Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Aleksander Milchtach Sław

Imię rozmówcy:
Aleksander
Nazwisko rozmówcy:
Milchtach Sław
Badacz:
Józef Markiewicz
Operator:
Józef Markiewicz
Sygnatura:
MPOLIN-HM602
Data nagrania:
7 stycznia 2019
Miejsce nagrania:
Warszawa
Czas trwania nagrania:
03:29:57
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Uczestnicy i świadkowie Marca ‘68

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Aleksander Milchtach Sław urodził się 7 czerwca 1951 roku w Łodzi.

Jego ojciec, chrześcijanin, wojnę przeżył w Związku Radzieckim. Wrócił do Polski z drugą armią wojska polskiego jako polityczny oficer; był szefem administracji KC w Warszawie; zakończył karierę wojskową jako pułkownik. Zmarł w 1972. Aleksander Milchtach Sław nigdy nie poznał swojego ojca, jego rodzice rozstali się gdy matka zaszła w ciążę.

Matka, Rywka Laja (posługiwała się imionami Regina Inka) urodziła się w 1914; była najstarsza z rodzeństwa, jako jedyna miała maturę. Do wybuchu wojny pracowała jako korepetytorka. Została umieszczona w getcie w Łodzi, później w Auschwitz, skąd została wysłana wraz z siostrą  na roboty do Niemiec; udało im się uciec i po wojnie wróciły do Łodzi. Pierwszą powojenną pracę dostała w Wojskowych Związkach Zawodowych (gdzie poznała ojca Aleksandra Milchtacha Sława - w Łódzkim Garnizonie Wojskowym); była zaangażowana politycznie (wierząca komunistka); pracowała jako radna w Łodzi, przewodnicząca Kolegium Orzekającego, kierowniczka planowania Zakładów Włókienniczych. W 1965 roku skończyła prawo. Po wyjeździe do Danii pracowała w Bibliotece Królewskiej w Kopenhadze.

Aleksander Milchtach Sław mieszkał z matką na ulicy Nowotki w Łodzi, następnie dołączyła do nich siostra matki z synem (ok. 1954-55).  Ukończył 4 Liceum Ogólnokształcące w Łodzi i dostał się na anglistykę na Uniwersytecie Łódzkim, ale studiów nie rozpoczął ponieważ w październiku 1969 wyjechał wraz z matką, ciotką i kuzynem do Danii. W Kopenhadze mieszka do dziś.

Odzyskał polskie obywatelstwo; w 2007 roku wrócił do nazwiska Milchtach. W 2018 roku brał udział w organizacji wystawy o łodzianach mieszkających za granicą, zorganizowanej w łódzkim Centrum Dialogu.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa została zarejestrowana w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Streszczenie

