Róża Ziątek-Czarnota

Imię rozmówcy:
Róża
Nazwisko rozmówcy:
Ziątek-Czarnota
Badacz:
Jacek Wajszczak
Operator:
Piotr Boruszkowski
Sygnatura:
MPOLIN-HM1050
Data nagrania:
24 listopada 2022
Miejsce nagrania:
Warszawa
Czas trwania nagrania:
01:32:37
Format:
Wideo
Język nagrania:
polski
Prawa autorskie do nagrania:
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
Projekt:
Żydzi w Polsce

Tematy

Alija, Judaizm, Język jidysz, Szkolnictwo, Tożsamość żydowska, Tradycja żydowska, Święta żydowskie, Życie kulturalne, Życie przed wojną.

Miejsca powiązane

Biogram rozmówcy

Róża Ziątek-Czarnota – urodziła się w Warszawie. Jej mamą jest Bella Szwarcman-Czarnota, wywodząca się z żydowskiej rodziny z muzycznymi tradycjami. Róża była jedną z piątki pierwszych dzieci w otwartym wówczas żydowskim przedszkolu Lauder-Morasha w Warszawie. Ukończyła szkołę muzyczną i I SLO Bednarska, a następnie muzyczne studia magisterskie oraz podyplomowe. W dzieciństwie regularnie jeździła na obozy Fundacji Laudera oraz Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów Polskich. Jako druga osoba w Polsce po II Wojnie Światowej miała bat micwę.

Przedszkolna nauczycielka Róży Ziątek-Czarnoty, prof. Urszula Smoczyńska-Nachtman, przekazała jej prowadzenie zajęć umuzykalniających w przedszkolu Lauder-Morasha, gdzie Róża obecnie pracuje jako nauczycielka umuzykalnienia oraz nauczycielka kultury żydowskiej, prowadzi tam też muzyczne szabaty. Poza tym zajmuje się pracą w Fundacji Agencji Żydowskiej Sochnut jako koordynatorka aliji do Izraela, oraz koncertowaniem.

Róża Ziątek-Czarnota wraz ze swoją mamą oraz ciotką Dorotą Szwarcman napisały śpiewnik z rodzinnymi pieśniami jidysz. Prywatnie Róża jest matką dwójki dzieci - siedmioletniego Dawida i trzyletniej Mai - i lubi kuchenne eksperymenty wegetariańskie.

Opis sytuacji rozmowy

Wywiad został przeprowadzony w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie.

Streszczenie

  1. Wstępne informacje o rodzinie i pochodzeniu Róży Ziątek-Czarnoty; 00:02:22

  2. Dzieciństwo, wczasy rodzinne fundacji Laudera, wyjazdy do Śródborowa do TSKŻ. Elementy religii, dużo swobody i kuchnia koszerna. Przygotowanie do bat micwy; 00:03:23

  3. Założenie przedszkola żydowskiego przez rodziców Róży Ziątek-Czarnoty i ich znajomych (m.in. Konstanty Gebert, Gołda Tencer). Do dziś znajomości z tamtego okresu; 00:05:50

  4. Szkoła podstawowa. Za sprawą Uli Smoczyńskiej-Natman wybór szkoły muzycznej, wcześniej uczęszczanie na zajęcia muzyczne w przedszkolu. Rodzinna tradycja muzyczna matki i ciotki; 00:09:46

  5. Bat micwa w synagodze na Twardej. Sprzeciw rabina Joskowicza na odczytanie Tory - w zastępstwie wystąpił znajomy rodziny Piotr Paziński, współzałożyciel Midrasza; 00:12:12

  6. Domowa tradycja szabatu zainspirowana zajęciami w przedszkolu. Obecna praktyka szabatu; 00:16:45

  7. Liceum na Bednarskiej jako miejsce żydowskich przyjaźni po dziś dzień. PUSZ poza kręgiem zainteresowania; 00:20:50

  8. Żydowskie pochodzenie i katolicka tradycja męża Róży Ziątek-Czarnoty. Bunt siostry męża i jej powrót do żydowskich korzeni. Wspólne założenie ZOOMu; 00:22:14

