Cmentarz żydowski w Jeleniewie został założony w XVIII w. i zlokalizowany jest około 100 m. na wschód od trasy nr 655, z Suwałk do Rutki-Tartaku. Na jego teren można dostać się nieutwardzoną drogą, zaczynającą się między posesjami przy ul. Suwalskiej nr 20 i 22. Nekropolia została zniszczona podczas drugiej wojny światowej, a proces dewastacji trwał także w latach późniejszych. Do dziś zachowało się ok. 31 kamieni nagrobnych. W pobliżu bramy widać też betonowe fundamenty zniszczonych grobów, bez tablic epitafijnych. Większość macew pochodzi z połowy XIX wieku. Najstarszy zidentyfikowany nagrobek upamiętnia zmarłego w 1765 r. Lejba syna Izaaka. Najmłodsza odnaleziona macewa pochodzi z 1914 r. i znajduje się na grobie Jakuba Postawelskiego. Zdecydowana większość macew na cmentarzu w Jeleniewie została wykonana z polnych, granitowych kamieni. Hebrajskie teksty inskrypcji są zazwyczaj krótkie, a niemal wszystkie personalia zmarłych określono tradycyjnie imieniem i imieniem ojca. Nazwiska pojawiają się tylko na dwóch nagrobkach, Chaima Wartelskiego, zm. w 1864 r. oraz Jakuba Postawelskiego, zm. w 1914 roku.

Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX w., z inicjatywy i fundacji Hermana Storicka z Nowego Jorku, na cmentarzu wykonano prace restauracyjne. Teren został uporządkowany i ogrodzony kamiennym murem. Przy bramie umieszczono tablice, zawierające między innymi cytaty z Psalmów oraz wystąpień papieża Jana Pawła II. Wykonana została inwentaryzacja nagrobków, opublikowana w broszurze zatytułowanej: Żydzi Jeleniewa. W 1992 r. przy wejściu odsłonięto ufundowany przez Hermana Storicka i zaprojektowany przez jego żonę Cecilię Storick pomnik ku czci Żydów jeleniewskich, z napisem o treści: „Wspominamy ich z miłością i w pamięci pozostają żywi. Poświęcone pamięci jeleniewskich Żydów, których miejscem wiecznego spoczynku jest ten cmentarz oraz pozostałym, deportowanym do miejsc zagłady w latach 1939 - 1945. Niech spoczywają w pokoju”.

Nekropolia jest regularnie porządkowana. Teren jest ogrodzony, a brama otwarta.

W 2011 r. zostało zawarte porozumienie, na mocy którego Herman Storick opiekę nad cmentarzem przekazał Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Warszawie.
 

Drukuj