  1. Nieznajomość ojca; pragnienie matki rozmówcy urodzenia dziecka; mieszkanie z matką i ciotką w Łodzi; 00:01:06
  2. Przeszłość wojenna rodziny matki: pobyt w łódzkim getcie i w Auschwitz; 00:04:12
  3. Wykształcenie matki i trudności w znalezieniu pracy przed wojną; 00:05:47
  4. Polityczne zaangażowanie matki; zatrudnianie przez nią prostytutek do opieki nad dzieckiem w ramach resocjalizacji; 00:07:04
  5. Polityczne spory w domu rodzinnym; wpływ matki na poglądy i działania rozmówcy; 00:08:58
  6. Okoliczności poznania się rodziców rozmówcy; kariera zawodowa ojca; relacja rodziców po rozstaniu; 00:12:51
  7. Odkrycie swojego żydowskiego pochodzenia i kwestia tożsamości w dzieciństwie; 00:16:04
  8. Informacje o rodzinie matki rozmówcy, ich stosunku do religii, tradycji i kontaktach ze społecznością żydowską; 00:22:47
  9. Nieliczne wspomnienia przedwojenne matki rozmówcy: Jadwiga Kmieć - przedwojenna przyjaciółka, małżeństwo dziadków rozmówcy, narzeczony matki; 00:26:56
  10. Sytuacja w getcie: praca matki rozmówcy w zakładzie garbarskim, wspomnienie sytuacji wrzucenia niemowlaka do ciężarówki przez żołnierza niemieckiego; 00:33:17
  11. Aresztowanie i pobyt ciotki w więzieniu; 00:37:38
  12. Brak kontaktów ze środowiskiem żydowskim; 00:39:53
  13. Decyzja matki o zmianie nazwiska rozmówcy na polskie nazwisko ojca w 1957 r.; rozważania nad tożsamością i powrót do nazwiska matki na emigracji; 00:41:46
  14. Zawód matki porażką idei komunizmu w 1967 r.; zdjęcie „Dziadów” z Teatru Narodowego - pierwsze wydarzenie zapamiętane przez rozmówcę w kontekście sytuacji marcowej; 00:48:53
  15. Wspomnienia rewolty studenckiej ’68, atmosfery napięcia, nagonki w prasie; 00:51:50
  16. Próba wyrzucenia matki rozmówcy z partii z powodu braku deklaracji w prasie o byciu „dobrą Polką”; 00:53:45
  17. Próba wyrzucenia matki rozmówcy z pracy; przekonania polityczne matki i rozczarowanie systemem, który sama pomagała budować; 00:58:14
  18. Sytuacja w szkole; 01:00:50
  19. Dyskusje w domu o ówczesnej sytuacji i wyjeździe z kraju; odmowa wyjazdu przez matkę; 01:04:01
  20. Matura; wyjazd matki do Włoch na zaproszenie rodziny i odmowa przyjazdu tam na stałe; przyjęcie rozmówcy na studia; 01:10:03
  21. Decyzja matki o wyjeździe na podstawie informacji w prasie o bliskim terminie rozpatrywania podań; 01:11:37
  22. Relacje matki z siostrą; 01:13:20
  23. Rozmowy o wyjeździe; brak świadomości powagi sytuacji; obawy związane z opuszczeniem kraju na stałe; 01:14:20
  24. Uzyskanie pozwolenia na wyjazd; problemy ciotki w związku z pobytem w Izraelu; 01:19:12
  25. Losy dalszej rodziny na emigracji; 01:24:58
  26. Przyczyny decyzji o wyborze kraju emigracji; 01:28:18
  27. Odebranie polskiego obywatelstwa; 01:32:55
  28. Motywacja decyzji matki; emocje związane z wyjazdem; 01:36:58
  29. Podróż do Kopenhagi; 01:41:47
  30. Pożegnanie z klasą i kolegami; brak doświadczeń antysemityzmu przez rozmówcę; 01:44:47
  31. Doświadczenie antysemityzmu przez matkę rozmówcy; 01:49:56
  32. Pierwsze miesiące w Danii: pobyt na statku; 01:51:57
  33. Przeniesienie do Hotelu Botanic, następnie do ośrodka Czerwonego Krzyża poza miastem; poprawa kondycji psychicznej całej rodziny; 02:02:53
  34. Powrót matki i ciotki po wojnie do Polski; 02:08:44
  35. Nauka języka, planowanie nowego życia; znalezienie pracy w szpitalu przez ciotkę; zatrudnienie matki w Bibliotece Królewskiej; 02:10:39
  36. Kontakty z Polską: wizyty przyjaciół z liceum, kontakty ze znajomymi matki rozmówcy; 02:17:58
  37. Brak tęsknoty za krajem; fascynacja podróżami po Europie; praca jako taksówkarz; 02:23:37
  38. Stosunek rozmówcy do ruchu hipisowskiego; 02:27:20
  39. Świadomość Duńczyków przyczyn obecności polskiej emigracji w Kopenhadze; brak informacji w prasie duńskiej; 02:31:53
  40. Pogłoska o przygotowaniach obozów koncentracyjnych dla Żydów w Polsce; 02:33:00
  41. Brak potrzeby dowodzenia żydowskiego pochodzenia przy ubieganiu się o pozwolenie na wyjazd; 02:35:07
  42. Kontakty ze społecznością żydowską w Danii; 02:38:36
  43. Początki życia w Danii; 02:42:07
  44. Poczucie zadomowienia w Danii, relacje z Duńczykami; obawa utraty znajomości języka polskiego; 02:49:00
  45. Wpływ języka na postrzeganie rzeczywistości; trudności emigrantów w przystosowaniu się do nowej rzeczywistości; 03:00:00
  46. Motywacja odzyskania polskiego obywatelstwa; 03:07:50
  47. Projekt „Człowiek za burtą”; 03:15:43

Projekt dofinansowała Fundacja Konrada Adenauera

In order to properly print this page, please use dedicated print button.