W połowie XIX wieku w Bodzentynie mieszkało tylko 140 Żydów. Na 137 rzemieślników działających w mieście 12 było Żydami. W 1866 roku w mieście na 159 rzemieślników było 25 Żydów[1.1]. W 1869 r. Bodzentyn stracił prawa miejskie, osada miała charakter rolniczo-rzemieślniczy. Większy napływ ludności żydowskiej zaczął się tu dopiero w końcu XIX w., a Żydzi zaczęli dominować w rzemiośle i handlu[1.2]. W 1925 r.  Żydzi mieli 21 warsztatów krawieckich, 18 szewskich, 9 rymarskich, 8 kamieniarskich i 4 czapnicze[1.3]. Było też 6 piekarzy, 5 rzeźników, kotlarz, stolarz, zegarmistrz  i blacharz. Istniała też farbiarnia Hugo Szejna i wytwórnia wody sodowej Icka Binsztoka. Jeden z młynów w osadzie prowadził Aron Szafir. Ważniejsze zakłady rzemieślnicze prowadzili czapnicy: J. Flichtenreich oraz J. Apelbamum, kamasznik F. Wajnryb, krawcy: M. Alterman, A. Biedny i M. Frejmowicz.

Drobnym handlem zajmowało się 88 osób, statystyki wymieniają oprócz nich 35 kupców. Sklepy z wyrobami żelaznymi mieli: Icek Rotenberg, Moszek i Nusyn Szachterowie oraz B. Zylberberg. Funkcjonowało w Bodzentynie 9 sklepów bławatnych, 12 galanteryjnych, 4 składy ze zbożem i 6 ze skórą.  Sklepy tekstylne prowadzili m.in: L. Apelbaum, Ch. Rozenberg, H. Sztarkman, R. Zylbersztajn. Żydzi prowadzili też dwie piwiarnie i jedną restaurację. Jak wspomina Goldie Szachter Kalib Bodzentyn  był miastem obsługującym głównie pobliskich rolników oraz wieśniaków, większość mieszkańców stanowili rzemieślnicy, rękodzielnicy oraz handlarze, zatem głównymi źródłami utrzymania były sklepy spożywcze i piekarnie, magazyny i małe kuźnie, wytwarzające wyroby żelazne oraz blaszane, narzędzia rolnicze oraz sklepy z igłami przędzą materiałami i wieloma innymi rozmaitościami...[1.4]

W 1934 r. na 107 punktów handlowych w mieście 80 należało do Żydów.

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Rzemieniuk F. T., Udział Żydów w życiu społeczno-gospodarczym Bodzentyna w XIX w., [w:] Ludność żydowska w regionie świętokrzyskim. Materiały z sesji naukowej w Starachowicach 17 X 1987 r., Kielce 1989, s. 132.
  • [1.2] Renz R., Życie codzienne w Bodzentynie w latach 1918-1939, [w:] Bodzentyn. Z dziejów miasta w XII-XX wieku, red. K. Brachta, Kielce 1998, s. 162
  • [1.3] Archiwum Państwowe w Kielcach, Akta Gminy Bodzentyn, sygn. 2458, k. 472-479.
  • [1.4] Szachter Kalib G., Z Bodzentyna do Auschwitz i Bergen Belsen, Bodzentyn 2009, s. 27.