Społeczność żydowska w Dobrzyniu nad Wisłą zawiązała się w drugiej połowie XVII wieku. Pomimo sporej w pewnych okresach liczebności była generalnie uboga i narażona na stały odpływ z powodów ekonomicznych. W XIX w., stanowiącym gdzie indziej okres żywiołowego rozwoju społeczności, nastąpił spadek – z 1816 Żydów w 1808 r. do ostatecznie 927 w 1897 (na 2485 mieszkańców). Wcześniej notowano 486 Żydów na 2221 mieszkańców (1861) oraz 681 Żydów na 2289 mieszkańców (1881). Źródeł utrzymania społeczności były przede wszystkim drobny handel i rzemiosło.

Gmina żydowska funkcjonowała po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Miała ortodoksyjny charakter, z zarządem zdominowanym przez Agudę i tradycyjnym szkolnictwem w postaci chederów i jesziwy, ale z biegiem lat narastały postawy syjonistyczne.

Miasto zostało zajęte przez Niemców już na początku września 1939 roku. Na początku października 1939 r. wszyscy Żydzi zostali usunięci z Dobrzynia. Prawdopodobnie trafili jako uchodźcy do innych ośrodków, i w większości zginęli w Zagładzie.

Bibliografia

  • Dobrzyn nad Wisla, [w:] The Encyclopedia of Jewish life before and during the Holocaust, t. 1, red. S. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 318.
  • Dobrzyń nad Wisłą, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. II, red. F. Sulimierski, Warszawa 1881, ss. 87–90.
Drukuj