Ogólnożydowski Związek Robotniczy na Litwie, w Polsce i w Rosji, czyli Bund, działał w Częstochowie od 1902 roku. W okresie międzywojennym miał siedzibę przy ul. Piłsudskiego 17. Prezesem był Moszek Lederman, wiceprezesem – Abram Rozenblat, sekretarzem – Lajb Helfgot, skarbnikiem – Lejbuś Kamiński, a członkami zarządu Icek Rozenfeld oraz Cauel Altman. Bund potępiał działalność ruchu syjonistycznego, opowiadając się za budową systemu socjalistycznego. W odróżnieniu od komunistów głosił autonomię narodowo-kulturową Żydów w Polsce.

Jednak w pierwszych latach niepodległości Bund nie cieszył się w Częstochowie zbyt dużą popularnością. W wyborach sejmowych w 1919 r. w całym okręgu wyborczym Częstochowa – Radomsko zostały oddane na tę organizację zaledwie 262 głosy. Dopiero po rozpadzie Żydowskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej „Ferajnigte” w 1922 r., Bund zaktywizował działalność. Od tego roku zaczął wydawać partyjny dziennik „Arbejter Cajtung”. Przedstawiciele Bundu w Radzie Miejskiej walczyli o zwiększenie wydatków na oświatę, co przekładało się na wzrost popularności. W latach 1925–1926 wywalczyli subsydia dla szkól żydowskich. Znalazło to odzwierciedlenie w wynikach wyborów samorządowych (w 1925 r. otrzymali 1239 głosów, w 1927 r. – 1570 głosów). W czerwcu 1922 r. trzy partie: Bund, Ferajnigte i Poalej Syjon powołały w Częstochowie oddział Centralnej Żydowskiej Organizacji Szkolnej (CISZO).

W latach trzydziestych XX w. częstochowski Bund rozpoczął walkę z lewicową Poalej Syjon. Kilkakrotnie działacze Bundu przy pomocy pałek i pięści rozbijali zebrania Poalej Syjon, doprowadzając do osłabienia wpływów tej partii w Częstochowie. W połowie lat trzydziestych Bund zbliżył się w poglądach do komunistów, radykalizując postawę i odrzucając reformistyczną drogę zdobycia władzy. W sierpniu 1934 r. Bund połączył się z Komunistyczną Partią Polski. Płaszczyzną porozumienia w tym przypadku była wspólna walka z faszyzmem i obrona klasowych związków zawodowych. Na główny plan wysunięto walkę z rządem sanacyjnym. Próby włączenia Poalej Syjon-Lewicy do jednolitego frontu nie powiodły się. Pod wpływami Bundu znajdowały się: organizacja młodzieżowa Jugent-Bund „Cukunft”, jej dziecięcy odpowiednik Socjalalisztiszer Kinder-Farband (Skif), organizacje kobiece, sportowe, szkolne, spółdzielcze, poligraficzne[1.1].

Drukuj
Przypisy