W początkowym okresie osadnictwa żydowskiego w Grodzisku Mazowieckim, przypadającym na XVI w., sytuacja ekonomiczna społeczności żydowskiej była dobra. Żydzi mogli swobodnie osiedlać się w mieście, inaczej niż w okolicznych miejscowościach, gdzie obowiązywało prawo de non tolerandis judeis. Odtąd aż do początku XX w. społeczność żydowska w Grodzisku stanowiła większość mieszkańców i była pod względem udziału w ogólnej liczbie ludności najliczniejsza na Mazowszu. W 1865 r. jej udział wynosił aż 86,6%. Pod koniec wieku ten odsetek zmalał do 76,5%, bowiem Żydzi wyemigrowali do pobliskiej Warszawy w poszukiwaniu lepszych perspektyw.

Na początku XIX w. domeną aktywności żydowskiej był handel. Znaczne zyski Żydzi czerpali także ze sprzedaży trunków zagranicznych. W okresie pruskim 3 szynki, serwujące owe trunki, należały właśnie do Żydów[1.1]. Większość jednak trudniła się rzemiosłem i handlem. W wydanej w 1917 r. książce pt. Kościół i parafia w Grodzisku ksiądz Mikołaj Bojanek pisał: „Zajmują się handlem i drobnym przemysłem. Niczemu się nie wyróżniają od współbraci w całym naszym kraju. Z wiru dziejowej śruby, która mełła nasz naród, wysunęło się nawet kilku milionerów na bruku Grodziska”[1.2].

Po I wojnie światowej udział Żydów w Grodzisku spadł tylko do 20%. Nadal rzemiosło i handel były ich głównymi zajęciami. W swoich rękach skupiali 51% grodziskiego rzemiosła. Zrzeszali się we własnych cechach i organizacjach zawodowych, zwłaszcza rzemieślnicy – krawcy, szewcy, pończosznicy, trykociarze oraz rzeźnicy. Niektórzy Żydzi byli właścicielami małych zakładów przemysłowych (garbarni), inni sami zatrudniali się jako robotnicy.

Drukuj
Przypisy