Pierwsze informacje na temat starej synagogi w Częstochowie (ul. Nadrzeczna 32, róg ulicy Mirowskiej) pochodzą z 1765 roku. Murowany budynek wzniesiono na planie zbliżonym do prostokąta, z oknami umieszczonymi w górnej części.

W 1872 r. z inicjatywy ówczesnego prezesa częstochowskiej gminy żydowskiej Leibela Kohena przeprowadzono rozbudowę i kapitalny remont budynku. Powstał komitet budowlany, a sąd rabinacki zobowiązał członków gminy do złożenia ofiary na ten cel stosownie do zamożności. Szybko zebrano potrzebną sumę[1.1]. Koszt prac remontowych wyniósł 25 tys. złotych.

W synagodze przechowano od początku XIX w. aż do chwili odzyskania przez Polskę niepodległości polskie sztandary z okresu napoleońskiego. Odbywały się również tutaj uroczystości z okazji rocznic najważniejszych wydarzeń z historii państwa polskiego.

W latach 1928–1929 z inicjatywy rabina Nahuma Asza przeprowadzono kolejny remont budynku według planu przygotowanego przez prof. Pereca Willenberga, absolwenta Akademii Sztuk Pięknych. Wykonał on we wnętrzu synagogi polichromie oraz zaprojektował witraże[1.2]. „Historyczny już wówczas obiekt kultu religijnego wyróżniał się po remoncie oryginalnym charakterem żydowskim, jaki nadały mu wspaniałe elementy architektoniczne i wystrój wnętrza wykonany zgodnie z założeniami projektodawcy. Tym samym wzbudzał powszechne zainteresowanie i podziw wśród społeczności żydowskiej nie tylko w Częstochowie”[1.3]. W głównej sali modlitewnej na ścianach znajdowały się polichromie z motywami opartymi na stylizowanych literach hebrajskich. Plafon zdobiły wymalowane przez Willenberga dwie tarcze i siedmioramienny świecznik[1.4].

Po wybuchu II wojny światowej, tak jak i inne synagogi, również częstochowską Starą Synagogę zdewastowali Niemcy. Nastąpiło to 25 września 1939 r. W 1943 r. Niemcy wysadzili ją w powietrze podczas poszerzania drogi dojazdowej do elektrowni i więzienia przy ul. Mirowskiej[1.5].

 

Drukuj

Przypisy

  • [1.1] Mizgalski J., Życie religijne częstochowskich Żydów w XX wieku przed holocaustem, [w:] Z dziejów Żydów w Częstochowie, red. Z. Jakubowski, Częstochowa 2002, s. 93.
  • [1.2] Profesor Willenberg tworzył i uczył malarstwa zarówno w gimnazjach, jak i w szkole artystycznej, którą założył. Zaprojektował i wykonał polichromie oraz witraże nie tylko w synagodze w Częstochowie, ale także w Piotrkowie Trybunalskim i Opatowie, zob.: The Old Synagogue, The World Society of Częstochowa Jews and Their Descendants [online] http://www.czestochowajews.org/eng_stara-syn.htm [dostęp: 12.02.2015].
  • [1.3] Cyt. za: Mizgalski J., Życie religijne częstochowskich Żydów w XX wieku przed holocaustem, [w:] Z dziejów Żydów w Częstochowie, red. Z. Jakubowski, Częstochowa 2002, s. 94.
  • [1.4] Stara synagoga przy ulicy Mirowskiej, staraczestochowa.pl [online] http://www.staraczestochowa.pl/index.php?Stara-Synagoga&www=Modules/stary-dokument&akcja=staredokumenty&start=516&katg=all&id=1474 [dostęp: 12.02.2015].
  • [1.5] Czenstochowa, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life before and during the Holocaust, t. 1, red. Sh. Spector, G. Widoger, New York 2001, s. 287.