Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Aleksander Ratz

Imię rozmówcy:
Aleksander
Nazwisko rozmówcy:
Ratz
Badacz:
Józef Markiewicz
Operator:
Przemysław Jaczewski
Sygnatura:
MPOLIN-HM409
Data nagrania:
16 sierpnia 2017
Miejsce nagrania:
Sztokholm
Czas trwania nagrania:
01:28:43
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Uczestnicy i świadkowie Marca ‘68

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Aleksander Ratz urodził się w 1946 roku w Krakowie jako syn Emilii (z domu Endler) i Marcina (Martina) Ratzów. Jego matka pochodziła z Warszawy, a ojciec z Wiednia. Po wybuchu II wojny światowej rodzice Aleksandra Ratza uciekli na wschód. Wojnę spędzili w Związku Radzieckim, gdzie skończyli studia elektromechaniczne. Po wojnie osiedli w Krakowie. W 1949 roku przeprowadzili się do Warszawy, gdzie zamieszkali przy ulicy Olimpijskiej na Mokotowie. Ojciec pracował w Elektrociepłowni na Żeraniu, a matka w Komisji Planowania. Aleksander Ratz działał w harcerstwie, był uczniem liceum im. Reytana. Podjął studia na Wydziale Mechaniczno-Technologicznym Uniwersytetu Warszawskiego.

W wyniku wydarzeń Marca 1968 jego rodzice zostali zwolnieni z pracy i zdecydowali się na wyjazd rodziny z Polski. Aleksander Ratz wraz z młodszą siostrą i ojcem wyjechali do Wiednia. Po dwóch tygodniach Aleksander Ratz przeprowadził się do Szwecji, gdzie nie musiał rozpoczynać studiów od początku – w 1968 roku był na piątym roku studiów na Politechnice Warszawskiej. Dyplom magistra inżyniera uzyskał w 1971 roku. W 1970 roku dołączyła do niego w Szwecji jego narzeczona, Tola. Jego matka wyjechała z Polski dopiero w 1972 roku, wcześniej jej podania o pozwolenia na wyjazd były wielokrotnie odrzucane.

 Tola i Aleksander Ratzowie mieszkają w Sztokholmie, mają trzech synów i siedmioro wnuków.

 

Opis sytuacji rozmowy

Wywiad został przeprowadzony w mieszkaniu rozmówcy w Sztokholmie w obecności jego żony Toli, która także włączała się do rozmowy.

Streszczenie

  1. Wstępne informacje o rodzicach rozmówcy; powojenne miejsce zamieszkania rodziny Ratzów w Warszawie; 00:00:30
  2. Dziadkowie rozmówcy – pochodzenie, praca, religijność; 00:04:00
  3. Brak religijności w domu rozmówcy; brak związku rozmówcy z TSKŻ; 00:06:15
  4. Świadomość pochodzenia żydowskiego rozmówcy; niemożliwość uczestniczenia w lekcjach religii; 00:08:15
  5. Krąg znajomych rodziców – ludzie o podobnym wykształceniu, przynależący do lewicowych organizacji, o pochodzeniu żydowskim; 00:10:25
  6. Opowieści rodziców o wybuchu wojny, ucieczce do Związku Radzieckiego i powrocie do Warszawy; 00:12:35
  7. Temat emigracji z Polski przed wydarzeniami Marca 1968; 00:17:45
  8. Wysoki status materialny rodziny Ratzów, 00:19:40
  9. Relacje rozmówcy z rodzicami; 00:21:30
  10. Okoliczności poznania się Aleksandra Ratza w przyszłą żoną, Tolą, na harcerskim zimowisku; 00:23:00
  11. Przynależność do harcerstwa; umiejętności przywódcze rozmówcy; 00:26:54
  12. Liceum im. Reytana; atmosfera apolityczności; 00:29:40
  13. Atmosfera apolityczności na Wydziale Mechaniczno-Technologicznym Politechniki Warszawskiej, poza jednym incydentem – próbą namówienia rozmówcy do wstąpienia do partii, 00:34:20
  14. Obóz wojskowy w Toruniu; 00:36:30
  15. Informacje o wojnie sześciodniowej i atmosfera 1967 roku, 00:38:40
  16. Kontakt rodziny rozmówcy z siostrą ojca mieszkającą w Izraelu; świadomość cenzury; 00:41:25
  17. Marzec 1968 roku – uczestnictwo w wiecu i późniejszy brak zaangażowania; 00:45:25
  18. Studia żony rozmówcy na Akademii Sztuk Pięknych; 00:48:25
  19. Napięta atmosfera po przemówieniu Gomółki; 00:49:50
  20. Znajomi w więzieniu, 00:54:30
  21. Dochodzenie do podjęcia decyzji o wyjeździe; 01:01:35
  22. Problem matki rozmówcy z uzyskaniem pozwolenia na wyjazd z Polski; 01:04:54
  23. Przyjazd rozmówcy, jego siostry i ojca do Wiednia; niemożliwość kontynuowania studiów na Politechnice Wiedeńskiej; 01:08:10
  24. Wyjazd rozmówcy do Szwecji w celu kontynuowania studiów, uzyskanie tytułu inżyniera w 1971 roku; 01:09:20
  25. Załamanie matki rozmówcy; emigracja przyszłej zony rozmówcy w 1970 roku; emigracja matki rozmówcy w 1972; 01:10:10
  26. Zmiana sytuacji rodzinnej rozmówcy; początkowe trudności młodszej siostry rozmówcy w adaptacji, 01:14:40
  27. Obchody rocznicy powstania w getcie warszawskim; współczesny antysemityzm w Polsce; 01:17:45

 

Projekt dofinansowała Fundacja Konrada Adenauera

  
In order to properly print this page, please use dedicated print button.