Cmentarz żydowski w Baniach założony został prawdopodobnie po 1812 roku i znajdował się w odległości około 1 km od miasta w kierunku północnym.

Położony był pomiędzy Fabryką Cementu Ueckersch (niedaleko znajdowały sie hałdy żwiru) a Jeziorem Mostowym, w pobliżu miejsca gdzie Gartenstraße (ulica Ogrodowa) łączy się z Birkenweg (ulica Brzozowa)[1.1]. Cmentarz ten miał zostać zdewastowany przez zwolenników hitleryzmu już w latach 30. wieku XX. Większość nagrobków wykonana była z czarnego marmuru ze złotymi napisami, a cały cmentarz otaczał niski murek oraz potężne drzewa.

Dzięki tym drzewom jeszcze w 1970 roku można było rozpoznać gdzie niegdyś mieścił się, wówczas już całkowicie podupadły, cmentarz. Wtedy też, za rozsypującym się murem, wśród chwastów można było jeszcze odnaleźć cztery przewrócone macewy (znajdujące się na nich czytelne jeszcze inskrypcje przytoczone zostały w opracowaniu Gerharda Salingera pt. Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns)[1.2]

W 1992 zlokalizowanie terenu cmentarza stało się już dużo trudniejsze, ponieważ wycięto większość otaczających go drzew. W 2007 roku na wniosek nowych władz gminy rozpoczęto prace mające na celu zabezpieczenie terenu cmentarza oraz wyeksponowanie zachowanych nagrobków, których jeszcze w latach 60. miało być na cmentarzu kilkanaście. Podczas prac porządkowych udało się odnaleźć dwie, doskonale zachowane macewy z hebrajskimi inskrypcjami (wg danych Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jedna z nich pochodzi z 1741 roku) oraz szczątki innych macew, a także betonowy nagrobek z inskrypcjami niemieckimi w dobrym stanie.

Przy wejściu na cmentarz ma być ustawiona tablica pamiątkowa z napisem w języku polskim, angielskim i niemieckim.

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Fritz R. Barran, Städte-Atlas Pommern, wydanie drugie poprawione, Leer 1993, s. 29.
  • [1.2] Gerhard Salinger, Zur Erinnerung und zum Gedenken. Die einstigen jüdischen Gemeinden Pommerns, tom II, New York 2006, s. 326.