Moshe Tirosh

Imię rozmówcy:
Moshe
Nazwisko rozmówcy:
Tirosh
Badacz:
Krzysztof Bielawski
Operator:
Przemysław Jaczewski
Sygnatura:
MPOLIN-HM487
Data nagrania:
27 kwietnia 2017
Miejsce nagrania:
Warszawa
Czas trwania nagrania:
01:08:27
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Ocalali podczas Zagłady

Tematy

Powstanie w getcie warszawskim, Emigracja, Getta, Getto warszawskie, II wojna światowa, Ocaleni z Zagłady, Powstanie w getcie, Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, Udział w ruchu oporu, Ukrywanie Żydów.

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Moshe Tirosh (Mieczysław Kenigswein) urodził się przed II wojną światową w Warszawie. Jego rodzicami byli Regina i Samuel Kenigsweinowie. Ojciec z zawodu był stolarzem, ale sukcesy odnosił jako znany mistrz bokserski. Mosze miał czworo rodzeństwa, dwoje urodziło się już po wojnie.

W październiku 1940 roku rodzina Kenigsweinów musiała przenieść się do getta, na ulicę Nowolipki, gdzie po jakimś czasie zachorowali na tyfus.

Pewnego razu Regina Kenigswein w poszukiwaniu jedzenia przedostała się na tzw. aryjską stronę i spotkała szmalcowników. Uratował ją Zygmunt Piętak, który od tego czasu pomagał rodzinie Kenigsweinów, przynosząc  jedzenie. Zorganizował im też ucieczkę z getta w 1943 roku i możliwość ukrywania się za opłatą u rodziny Raczków przy ulicy Karolkowej. Kenigsweinowie nie mogli tam jednak pozostać długo – Raczkowie coraz bardziej bali się o swoje życie i zażądali, żeby Kenigsweinowie się wynieśli. Nie mieli dokąd pójść. W końcu postanowili udać się do warszawskiego zoo. Ojciec Reginy Kenigswein dostarczał tam przed wojną pożywienie dla zwierząt. Dyrektor zoo, Jan Żabiński wraz z żoną Antonią ukrywali ich na terenie zoo, dopóki tylko mogli. Po opuszczeniu zoo trafili do przyjaciela ojca sprzed wojny, Feliksa Cywińskiego. Po pewnym czasie zdecydowali, że muszą się rozłączyć. Moshe został powierzony pod opiekę pewnej kobiecie. Jednak podczas bombardowania Warszawy, odłączył się od niej w gruzach i został sam. Spotkał powstańców, którzy skierowali chłopca do sierocińca. Sierociniec przeniósł się z Warszawy do Stankowa. Dzieci mieszkały tam w bardzo złych warunkach, nie miały odpowiednich ubrań, brakowało wyżywienia. Moshe, jako jedyne żydowskie dziecko, był dręczony i wyśmiewany. Wstawiał się za nim ksiądz Andrzej, który dzielił się z nim swoim jedzeniem.

Matka odnalazła go po zakończeniu wojny. Nie rozpoznał jej i zgodził się z nią pójść dopiero, gdy opowiedziała mu o ojcu, którego pamiętał.

Samuel Kenigswein brał udział w konspiracji w getcie warszawskim i dowodził jednym z oddziałów w powstaniu warszawskim.

Rodzina Kenigsweinów przeprowadziła się do Dzierżoniowa, gdzie Samuel Kenigswein otworzył kilka dobrze prosperujących zakładów pracy. Zmarł na atak serca w 1948 roku. Po jego śmierci matka załamała się i nie była w stanie utrzymał pięciorga dzieci. Najstarsze dzieci oddała więc do żydowskiego domu dziecka w Śródborowie. Moshe Tirosh codziennie jeździł do szkoły do Warszawy. Cierpiał głód. Po pewnym czasie napisał do matki: "Jak chcesz, żebym ja był bandytą, a siostra prostytutką, to zostaw nas w domu dziecka". Matka zgodziła się, żeby wrócili do Dzierżoniowa. Moshe zaczął pracować, naprawiając radia w okolicznych wsiach.

