Historia miasta sięga początków XVII w. i jest związana z osobą wojewody krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego, który w 1602 r. ufundował budowę klasztoru i zespołu kaplic Dróg Męki Pańskiej na wzgórzu Żarek na wzór Kalwarii Jerozolimskiej. Wkrótce u podnóża klasztoru powstała osada Zebrzydowo, która w 1617 r. otrzymała prawa miejskie. W późniejszym okresie dla odróżnienia od Zebrzydowic zmieniono nazwę na Nowy Zebrzydów, a w końcu XVIII w. miasteczko określano już jako Kalwarię, do której to nazwy dodano przymiotnik Zebrzydowska[1.1]. W XVII w. miasto stopniowo się rozrastało. Wraz z napływem coraz większej liczby pielgrzymów zaczęły powstawać liczne sklepy i zajazdy, które stanowiły podstawowe źródło utrzymania mieszkańców miasteczka. W 1640 r. syn Mikołaja Zebrzydowskiego, Jan dokonał jego ponownej lokacji i nadał mu liczne przywileje pozwalając się osiedlać różnym narodowościom oprócz żydowskiej. Przez kalwaryjski rynek przebiegał szlak handlowy zwany cesarskim, którym już prawdopodobnie od średniowiecza wędrowały karawany kupców niemieckich, arabskich i żydowskich z Zachodu przez Wiedeń i Pragę do Krakowa i z powrotem. W 1715 r. po wielkim pożarze nastąpiła ponowna lokacja miasta. W następnych latach powstała zupełnie nowa zabudowa miejska.

W 1772 r. (I rozbiór Polski) Kalwaria weszła w skład zaboru austriackiego. W tym czasie rozwijał się tu przemysł meblarski i usługi. W latach 1786–1790 wybudowano szosę łączącą Białą z Lwowem. Droga przechodziła przez Kalwarię i w znacznym stopniu przyczyniła się do rozwoju lokalnego handlu i rzemiosła. W 1884 r. otworzono połączenie kolejowe z Krakowem i Suchą Beskidzką, a w 1888 r. z Bielskiem. W 1890 r. nazwę Nowe Zebrzydowice zmieniono oficjalnie na Kalwarię Zebrzydowską. W 1896 r. decyzją władz austriackich straciła ona prawa miejskie.

Po zakończeniu I wojny światowej, w 1918 r. Kalwaria Zebrzydowska powróciła do Polski. W 1934 r. odzyskała prawa miejskie.

Podczas II wojny światowej, we wrześniu 1939 r. Kalwarię zajęły wojska niemieckie. 25 stycznia 1945 r. miasto zajęły wojska radzieckie. Następnie miasto powróciło do Polski.

W latach 1975–1998 Kalwaria należała do województwa bielskiego.

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Iwańska K., Diaspora Żydowska w Kalwarii Zebrzydowskiej od XVIII wieku do II wojny światowej, [w:] Miscellanea historio – regionalia Galliciensia, red. A. Nowakowski, Wadowice 2000, s. 10.