Brzeg zwraca uwagę niezwykłą historią pewnej średniowiecznej macewy. Macewa ta miała znajdować się w kamiennym stole sędziowskim, a później w ścianie jednego z budynków na rynku (Rynek 41), gdzie odkryto ją w XIX wieku. O stole sędziowskim wspomniał Frideric Lucae w 1689 r., jednak opis nie zawierał informacji o hebrajskiej inskrypcji. Pierwsza informacja o macewie pojawia się dopiero w 1923 r. w pracy Maxa Hellmicha o śląskich krzyżach pokutnych. W 1929 r. ukazały się dwa, niezależne tłumaczenia inskrypcji – jedno sporządzone przez Hintzego (katalog Muzeum Żydowskiego we Wrocławiu), drugie Gunthera (przewodnik po Brzegu). Kolejne wzmianki pojawiły się w latach 30. XX w. w publikacjach regionalnych. W 1931 r. opublikowano fotografię nagrobka. Jeszcze 1934 r. znajdował się on w swym dawnym miejscu, w ścianie ratusza. Po wojnie zniknął. Fragment inskrypcji nagrobnej miał brzmieć: „...syn Mojżesza; zmarł 8 tiszri 5109 [1 września 1348 r.]”[1.1].

Do dziś pochodzenie i dzieje macewy nie zostały zbadane. Na pewno nie pochodziła z cmentarza przy ul. Makarskiego, ponieważ teren pod nekropolię został zakupiony dopiero w 1798 roku. Nie zachował się żaden przekaz źródłowy potwierdzający istnienie w średniowieczu cmentarza żydowskiego w Brzegu. Istnieje hipoteza głosząca, że w mieście w wiekach średnich mógł istnieć żydowski mogilnik, bowiem najbliższy cmentarz żydowski znajdował się dopiero we Wrocławiu. O losach hipotetycznego cmentarza nie wiadomo jednak nic – brak informacji o dacie założenia, zamknięcia, lokalizacji. Jedynie Brilling pisze o konfiskacie nekropolii po wypędzeniu Żydów z Brzegu przez Jana Kapistrana, jednak pozostaje to tylko przypuszczeniem[1.2].

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Wodziński M., Hebrajskie inskrypcje na Śląsku w XIII–XVIII wieku, Wrocław 1996, s. 208.
  • [1.2] Wodziński M., Hebrajskie inskrypcje na Śląsku w XIII–XVIII wieku, Wrocław 1996, ss. 207–210.