Część badaczy przypuszcza, iż pierwsza synagoga w Goraju została zbudowana w 1 połowie XVII wieku, być może już w pierwszej ćwierci stulecia, tj. wkrótce po osiedleniu się w mieści pierwszych Żydów. Prawdopodobnie została ona zniszczona w czasie najazdu Kozaków oraz wojen szwedzkich. Odbudowano ją w trzeciej ćwierci XVII stulecia, a następnie odrestaurowano i częściowo przebudowano w XVIII wieku[[refr: | Inne źródła wskazują, iż wzniesiona po wojnach szwedzkich budowla była pierwszą gorajską synagogą, na co wskazywać może m.in. fakt iż najstarsze zachowane wzmianki źródłowe dotyczące gorajskiej synagogi pochodzą dopiero z końca XVII stulecia.]]. Budynek wzniesiony z kamienia i cegły[[refr: | J. Niedźwiedź, Leksykon historyczny miejscowości dawnego województwa zamojskiego, Zamość 2003, s. 134.]], składał się z poprzedzonej sienią głównej sali modlitewnej oraz znajdującego się na piętrze babińca. Zwarta prostopadłościenna bryła budowli, grube mury oraz przypory w narożnikach północnych, podkreślały jej surowy charakter. Ściany sali głównej dekorowane były malarskimi wyobrażeniami elementów architektonicznych (kapitele, pilastry i portale). Halę przekrywało sklepienie kolebkowe z lunetami. W każdej ze ścian bocznych znajdowała się para wysokich, przesklepionych półkoliście okien. Można przypuszczać, iż ściana wschodnia ukształtowana była podobnie, lecz posiadała być może dodatkowe – trzecie, okrągłe okno umieszczone nad aron ha-kodesz. Na osi elewacji zachodniej znajdowały się drzwi wejściowe ujęte skromnym portalem z XVIII wieku. Budynek przykryty był dwukondygnacyjnym dachem czterospadowym[[refr: | M. i K. Piechotkowie, Bramy Nieba. Bóżnice murowane na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1999, s. 250-251.]]. Bóżnica została zburzona przez Niemców w latach 1940-1941. Do dziś nie pozostał po niej żaden ślad, nie wiadomo też gdzie się dokładnie znajdowała.

Drukuj