Getto w Grodzisku Mazowieckim Niemcy utworzyli 1 grudnia 1940 r., na terenie ograniczonym ulicami: Joselewicza, 11 Listopada, Piłsudskiego, Legionów, Limanowskiego. Administrowanie gettem powierzyli Radzie Żydowskiej (Judenrat), w skład której weszli: Chaim Jakubowicz — przewodniczący, Lejba Alefrant, Mendel Goldfarb, Bronisław Kampelmacher, Fiszel Płachta, Wolf Szerpski, Abram Szulmanstal, Icek Zyman.

Pod koniec 1941 r. do Grodziska Mazowieckiego przybyło kilkuset Żydów wysiedlonych z Wielkopolski. 25 stycznia 1941 r. grodziski Judenrat otrzymał polecenie przyjęcia do getta uchodźców z Brwinowa, Milanówka, Nadarzyna, Podkowy Leśnej i innych miejscowości, w sumie ok. 1200 osób. Szacuje się, że tuż przed likwidacją w lutym 1941 r. przebywało w getcie ok. 6 tys. ludzi[1.1].

Warunki życia w getcie były bardzo trudne: panował ogromny ścisk, brakowało żywności, szerzyły się choroby. Żydzi musieli też pracować przymusowo na rzecz okupanta. W Archiwum Ringelbluma zachowała się relacja anonimowego autora, który tak opisywał sytuację w grodziskim getcie:

„Nasze miasteczko zostało dosłownie zamienione w dolinę łez. Ciągnęły całe sznury żydowskiej biedy. Ktoś z resztką bielizny, ktoś z porąbanymi sprzętami domowymi na rozpałkę, inni z chorym, starym ojcem albo żoną i małymi dziećmi. Panika w mieście jest nie do opisania[1.2]”. Staraniem Judenratu uruchomiono jadłodajnię, ambulatorium, izbę starców i chorych.

W dniach 10–14 lutego 1941 r. getto zostało zlikwidowane, a jego mieszkańcy wywiezieni do Warszawy, skąd później trafili do obozów zagłady. W Grodzisku pozostawiono jedynie pewną liczbę żydowskich rzemieślników, których w lipcu 1941 r. również  wysiedlono do getta warszawskiego.

 

Bibliografia

  • Skorwider D., Grodzisk Mazowiecki w latach wojny i okupacji hitlerowskiej, [w:] Dzieje Grodziska Mazowieckiego, red. J. Kazimierski, Warszawa 1989, s. 203
Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Skorwider D., Grodzisk Mazowiecki w latach wojny i okupacji hitlerowskiej, [w:] Dzieje Grodziska Mazowieckiego, red. J. Kazimierski, Warszawa 1989, s. 203.
  • [1.2] Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, Ring I/806