Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Marta Maćkowiak

Imię rozmówcy:
Marta
Nazwisko rozmówcy:
Maćkowiak
Badacz:
Józef Markiewicz
Operator:
Krzysztof Bielawski
Sygnatura:
MPOLIN-HM1012
Data nagrania:
17 czerwca 2022
Miejsce nagrania:
Jelenia Góra
Czas trwania nagrania:
01:46:11
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Żydzi w Polsce

Tematy

Antysemityzm, Tożsamość żydowska, Tradycja żydowska, Współczesność, Zagłada, Święta żydowskie.

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Marta Maćkowiak urodziła się we Wrocławiu. Jej dziadkowie pochodzili z Wielkopolski oraz z miejscowości leżących na terenach dzisiejszej Białorusi i Ukrainy. Marta Maćkowiak uczęszczała do Szkoły Muzycznej im. Grażyny Bacewicz i do Liceum Ogólnokształcącego nr 15 we Wrocławiu. Studiowała indianistykę na Uniwersytecie Wrocławskim oraz hebraistykę na Uniwersytecie w Hajfie. Po zakończeniu studiów podjęła pracę w Dziale Genealogii Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma. Brała udział w międzynarodowych konferencjach Holocaust Education Week w Toronto w 2015 r. oraz International Association of Jewish Genealogical Societies w Orlando w 2017 roku.

Obecnie Marta Maćkowiak prowadzi firmę genealogiczną Duchy Przodków. W 2022 r. była kuratorką wystawy „W poszukiwaniu przodków…”, współtworzonej razem z Domem Współpracy Polsko-Niemieckiej. Pasjonuje się odkrywaniem zapomnianych historii przedwojennych mieszkańców Karkonoszy i Gór Izerskich, prowadzi blogi „Duchy przodków” i „Duchy Sudetów”.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa została zarejestrowana w altanie w Parku Norweskim w Cieplicach-Zdroju.

Streszczenie

  1. Historia rodzinna, dziadkowie z terenów dzisiejszej Białorusi, Ukrainy oraz Wielkopolski, polsko-żydowskie korzenie; 00:00:27

  2. Postać pradziadka Jakuba Mandelbauma – zesłańca na Syberię, przewodniczącego Związku Patriotów Polskich na Uchodźctwie; 00:01:53

  3. Postać babci rozmówczyni, studentki Politechniki Wrocławskiej, rozterki babci związane z tożsamością żydowską i polską; 00:02:33

  4. Historia dziadków rozmówczyni z Legnicy, obchodzenie świąt katolickich i żydowskich. Wczesne dzieciństwo rozmówczyni, tożsamość; 00:03:06

  5. Świadomość żydowskiego pochodzenia: 00:04:28

  6. Cmentarz żydowski w Legnicy jako miejsce znaczące dla poczucia tożsamości; 00:06:54

  7. Tożsamość babci, kwestia antysemityzmu i nieodwzajemnionej miłości do polskiej ojczyzny; 00:07:46

  8. Rozterki babci związane z podwójną tożsamością żydowsko-polską; 00:10:57

  9. Losy babci i jej rodziców w czasie Zagłady, pobyt w Kazachstanie, śmierć dziadków w getcie w Słonimiu, śmierć pradziadka w getcie w Łodzi. Wpływ doświadczeń rodziny na postawę babci i jej niechęć do afirmowania żydowskiej tożsamość. Wypieranie informacji o losach krewnych – ofiar Zagłady, niechęć do podejmowania rozmów dotyczących Zagłady; 00:14:48

  10. Odkrywanie tożsamości żydowskiej, nawiązanie kontaktu z gminą żydowską we Wrocławiu, wyjazd do Izraela w ramach programu Taglit, praca w Centrum Informacji Żydowskiej we Wrocławiu, 00:17:13

  11. Międzypokoleniowe różnice w odkrywaniu żydowskiej tożsamości; 00:19:13

  12. Wizyty babci w Synagodze pod Białym Bocianem, relacje z żydowskimi przyjaciółmi jako wyraz jej tożsamości. Poszukiwanie przez matkę dokumentów związanych z jej przodkami, praca rozmówczyni w Żydowskim Instytucie Historycznym jako kontynuacja poszukiwań historii przodków; 00:20:04

  13. Refleksje dotyczące tożsamości; 00:24:30

  14. Brak antysemickich doświadczeń w życiu babci, związek z Polakiem jako przyczyna pozostania w Polsce w 1968 roku; 00:26:17

  15. Osoba pradziadka, działacza społecznego w Legnicy, który nie chciał wyjechać do Izraela; 00:27:47

  16. Tematy niepodejmowane w rozmowach z babcią: Zagłada, losy jej bliskich z Pińska. Sulamit Maldenbaum i historia znamienia na jej dłoni. Tajemnice rodzinne, niedopowiedzenia, luki pamięciowe jako element składowy tożsamości; 00:28:27

