Klwów był miastem na mocy przywileju Władysława Jagiełły z 1416 roku. Miasto to było znane z kowalstwa[1.1]. Żydzi zaczęli się tu osiedlać w XVIII wikeu. Już od 1765 r. istniał tu przykahałek, wtedy też założono cmentarz. W 1827 r. było tu 80 domów i 898 mieszkańców, z czego Żydzi stanowili 32,7% ogółu zamieszkałych. Ludność zajmowała się wyrabianiem sukna, kożuchów oraz pończoch[1.2]. Okręg bóżniczy ustanowiono w 1852 roku. Rabinem został w 1865 r. Lejbuś Licht urodzony w Bełżcu. Nauki pobierał w rodzinnym mieście, Szydłowcu i Radomiu[1.3].

W 1921 r. mieszkało tu 300 Żydów[1.4], gmina była właścicielem bóżnicy, mykwy, chederu i cmentarza. Cmentarz usytuowana na północny wschód od centrum, obok drogi do wsi Głuszyn.

W 1924 r. w Zarządzie znaleźli się: Chaskiel Icek Zylbersztajn jako przewodniczący, członkami zostali Izrael Chęciński, Fiszel Cyler, Jankiel Berych, Moszek Bytler, Josek Letman, Szyja Rozensztajn i Dawid Chęciński[1.5]. Starosta notował, że członkowie Zarządu wbrew przepisom prawa, pełnili płatne stanowiska. Członek Zarządu Moszek Bytler był inkasentem, Izrael Chęciński dorabiał jako inkasent w Odrzywole, a sekretarz Lejbuś Zylbersztajn był bliskim krewnym przewodniczącego[1.6]. Rzezakiem w Klwowie był Icek Kozłowski. W 1932 r. polecono go usunąć, bo ojciec był w Zarządzie, ponadto udowodniono mu nielegalny ubój[1.7].

Przeciętna składka wynosiła 12 zł[1.8]. W 1933 r. było tu 654 Żydów. Z rzezi zamierzano uzyskać 5 300 zł, ze składek 2 965 zł, innych źródeł 1 482 65 zł razem 9 748,65 zł. Większość pieniędzy, bo aż 6 368,65 zł przeznaczona była dla funkcjonariuszy gminy. W 1933 r. gmina połączyła się z Odrzywołem, zaś 1 lipca 1934 r. przeniesiono tam akta gminy klwowskiej[1.9].

W czasie II wojny światowej Niemcy stworzyli otwarte getto. 22 października 1942 r. ok. 500 żydowskich mieszkańców Klwowa zostało przesiedlonych do Drzewicy, a stamtąd deportowano ich do obozu zagłady Treblinka II.

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Penkalla A., Żydowskie ślady w województwie kieleckim i radomskim, Radom 1992, s. 129
  • [1.2] Miasta polskie w Tysiącleciu, t. 1, red. M. Sichniński, Warszawa 1965, s. 511
  • [1.3] Penkalla A., „Obraz biegu życia rabinów guberni radomskiej w okresie Królestwa Polskiego, „Kieleckie Studia Historyczne” 1999, nr 15, s. 176.
  • [1.4] Burchard P., Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce, Warszawa 1990, s.150.
  • [1.5] Archiwum Państwowe w Kielcach (APK), Urząd Wojewódzki Kielecki I (UWK I), sygn. 1501, k. 217.
  • [1.6] APK, UWK I, sygn. 1599, k. 6, 7.
  • [1.7] APK, UWK I, sygn. 1527, k. 1.
  • [1.8] APK, UWK I, sygn. 1527, k. 17
  • [1.9] APK, UWK I, sygn. 1590, k. 8.