  9. Wychowanie dzieci po żydowsku jednak bez obrzezania syna. Obchodzenie świąt i wizyty w synagodze; 00:24:34

  10. Pomysł i napisanie rodzinnego śpiewnika dla dzieci. Śpiewanie jako ważny element życia w domu matki, współinicjatorki śpiewnika; 00:25:30

  11. Język jidisz pierwszym językiem matki Róży Ziątek-Czarnoty; 00:26:37

  12. Pomysł spisania domowych pieśni w jidisz. Udział ciotki w projekcie. Śpiewanie synkowi w okresie prenatalnym i po urodzeniu; 00:27:00

  13. Nauka śpiewu w przedszkolu i zajęcia muzyczne w Teatrze Żydowskim. Porównanie repertuarów pieśni domowych i tych w placówkach; 00:28:14

  14. Praca w Sochnucie. Zajmowanie się osobami zainteresowanymi aliją; 00:28:56

  15. Praca w przedszkolu żydowskim w roli nauczycielki muzyki. Uroczyste przyjęcie stanowiska od pani Uli Smoczyńskiej-Natman; 00:32:25

  16. Porównanie przedszkola żydowskiego dziś i z czasu dzieciństwa; 00:34:17

  17. Praca instruktorki muzyki w przedszkolu żydowskim, prowadzenie muzycznych szabatów; 00:35:38

  18. Urodziny Mai, drugiego dziecka. Czas pandemii i tymczasowe zamknięcie przedszkola; 00:37:38

  19. Domowe praktyki pamięci. Opowieści o historii i traumie w domu dziadków. Użycie filtra ochronnego przez matkę; 00:39:25

  20. Bereźne, miejsce pochodzenia babci od strony mamy; 00:40:36

  21. Historia rodziny dziadka od strony mamy. Trudne relacje dziadka z rodziną. Konflikt rodzeństwa o edukację, wyjazd siostry dziadka do Izraela, do kibucu Negba; 00:41:13

  22. Podróże do Izraela, w wieku 7 i 18 lat. Spotkanie z siostrą dziadka Cyporą, a po śmierci z jej córką; 00:43:23

  23. Historia rodziny babci od strony mamy; 00:43:52

  24. Praktyka pamięci w domu rodzinnym. Wspólne śpiewanie i przekazywanie opowieści; 01:06:58

  25. Odwiedzanie miejsc związanych z historią rodziny: Nowy Jork i archiwum YIVO, Świdnica i dom na Jagielońskiej, Bereźne; 01:08:26

  26. Rodzinna tradycja kulinarna: przepisy, zwyczaje i kulinarne eksperymenty; 01:10:37

  27. Wegetarianizm w kuchni żydowskiej, również w żłobku i przedszkolu. Wegetarianizm jako odpowiednik współczesnego koszeru; 01:16:18

  28. Żydowska tożsamość jako coś naturalnego i nie kwestionowanego. Nadzieja, kontynuowania żydowskości przez dzieci własne i przedszkolne; 01:18:06

  29. Wartości żydowskie. Szacunek do dzieci, otwartość i tolerancja. Porównanie z religią katolicką. Przedszkole żydowskie jako miejsce spotykań dzieci różnych tradycji; 01.19.28

  30. Znaczenie Izraela w życiu osobistym i poczucie związku z Polską. Wspomnienie matki, która nie wyjechała w 1968 roku; 01:22:20

  31. Alija. Pomaganie innym w wyjeździe jest pasjonujące. Ile przypadków, tyle historii; 01:24:40

  32. Warszawskie środowisko zapewniające poczucie bycia u siebie. Koncertowanie poza Warszawą, związane z tym doświadczenie obcości i bycia Żydówką. Spotkanie ze stereotypami, jawna deklaracja tożsamości sposobem na akty antysemityzmu; 01:26:50

  33. Pochodzenie męża rozmówczyni Wychowanie w tradycji katolickiej wynikająca z troski i traumy matki; 01:30:19

 

In order to properly print this page, please use dedicated print button.