  17. Etapy odkrywania żydowskiej tożsamości; 00:30:49

  18. Pobyt w Izraelu, mieszkanie u rodziny przyjaciółki, pobyt u krewnych podczas Pesach, spotkanie z ciotką w Tel Awiwie, poznawanie historii babci; 00:31:50

  19. Powrót do Polski, kontakt z Magdaleną Dorosz z Fundacji Agencji Żydowskiej Sochnut, praca w Centrum Informacji Żydowskiej we Wrocławiu, poznawanie losów potomków Żydów z przedwojennego Wrocławia; 00:34:36

  20. Przeprowadzka do Warszawy, praca w dziale genealogii w Żydowskim Instytucie Historycznym, rozmowy z ocalałymi z Zagłady, towarzyszące im emocje, ich wpływ na kształtowanie się tożsamości; 00:37:29

  21. Charakterystyka gości odwiedzających Dział Genealogii w Żydowskim Instytucie Historycznym im. E. Ringelbluma, ich historie rodzinne, emocje związane z tą pracą i ich wpływ na kształtowanie się tożsamości; 00:39:03

  22. Podobieństwa i różnice w badaniu genealogii polskiej i żydowskiej; 00:45:27

  23. Powody podjęcia badań genealogicznych, poznawanie historii Cieplic-Zdroju i Dolnego Śląska jako pasja życiowa; 00:49:11

  24. Odkrywanie korzeni jako leczenie dziedziczonych traum rodzinnych i zmiana postrzegania świata; 00:53:59

  25. Krytyka metody Berta Hellingera; 00:56:51

  26. Traumy odziedziczone po przodkach, brak możliwości zadania pytań o przeżycia babci w czasie Zagłady. Tajemnica jako jeden z elementów składowych tożsamości; 00:57:35

  27. Osobisty wymiar rozliczeń z Zagładą, poszukiwania genealogiczne osób zaginionych jako medium dokonywania rozrachunku z Zagładą; 00:58:30

  28. Wpływ nowych technologii na rozwój badań genealogicznych, rozwój Internetu, grup poszukiwawczych, digitalizacji archiwów, testów DNA; 01:02:45

  29. Testy DNA jako uzupełnienie poszukiwań genealogicznych; 01:05:13

  30. Pomysł wykonywania testów DNA w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN; 01:08:37

  31. Odkrywanie korzeni rodzinnych rozmówczyni, anegdoty z życia polskich i żydowskich przodków; 01:09:42

  32. Kontakty ze środowiskiem żydowskim w Polsce, rozczarowanie brakiem zaangażowania rówieśników w życie żydowskie i konfliktami w środowisku, nadzieja na zmiany; 01:11:15

  33. Tęsknota za uczestnictwem we wspólnotowych wydarzeniach o charakterze świeckim i religijnym; 01:16:31

  34. Prywatne życie rozmówczyni, niereligijność, symboliczne i wybiórcze kultywowanie rytuałów judaizmu; 01:18:07

  35. Uczestnictwo w kulturze żydowskiej poprzez badania genealogiczne jako wyraz jednego z wymiarów jej tożsamości; 01:20:38

  36. Chrzest, brak bierzmowania, elementy wychowania katolickiego jako elementy polskiej tożsamości; 01:22:09

  37. Refleksje dotyczące wyjazdu na stałe do Izraela; 01:22:57

  38. Doświadczenie antysemityzmu w Polsce; 01:25:54

  39. Filosemityzm manifestowany przez noszenie symboli żydowskich i poszukiwanie żydowskich przodków. Filosemityzm jako przejaw wyróżnienia się, „mody na żydowskość” lub poczucia winy za zbrodnie popełnione przez przodków: 01:30:31

  40. Doświadczenia z pracy w Żydowskim Instytucie Historycznym, ze współpracy z osobami, które nie będący Żydami, pracują nad zachowaniem dziedzictwa polskich Żydów; 01:33:14

  41. Miejsca związane z historią Żydów w wymiarze osobistym rozmówczyni: cmentarz żydowski w Legnicy, Łódź jako miasto rodzinne pradziadka; 01:36:08

  42. Tożsamość rozmówczyni: Polka, Żydówka, Dolnoślązaczka, „patriotyzm lokalny”, plany świeckiego wychowania dzieci; 01:37:39

  43. Tożsamość regionalna jako złamanie homogeniczności kultury polskiej; 01:40:13

  44. Odkrywanie i budowanie tożsamości żydowskiej we współczesnym świecie. Przodek Juda Bachrach [refr:Juda ben Joszua Ezekiel Bachrach (1775–1846) – rabin, przewodniczący sądu rabinicznego w Sejnach, autor księgi Nimmukej ha-GRIB (GRIB – akronim Ha-Gaon Rabbi Judah Bachrach)] jako kontrapunkt dla tożsamości rozmówczyni; 01:43:30. 

In order to properly print this page, please use dedicated print button.