W Brzozdowcach Żydzi zaczęli osiedlać się pod koniec XVII wieku. W XVIII w. powstała synagoga drewniana oraz cmentarz. W 1880 r. mieszkało tutaj 640 Żydów, a pod koniec XIX w. – około 500. Społeczność nie stanowiła większości, licząc ok. 20–30% mieszkańców. W 1894 r. rabinem miasteczka został Baruch Rubin, po pierwszej wojnie światowej rabin Gherli w Siedmiogrodzie chasydzki pisarz religijny, autor dzieła Sze'erit Baruch (wydanego dopiero w Nowym Jorku w 1974 roku).

W 1921 r. było 440 Żydów na łączną liczbę 2376 mieszkańców (18,5%). W międzywojniu społeczność nie odgrywała szczególnej roli ekonomicznej. W Księdze adresowej Polski... dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa z 1930 r. jest tylko kilka nazwisk żydowskich, na skromnym zresztą tle lokalnego życia gospodarczego (krawcy, księgarnia, rzeźnicy, skóry, tytoń, wyszynk)[1.1].

We wrześniu 1939 r. Brzozdowce dostały się wraz z całą ziemią lwowską pod okupację sowiecką. Nastąpiła nacjonalizacja przedsiębiorczości oraz kres swobodnego życia politycznego i kulturalnego. W czerwcu 1941 r. miasteczko zajęli Niemcy. Społeczność żydowska istniała do drugiej połowy 1942 roku. Wówczas Niemcy wywieźli miejscowych Żydów do getta w Bóbrce. Niemal wszyscy zginęli w trakcie Zagłady. Wiadomo jednak, że dwie osoby ukryły się w ubogiej rodzinie polskiej[1.2].

Nota bibliograficzna

  • Brzozdowce, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. 1, red. S. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 207.
  • Brzozdowce, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1, red. F. Sulimierski, W. Walewski, B. Chlebowski, Warszawa 1880, s. 423.
Drukuj

Przypisy

  • [1.1] Księga adresowa Polski (wraz z W. M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa 1930, s. 639.
  • [1.2] Paul M., Patterns of Cooperation, Collaboration and Betrayal: Jews, Germans and Poles in Occupied Poland during World War II, Toronto 2008, s. 20 [online] http://kpk-toronto.org/archives/Collaboration.pdf [dostęp: 02.05.2016].