą; 01:13:32
  28. Praca na uniwersytecie w Szwecji; 01:16:50
  29. Zainteresowanie twórczością Gombrowicza; napisanie książki o różnych interpretacjach „Ślubu” Gombrowicza; 01:18:39
  30. Rozliczenie się z ksenofobią jako lekcja, jaką społeczeństwo polskie powinno wyciągnąć z Marca 1968; emigracja Żydów jako wielka strata dla polskiej kultury i nauki; 00:21:27
  31. Silna więź z polską kulturą; 01:27:02
  32. Problem antysemityzmu na świecie i w Szwecji; 01:28:50
  33. Jeden antysemicki komentarz przed wojną; 01:33:28
  34. Gimnazjum Kaleckiej w Warszawie; 01:34:20
  35. Wpływ doświadczenia emigracji na większe zainteresowanie sprawami świata; utrata wiary w możliwość zmiany rzeczywistości społecznej; 01:34:50
  36. To, co najważniejsze - bezpośrednie stosunki między ludźmi; brak przynależności do organizacji; radykalna demokracja w Szwecji i jej ocena; 01:43:05
In order to properly print this page, please use dedicated print button.