Historia mówiona
Świadkowie historii
Projekty
Tematy

Mira Żelechower-Aleksiun

Imię rozmówcy:
Mira
Nazwisko rozmówcy:
Żelechower-Aleksiun
Badacz:
Krzysztof Bielawski
Operator:
Józef Markiewicz
Sygnatura:
MPOLIN-HM1011
Data nagrania:
16 czerwca 2022
Miejsce nagrania:
Wrocław
Czas trwania nagrania:
03:23:22
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Żydzi w Polsce

Tematy

Izrael, Marzec 1968, Stan wojenny, Tożsamość żydowska, Święta żydowskie, Życie kulturalne.

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Mira Żelechower-Aleksiun urodziła się jako Mona Janklewicz w 1941 r. w Millerowie w obwodzie rostowskim. Jej ojciec został zamordowany przez Niemców. Po wojnie Mona z matką osiedliła się w Mieroszowie na Dolnym Śląsku, jej matka wyszła za mąż za Henryka Żelechowera. Od 1947 r. Mira Żelechower-Aleksiun mieszka we Wrocławiu. Studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych, w 1966 r. otrzymała dyplom na kierunku malarstwa architektonicznego.

Mira Żelechower-Aleksiun pracowała jako scenograf we wrocławskim Teatrze Studenckim Kalambur, współpracowała z Teatrem Gardzienice oraz z Teatrem Pieśń Kozła. Podczas stanu wojennego brała udział w ruchu kultury niezależnej, m.in. jako współorganizatorka Wrocławskiego Biennale Młodych „Droga i Prawda”. Mira Żelechower-Aleksiun jest znana artystką-malarką. Jej prace zaliczane są do nurtu neofiguratywnego, a w późniejszym okresie do nurtu sztuki ekspresyjnej. Jest zaangażowana w życie Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu, działa w Fundacji Dzielnicy Wzajemnego Szacunku Czterech Wyznań.

Opis sytuacji rozmowy

Rozmowa została przeprowadzona w mieszkaniu i pracowni rozmówczyni we Wrocławiu.

Streszczenie

Część I: 

  1. Życie w Millerowie, sceny z dzieciństwa, śmierć ojca, osiedlenie się w Miroszowie, ponowne zamążpójście matki, adopcja przez Henryka Żelechowera, zmiana imienia i nazwiska; 00:01:15:30

  2. Życie w Miroszowie, żydowskie przedszkole, relacje między dziećmi chrześcijańskimi i żydowskimi. Przeprowadzka do Wrocławia, edukacja, pierwsze przyjaźnie, m.in. z Rozą Kram. Nauka w liceum plastycznym we Wrocławiu, emigracja przyjaciół do Izraela, odnowienie kontaktu z emigrantem Eliaszem Pertmannem; 00:09:54:10

  3. Działalność w Duszpasterstwie Środowisk Twórczych przy kościele św. Marcina we Wrocławiu; 00:29:52:00

  4. Plener Wrocławskiego Związku Artystów Plastyków w Pawłowicach, odbudowa przydrożnej kapliczki, fascynacja polską sztuką ludyczną, doświadczenia z chrześcijańską sztuką sakralną; 00:31:28:31

  5. Epizody z pracy artystycznej, współpraca z Teatrem Gardzienice, z ośrodkiem w Laskach, Teresa Cwalina, początki stanu wojennego w Polsce; 00:46:35:34

  6. Pierwsze doświadczenie mistyczne; 00:56:11:23

  7. Przeżycia związane z wprowadzeniem stanu wojennego, pragnienie przyjęcia chrztu, Komitet Pomocy Charytatywnej i Duszpasterstwa Środowisk Twórczych we Wrocławiu, współpraca z Kazimierzem Braunem, ks. Drzewieckim, Konradem Jarockim, Józefem Hałasem, Izabelą Gustowską. Okoliczności powstania cyklu "Droga Krzyżowa", prac "Znak krzyża", "Ostatnia Wieczerza", "Tajemnice różańcowe", "Pierwsza drogi i prawdy"; 00:58:12:20

Część II: 

  1. Pierwsza wystawa i sympozjum "Pierwsza droga i prawda", inne wystawy we Wrocławiu; 00:00:01:44

  2. Propozycja wyjazdu do Izraela, okoliczności otrzymania paszportu, obawy związane z pobytem ochrzczonej Żydówki w Izraelu, poczucie tożsamości w trakcie pobytu w Izraelu; 00:06:51:24

  3. Metafizyczne doświadczenia w czasie pobytu w Izraelu, pielgrzymka na Górę Synaj, doświadczenia religijne, odchodzenie od chrześcijaństwa; 00:17:22:10

  4. Wystawa w Nowym Jorku, tożsamość chrześcijańska i żydowska, ks. Józef Tichner; 00:22:28:22

  5. Życie w ZSRR, okoliczności śmierci ojca rozmówczyni, udział w sesjach hellingerowskich; 00:26:54:40

  6. Ojczym rozmówczyni, jego charakter, pasje literackie, poglądy polityczne, śmierć, sny związanych z jego osobą; 00:33:26:18

  7. Powrót do judaizmu, przełom podczas pobytu w Nowym Jorku, wizyty w Fundacji Laudera, w synagodze rabina Carlebacha, zetknięcie z religijnym życiem żydowskim; 00:38:09:12

  8. Etapy przemiany związanej z powrotem do judaizmu. Pierwszy szabat, reakcje chrześcijańskich znajomych na tę transformację, relacje z o. Maciejem Ziębą. Studiowanie Tory i Talmudu, uczestnictwo w internetowej jesziwie, poznawanie tekstów i tradycji związanych z judaizmem; 00:47:59:30

  9. Udział w życiu wrocławskich Żydów, próby odbudowy religijnego życia żydowskiego. Wystawy "Dziedzictwo" i "Nie zwlekajmy, zasiadajmy", antysemityzm środowisk polonijnych w Nowym Jorku; 00:54:27:26

  10. Relacje w środowisku żydowskim, kwestia przyjętego chrztu; 01:02:46:42

  11. Obozy Fundacji Laudera w Rychwałdzie; 01:07:30:43

  12. Współpraca z Teatrem Gardzienice przy projekcie Smak Szabatu; 01:09:39:28

Część III: 

  1. Żydowska tożsamość, odejścia od chrześcijaństwa, odzwierciedlenie tego doświadczenia w sztuce, m.in. w projektach Polaków portret własny, Przez Ziemię Świętą do Ziemi Izraela, Zagłada w sztuce, wystawy w Izraelu jako moment przełomowy w życiu artystycznym; 00:00:00:00

  2. Projekty artystyczne odwołujące się do twórczości Brunona Schulza; 00:10:54:16

  3. Ojczym rozmówczyni i jej relacje z nim, refleksje dotyczące religijności i świeckości członków jego rodziny, źródła fascynacji marksizmem, religijność w rodzinie, brak obchodzenia świąt żydowskich, podkreślenie świeckości; 00:23:38:38

  4. Rabin Mojżesz Dawid Paluch z Mieroszowa, jego wpływ na życie rozmówczyni; 00:29:16:06

  5. Doświadczenia z okresu Marca ‘68, rozterki dotyczące emigracji; 00:31:17:12

  6. Stosunek rodziny do wyborów religijnych i tożsamościowych rozmówczyni. Tożsamość córki. Formy i metody dialogu między religiami i kulturami; 00:38:30:48

  7. Tożsamość rozmówczyni; 00:49:51:46

 

In order to properly print this page, please use dedicated print button.