Cmentarz żydowski w Chorzelach został założony w XIX wieku na działce w kształcie wydłużonego trapezu o powierzchni około 0,8629 hektara, położonej pomiędzy ulicami Ogrodową i Nadrzeczną, na południowy zachód od centrum miasta. Ostatni znany pochówek odbył się w 1939 roku. Podczas drugiej wojny światowej Niemcy zdewastowali nekropolię, a płyty nagrobne wykorzystali do układania chodników. Teren cmentarza zmieniono w plac ćwiczeń (czego śladem jest wykopana wówczas transzeja) i cmentarz żołnierzy niemieckich, który założono od strony ulicy Ogrodowej.

W 1989 r. w Chorzelach powstał Społeczny Komitet Rewaloryzacji Cmentarza Żydowskiego. Jego przewodniczącym został burmistrz Chorzeli Ludwik Rogowski. W Komitecie aktywnie działali m.in. Anna i Wojciech Henrykowscy z Makowa Mazowieckiego oraz Mariusz Bondarczuk z Przasnysza. Do akcji odbudowy cmentarza włączył się również proboszcz z Chorzeli, ksiądz Kazimierz Skowroński. Zwrócił się on z prośbą do parafian, aby przynosili do niego żydowskie nagrobki lub informowali o miejscu ich położenia. Na terenie cmentarza przeprowadzono prace porządkowe. Ich uwieńczeniem było odsłonięcie 30.06.1991 r. pomnika, wzniesionego z odzyskanych nielicznych fragmentów macew. Wyryto na nim napis w językach polskim, hebrajskim i jidysz: „Pamięci Żydów z Chorzel, zmarłych i pomordowanych przez hitlerowskich morderców". Fundatorem pomnika był Związek Żydów Chorzelskich w Izraelu.

W 1999 r. do Fundacji Rodziny Nissenbaumów wpłynęła prośba Ziomkostwa Chorzelskiego, mającego swą siedzibę w Izraelu, aby Fundacja zainteresowała się niszczejącym cmentarzem żydowskim w Chorzelach. W lipcu 2000 r. Ziomkostwo i Fundacja podpisali wspólną umowę dotycząca odnowienia dawnego cmentarza. Pod koniec września 2000 r. ogrodzenie zostało wykonane ze wspólnych środków Fundacji i Ziomkostwa. W 2006 r. na cmentarzu odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej rodzinie Fiszerungów.

Drukuj