Nową synagogę wzniesiono w 1898 r., a jej uroczystego otwarcia dokonali rabini Samuel Baeck z Leszna i Moses Loebel Bamberger z Ostrzeszowa. Synagoga położona była przy ul. Kolejowej 29. Obecnie w tym miejscu znajduje się pusty plac obok poczty[1.1]

Od momentu rozwiązania gminy w 1922 r. trwał proces przejmowania synagogi i pozostałego majątku na rzecz Skarbu Państwa, czemu przeciwstawiali się byli członkowie gminy żydowskiej. Bóżnica do 1939 r. znajdowała się pod zarządem magistratu miasta Gostynia. Wyburzona została około 1945 r., jednak już w 1938 r. Zarząd Miejski Gostynia informował Urząd Wojewódzki w Poznaniu, że synagoga uległa „w dużym stopniu” zniszczeniu.

Synagoga była budynkiem orientowanym, założonym na planie prostokąta, z salą główną od strony wschodniej i wejściem od strony zachodniej. Korpus dwukondygnacyjny, z emporą dla kobiet od strony zachodniej. Jak wynika z opisu, w oknach znajdowały się witraże. Ściana frontowa (zachodnia), posiadała układ trójosiowy, z trzema otworami wejściowymi, w tym dwa boczne prowadzące na klatki schodowe. W drugiej kondygnacji siedem zamkniętych półkoliście okien. Zwieńczenie ściany było arkadowe, ze sterczynami w formie trzech miniaturowych wieżyczek, jedną na osi i dwiema w narożach oraz dwiema kulami.

Wyposażenie synagogi w Gostyniu w 1922 r.: sala główna: cztery zwoje Tory, pulpit modlitewny (bima) z bordową, pluszową serwetą, niebieska chorągiew jedwabna z herbem miasta, wisząca wieczna lampa (ner tamid), drewniany pulpit dla kantora, stojak do ceremonii, umywalnia z koprowym kociołkiem, tablica z blaszanymi tabliczkami (tas?), osiemnaście ławek z pulpitami, dwie ławki przy ścianie wschodniej, dwie stojące lampy mosiężne, dwa srebrne lichtarze, kandelabr dziewięcioramienny na drewnianym postumencie, dwie wysokie lampy dziewięcioświecowe na drewnianych postumentach, wysoka lampa mosiężna z „wystrojem szklanym”, cztery wiszące świeczniki dwunastoświecowe, mosiężna wisząca lampa gazowa siedmioramienna, dwie mosiężne ścienne lampy gazowe, mosiężna lampa gazowa, lampa gazowa bez klosza w sieni bóżnicy, zapalacz na drągu, wiszący zegar okrągły, rama do obrazu, drabina składana i cztery rolosy okienne, dwie ustawy bóżnicze, oprawiony spis ofiarodawców gminy, oprawiony kalendarz.

Na przeznaczonej dla kobiet emporze znajdowało się: dziewięć ławek, umywalnia z kociołkiem koprowym artystycznie wykonanym, cztery wiszące świeczniki dwunastoświecowe, trzy wiszące lampy gazowe z kloszami, cztery mosiężne lampy gazowe na słupach, pięć rolosów okiennych i gazomierz stanowiący własność gazowni.

Na prospekcie organowym znajdowały się: mosiężny wiszący świecznik dwunastoświecowy, mosiężny lichtarz dwuramienny, uszkodzona wieczna lampa, pięć drewnianych drążków do ceremonii, cztery drążki metalowe i miotła, z kolei na klatce schodowej – trzy mosiężne lampy z kloszami. Dwie kolejne lampy znajdowały się na zewnątrz budynku. Wszystkie przedmioty związane z kultem religijmym zostały w grudniu 1924 r. przekazane władzom gminy żydowskiej w Lesznie[1.2].

7 maja 2013 r. podczas 1 urodzin portalu internetowego gaso-gostyn.pl zaprezentowana została makieta synagogi oraz fotomontaże, pokazujące budynek synagogi wkomponowany w krajobraz miasta. Makietę wykonał Stanisław Lisiecki z Gostynia.

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] A. Heppner, I. Herzberg, Aus Vergangenheit und Gegenwart der Judeun und der jüdischen Gemeinden in den Posener Landen, Koschmin-Bromberg 1909, s. 417
  • [1.2] A. Piwoń, Likwidacja żydowskiej gminy wyznaniowej w Gostyniu [w:] Grabonoskie Zapiski Regionalne 2006, nr 12, s. 38.