Najstarsze udokumentowane wiadomości o Brańsku pochodzą z przełomu X i XI w., kiedy w tym miejscu zbudowano grodzisko, a następnie osady rzemieślnicze.

Grodzisko to wraz z osadami było systematycznie niszczone w kolejnych wojnach przetaczających się przez te ziemie. W dokumentach pisanych z pierwszej połowy XV w. wzmiankuje się o Brańsku, jako centrum bliżej nieokreślonych włości. W owym czasie miasteczko handlowało drewnem z Gdańskiem. Od 1422 r. w Brańsku odbywały się sądy ziemskie, miasteczko niedługo potem uzyskało pełne prawa miejskie (1493 r.). W XVI w. w Brańsku mieszkało ok. 1800 mieszkańców, było 10 ulic i dwa rynki. W 1628 r. w Brańsku wykonano egzekucję 26 szlachciców, którzy dopuścili się na Podlasiu licznych rabunków i mordów.

W styczniu 1826 r. doszło tu do zrywu dekabrystów. Oficerowie i żołnierze stacjonującego tutaj batalionu saperów Samodzielnego Korpusu Litewskiego, odmówili złożenia przysięgi na wierność carowi Mikołajowi I. Bunt stłumiono, a przywódców, po złagodzeniu wyroków śmierci, zesłano na Syberię. Brańszczanie aktywnie uczestniczyli w zrywach narodowych w 1830 r. i 1863 r.

W czasie I wojny światowej miasto uległo poważnym zniszczeniom na skutek przejścia przez nie wojsk rosyjskich oraz uciekinierów rosyjskich. W 1920 r. pod Brańskiem doszło do bitwy.

W wrześniu 1939 r. miasto zostało zbombardowane przez niemiecki nalot, następnie zajęte przez oddziały radzieckie. Kilkaset osób objęto represjami i zesłano na Syberię. Na skutek II wojny światowej miasto uległo zniszczeniu w ok. 35%. Po zakończeniu działań wojennych w okolicach działała bardzo silna partyzantka niepodległościowa, między innymi oddziały mjr Łupaszki.

 

Drukuj