W okresie międzywojennym w Bodzentynie działał szereg żydowskich partii i organizacji politycznych. W latach 1920 –1933, jak donosił posterunek policji państwowej w Bodzentynie, w osadzie intensywnie działała <b>Żydowska Socjalistyczna Partia Poalej Syjon – Lewica</b>[1.1]. Z dniem 20 grudnia 1929 r., Komitet Centralny Organizacji Syjonistycznej w Polsce (syjoniści ogólni), otworzył oddział swego stowarzyszenia. Na jego czele stanęli: Mendel Wajnsztok, Moszek Wajnman, Regina Szperling, Chaim Wajnsztok, Hilel Cukier, Jakub Zylberberg, Jeremiasz Rubinowicz, Nuta Grosman, Josek Zylbersztajn[1.1.1]. Największym poparciem miejscowych Żydów cieszyli się ortodoksi. Potwierdza to skład zarządu gminy wyznaniowej żydowskiej w Bodzentynie. Był on zdominowany przez zwolenników tej frakcji. Zarówno jego długoletni przewodniczący, Josek Sztarkman, jak i Nusyn Szachter należeli do tego ugrupowania[1.2]. Jak wielki miało to wpływ na stosunki panujące w zarządzie gminy, uświadamia wynik dochodzenia, przeprowadzonego przez Mariana Lichockiego (oddelegowanego do zbadania sprawy przez Wydział Śledczy w Kielcach) w sierpniu 1931 roku. Otóż, w wyniku wyborów, przeprowadzonych 20 maja 1931 r., w skład zarządu wszedł Moszek Zylberberg, zwolennik Poalej - Syjon Lewicy. Zgodnie z życzeniem swych wyborców, doprowadził on do zerwania wielu posiedzeń zarządu. Za swe postępowanie został wykluczony z udziału w zebraniach. Decyzja zarządu rozjuszyła jego zwolenników do tego stopnia, że opanowali oni lokal gminny i wszczęli bójkę. Moszek Zylberberg został aresztowany i oddany pod kuratelę Sądu Grodzkiego w Bodzentynie. W wyniku powyższego zajścia, Starostwo Powiatowe w Kielcach, zamknęło w 1933 r. działające od sześciu lat <b>Towarzystwo Kursów Wieczornych dla Robotników</b>, jako organizację skupiającą zwolenników Poalej – Syjon Lewicy[1.3]

Żydowskie partie polityczne wystawiały swych przedstawicieli nie tylko w wyborach do zarządu gminy. Wybory parlamentarne w 1930 r. przybrały wyjątkową formę. Najbardziej prorządowa partia żydowska – Aguda (ortodoksi), a właściwie jej organy terenowe, wezwała do oddawania głosów na sanacyjny BBWR[1.4]. Również starozakonni zamieszkujący Bodzentyn byli agitowani na rzecz piłsudczyków[1.5]. O poparcie walczyły cztery listy: Ogólnożydowski Narodowy Blok Gospodarczy (część członków Związku Izraela), Blok Obrony Praw Narodowości Żydowskiej (syjoniści), Poalej Syjon oraz Bund (razem z Niezależną Socjalistyczną Partią Pracy). Pierwsza z nich uzyskała w Bodzentynie 10 głosów (0,2 %), podczas gdy w powiecie kieleckim głosowały nań 132 osoby (0,2 %). Lista syjonistów zdobyła 126 głosów (2,7 %) w osadzie i 2 493 głosów (3,3 %) w powiecie. Pozostałe dwa bloki wyborcze startowały w okręgu, na terenie którego znajdowała się gmina Bodzentyn. Na Poalej Syjon padły 103 głosy (2,2 %), a na Bund - żaden[1.6].

 

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] APK (Archiwum Państwowe w Kielcach), SPK I (Starostwo Powiatowe Kieleckie I), sygn. 367.
  • [1.1.1] APK (Archiwum Państwowe w Kielcach), SPK I (Starostwo Powiatowe Kieleckie I), sygn. 367.
  • [1.2] APK (Archiwum Państwowe w Kielcach), SPK I (Starostwo Powiatowe Kieleckie I), sygn. 1778, k. 2 ; APK (Archiwum Państwowe w Kielcach), UWK I (Urząd Wojewódzki Kielecki), sygn. 411, k. 37.
  • [1.3] APK(Archiwum Państwowe w Kielcach), SPK I (Starostwo Powiatowe Kieleckie I), sygn. 482, k. 20.
  • [1.4] J. Holzer, Mozaika polityczna Drugiej Rzeczpospolitej, Warszawa 1974, s. 567.
  • [1.5] APK (Archiwum Państwowe w Kielcach), SPK I (Starostwo Powiatowe Kieleckie I), sygn. 3527, k. 462.
  • [1.6] M. Przeniosło, Wpływy partii politycznych w Bodzentynie w latach 1918-1939 , [w:] Bodzentyn. Studia z dziejów miasta, red. K. Bracha i B. Wojciechowska, Kielce 2005, s. 225-239.