Początki gminy żydowskiej w Dzierzgoniu sięgają XVII w., była to zatem jedna z najstarszych społeczności w Prusach Zachodnich. W 1722 r. mieszkało tu już 124 Żydów.

Okres największego rozkwitu tamtejsza gmina osiągnęła jednak dużo później, bo w połowie XIX wieku. W 1838 r. powstała synagoga, istniały również dwa cmentarze. W 1858 r. mieszkało tutaj 318 Żydów. Jednak losy społeczności potoczyły się podobnie jak w innych miastach Prus – wskutek emigracji do większych ośrodków gmina zaczęła stopniowo topnieć: w 1885 r. należały do niej jeszcze 224 osoby, a w 1913 r. już tylko 77. Pomimo to, aż do pierwszej wojny światowej uważana była za jedną z większych w Prusach Zachodnich.

W 1932 r. do gminy synagogalnej należało 50 Żydów, w tym 16 płatników składki. W skład zarządu wchodzili: J. Rosenberg, Alfred Mannes, D. Sachs. Funkcję sekretarza pełnił J. Rosenberg, a kantorem, nauczycielem i rzezakiem był Prager. W 1930 r. budżet gminy wynosił 4077 RM. W skład jej majątku wchodziła synagoga pod adresem Schloßvorstadt 34, cmentarz oraz rzeźnia rytualna. Nauczanie religii obejmowało 9 dzieci.

Narastające problemy finansowe spowodowane bojkotem żydowskich sklepów sprawiły, że wszyscy Żydzi opuścili Dzierzgoń do lipca 1938 roku.

Bibliografia

  • Christburg, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. 1, red. S. Spector, G. Wigoder, Nowy Jork 2001, s. 257.
  • Führer durch die jüdische Gemeindeverwaltung und Wohlfahrtspflege in Deutschland: 1932–1933, Berlin 1933, s. 28.
Drukuj