Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Janusz Jabłoński

Imię rozmówcy:
Janusz
Nazwisko rozmówcy:
Jabłoński
Badacz:
Mateusz Szczepaniak
Operator:
Przemysław Jaczewski
Sygnatura:
MPOLIN-HM257
Data nagrania:
21 września 2016
Miejsce nagrania:
Warszawa
Czas trwania nagrania:
01:50:08
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Polacy ratujący Żydów podczas Zagłady

Tematy

Getto warszawskie, II wojna światowa, Izrael, Marzec 1968, Motywacje ratujących, Okupacja, Pamięć historii pomocy, Ratowanie Żydów, Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, Udział w ruchu oporu, Uhonorowanie tytułem Sprawiedliwego, Ukrywanie Żydów, Zagłada.

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Janusz Jabłoński urodził się w 1925 r. w Pniewach, w rodzinie ziemiańskiej. W czasie drugiej wojny światowej jego rodzina – matka Maria Jabłońska z d. Łączkowska, ojciec Jerzy Włodzimierz Jabłoński, brat Janusz i siostra Ewa – w willi przy ul. Jesionowej 13 w Warszawie ukrywała Wilhelma Grossmana (Wilhelma Jedlickiego).

Janusz Jabłoński współpracował z Zofią Kossak-Szczucką, dystrybuował podziemne wydawnictwa, m.in. pismo „Prawda”. Po powstaniu Rady Pomocy Żydom „Żegota” Janusz Jabłoński pełnił funkcję osobistego gońca Zofii Kossak-Szczuckiej. Pomagał m.in. Żydowi ukrywającego się w kamienicy przy ul. Noakowskiego oraz dwóm dziewczynkom, które z getta w Warszawie przewieziono do Szymanowa.

Po wojnie Janusz Jabłoński studiował na Wydziale Elektrycznym Politechniki Łódzkiej i na Politechnice Warszawskiej. Jego matka Maria 27 kwietnia 1992 r. została uhonorowana medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa została przeprowadzona w Warszawie.