W 1957 r. cała rodzina wyemigrowała do Izraela. Moshe przez dwadzieścia lat pracował w wojsku.

Streszczenie

  1. Najwcześniejsze wspomnienie – głód i straszne warunki życia w getcie, 00:00:20
  2. Przejście matki na aryjską stronie i uratowanie jej przed chuliganami przez Zygmunta Piętaka, przynoszenie przez Zygmunta jedzenia dla rodziny Kenigsweinów; 00:02:30
  3. Represje w getcie; waleczna postawa ojca, którego siły wszyscy się bali; 00:04:38
  4. Konieczność ukrywania się; narodziny brata w getcie; znalezienie przez Zygmunta kryjówki po aryjskiej stronie; 00:06:38
  5. Ukrywanie się w mieszkaniu; relacje z ukrywającą rodziną; konieczność znalezienia nowej kryjówki; nocna przeprawa do ogrodu zoologicznego; 00:08:37
  6. Intuicja dziecka, że Antonina Żabińska jest aniołem; warunki ukrywania się z młodszą siostrą; tęsknota za rodzicami; 00:12:27
  7. Ukrywanie się w kawalerce Feliksa Cywińskiego; 00:15:45
  8. Konieczność rozłączenia się członków rodziny, żeby zwiększyć szanse na przeżycie; 00:17:55
  9. Wspomnienie bombardowania; odłączenie się rozmówcy od opiekującej się nim kobiety; 00:19:33
  10. Sierociniec, przeniesienie się do sierocińca w klasztorze w Stankowie, straszne warunki; 00:21:45
  11. Dręczenie rozmówcy przez inne dzieci za to, że jest Żydem; obrona rozmówcy przez księdza Andrzeja; 00:25:30
  12. Spotkanie po latach z księdzem Andrzejem; 00:26:48
  13. Powojenne interesy ojca; poszukiwanie dzieci przez mamę; 00:28:45
  14. Wyjazd na Śląsk do Dzierżoniowa; śmierć ojca w 1948; załamanie matki; 00:30:50
  15. Dom Dziecka w Śródborowie; 00:32:40
  16. Determinacja, żeby się uczyć; codzienne podróże bez biletu do szkoły do Warszawy; życzliwość nauczyciela; 00:34:55
  17. Głód; podjęcie pracy w sklepiku przy szkole; 00:37:10
  18. Powrót do Dzierżoniowa; 00:39:45
  19. Emigracja do Izraela w 1957 roku; praca w wojsku; 00:41:25
  20. Rodzina rozmówcy – żona, dzieci, wnuki; 00:42:20
  21. Duma rozmówcy z tego, że przeżył; 00:42:55
  22. Udział ojca w konspiracji przed powstaniem w getcie warszawskim; budowa bunkrów; 00:43:65
  23. Udział ojca w powstaniu warszawskim; ukrywali się w gruzach getta warszawskiego; 00:45:45
  24. Ukrywanie się w willi Żabińskich; wspomnienie Antoniny i Jana Żabińskich; 00:47:30
  25. Narodziny młodszego brata w getcie; 00:49:30
  26. Wpływ traumatycznych doświadczeń na dalsze życie rozmówcy; brak zaufania do ludzi; 00:51:30
  27. Milczenie na temat wojny i doświadczeń powojennych; 00:53:10
  28. Kontakt z Zygmuntem; 00:54:35
  29. Życie w Izraelu, znalezienie pierwszej pracy, 00:55:55
  30. Związek z Polską ze względu na grób ojca i Zygmunta; 00:58:30
  31. Ocena książki i filmu o Żabińskich; 00:59:47
  32. Informacje o ojcu; 01:02:12
  33. Religijność dziadka, który wyrzekł się swojego syna, gdy ten został bokserem; 01:02:54
  34. Relacja z matką; 01:04:10
  35. Spotkania z turystami i grupami w Izraelu; 01:05:10
  36. Znajomość wielu języków obcych; 01:06:45

 

Projekt dofinansowała Fundacja Konrada Adenauera

In order to properly print this page, please use dedicated print button.