Streszczenie

  1. Urodziny rozmówcy w Pniewach w 1925 r., pobyt w majątku w okresie dzieciństwa; 00:00:17
  2. Lekcje u nauczyciela domowego Witolda Bieńkowskiego; 00:00:49
  3. Rodzina rozmówcy: ojciec inżynier rolnik, matka urodzona w Besarabii; 00:01:07
  4. Plany przeprowadzki rodziny do Warszawy w 1939 roku; 00:02:13
  5. Oblężenie Warszawy w 1939 r., zbombardowanie mieszkania na Saskiej Kępie; 00:02:28
  6. Nauka w Liceum im. Wojciecha Górskiego w Warszawie; 00:03:17
  7. Ojciec Jerzy Włodzimierz Jabłoński – prezes Izby Rolniczej w Białymstoku, poseł na Sejm II RP, ziemianin; 00:03:57
  8. Życie w Pniewach, założenie szkoły przez przodków rozmówcy, działalność społeczna matki, praca w majątku; 00:04:26
  9. Relacje rodziców z Żydami, np. z rodziną rzeźnika Sulka ze wsi Gać. Historia kupca żydowskiego, który wręczył ojcu rozmówcy pieniądze na koszty ucieczki przed Armią Czerwoną; 00:06:00
  10. Nieobecność rasizmu w rodzinie, Sewer [Seweryn?] Erlicki – żydowski przyjaciel rozmówcy; 00:09:01
  11. Współpraca z Zofią Kossak-Szczucką, przyjaźń z ukrywanym przez rodzinę rozmówcy Wilhelmem Grossmanem (Wilhelmem Jedlickim), wspólne zarabianie na życie; 00:09:52
  12.  Początek drugiej wojny światowej, próba zestrzelenia niemieckiego samolotu; 00:11:32
  13. Ucieczka rodziny przed Niemcami za Bug, spotkanie z wojskiem niemieckim, powrót do Pniew, zajęcie majątku przez Niemców; 00:12:47
  14. Wejście Armii Czerwonej 17 września 1939 roku, wyjazd ojca do Łomży, aresztowanie przez Rosjan przedstawicieli polskich elit; 00:14:31
  15. Wsparcie okazane przez żydowskiego kupca; 00:15:16
  16. Ucieczka rodziny w okolice Rypina: 00:15:35
  17. Przeprowadzka do Warszawy, pobyt u ciotki przy ul. Filtrowej 30; 00:16:15
  18. Przeprowadzka do willi przy ul. Jesionowej 13 w Warszawie, opis okolicy; 00:18:02
  19. Sąsiedzi, wzajemne relacje, brak wiedzy sąsiadów o ukrywaniu Żydów przez rodzinę rozmówcy. Opis skrytki, w której ukrywał się Wilhelm Grossman (Wilhelm Jedlicki); 00:19:51
  20. Wspomnienia dotyczące willi przy ul. Jasionowej 13, aresztowania na osiedlu Kolonia Staszica; 00:23:59
  21. Zajęcia rozmówcy i rodziny w czasie wojny: nauka, odwożenie siostry do szkoły przy ul. E. Plater, ochotnicza praca matki w szpitalu w Parku Ujazdowskim, inne; 00:26:11
  22. Zaangażowanie ojca w zbieranie funduszy na rzecz konspiracji, prowadzenie sklepu, administrowaniem majątkami w Jackowicach i Kiernozi, pomoc udzielona Żydówce o nazwisku Jankowska-Kaliska, 1941 r.; 00:27:14
  23. Opieka nad chorym Janem Karskim; 00:30:34
  24. Zaangażowanie matki w działalność konspiracyjną; 00:31:27
  25. Nawiązanie przez matkę współpracy z Zofią Kossak-Szczucką, osobowość Zofii Kossak-Szczuckiej; 00:32:09
  26. Współpraca rozmówcy z Zofią Kossak-Szczucką; skrytki, w których przechowywano archiwum Zofii Kossak-Szczuckiej; 00:32:38
  27. Pomoc udzielona Żydowi po powstaniu w getcie warszawskim; 00:34:52
  28. Działalność w Żegocie, kolportaż czasopisma „Prawda”, opis skrytki na prasę; 00:36:35
  29.  Udział w przedstawieniu niepodległościowych jasełek zorganizowanych przez Zofię Kossak-Szczucką; 00:38:25
  30. Nawiązanie współpracy z Zofią Kossak-Szczucką; 00:39:41
  31. Pomoc w przewiezieniu do Szymanowa trzech osób z warszawskiego getta; 00:40:06
  32. Powody rozpoczęcia współpracy z Zofią Kossak-Szczucką, aresztowanie żydowskich kolegów szkolnych, smutek po ich stracie; 00:40:40
  33. Wyrzucanie prowiantu z tramwaju przejeżdżającego przez getto warszawskie; 00:43:04
  34. Zaangażowanie matki w działalność konspiracyjną; 00:44:06
  35.  Pamiątek związane z Anną Szatkowską i Władysławem Bartoszewskim; 00:44:50
  36. Osobowość Zofii Kossak-Szczuckiej; 00:46:00
  37. Spotkanie z rodziną Tadeusza Bora-Komorowskiego w Olszynach w 1940 roku; 00:47:00
  38. Początki ukrywania rodziny Grossmanów (Jedlickich), rozdzielenie ukrywających się; 00:49:12
  39. Losy Grossmanów, pobyt na Mokotowie, denuncjacja, ucieczka, dotarcie do mieszkania rozmówcy; 00:51:34
  40.  Przeciętny dzień w czasie ukrywania Wilhelma Grossmana (Wilhelma Jedlickiego): wspólne posiłki, wyrób papierosów i mydła, relacje, korepetycje; 00:52:41
  41. Przyjaźń rozmówcy z Zofią Janiczkówną; 00:54:45
  42.  Przyjaźń z Wilhelmem Grossmanem (Wilhelmem Jedlickim), wspólne rozmowy, opis rodziny Grossmanów, powojenne relacje z synami Grossmanów; 00:56:17
  43. Opuszczenie domu Jabłońskich przez Wilhelma Grossmana (Wilhelma Jedlickiego); 00:59:24
  44. Pobyt rozmówcy w Zagórkach; 01:00:04
  45. Współpraca z Zofią Kossak-Szczucką po powstaniu Żegoty; 01:01:36
  46. Zagrożenia w czasie kolportaży gazety „Prawda”, spotkanie z porucznikiem Wehrmachtu; 01:02:10
  47. Kolportaż prasy konspiracyjnej, skrytka w mieszkaniu przy ul. Radnej; 01:04:30
  48. Maria Tomaszewska i Stanisława Wdowińska – kolporterki prasy podziemnej; 01:07:19
  49. Działalność konspiracyjna rozmówcy, wyjazd z Warszawy przed Powstaniem Warszawskim; 01:08:52
  50. Wspomnienia o powstaniu w getcie warszawskim, dymy nad gettem, ewakuacja powstańców, ukrywanie uciekinierów, pomoc udzielona w Szymanowie; 01:11:05
  51. Pomoc udzielona żydowskiemu uciekinierowi w mieszkaniu przy ul. Noakowskiego; 01:13:00
  52. Opis wywózki do obozów zagłady, likwidacja getta w Warszawie; 01:13:25
  53. Praca konspiracyjna po powstaniu Żegoty; 01:15:03
  54. Aresztowanie Zofii Kossak-Szczuckiej; 01:15:40
  55. Śmierć matki, pomoc udzielona przez żydowską lekarkę Daniszewską, opóźnione wezwanie pogotowia z obawy przed denuncjacją; 01:18:25
  56.  Zamordowanie przez oficerów kontrwywiadu Armii Krajowej kierownika Wydziału Informacji BIP AK Jerzego Makowieckiego, ps. „Małecki” i jego żony; 01:18:57
  57. Pobyt w Czerniewie koło Łowicza; 01:20:45
  58. Ucieczka do Łodzi; 01:24:12
  59. Powojenne kontakty z Jerzym i Witoldem Jedlickimi, studia, przenosiny z Politechniki Łódzkiej na Politechnikę Warszawską z obawy przed ujawnieniem ziemiańskiego pochodzenia; 01:25:54
  60. Odznaczenie Marii Jabłońskiej medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata; 01:28:50
  61. Pobyt w Izraelu na zaproszenie Sewera Erlickiego, wsparcie okazane przez mieszkających w Izraelu Żydów z Polski; 01:31:4401:30:14
  62. Pobyt w kibucu założonym przez emigrantów z Polski (relacja żony rozmówcy); 01:42:58
  63. Powody zaangażowania matki oraz Zofii Kosak-Szczuckiej w pomoc Żydom; 01:48:14

 

PRZECZYTAJ TAKŻE:

Był osobistym łącznikiem Zofii Kossak. Historia Janusza Jabłońskiego i jego matki Marii z Łączkowskich | Polscy Sprawiedliwi

In order to properly print this page, please use dedicated print button.