Cmentarz żydowski w Krzepicach został założony w pierwszej połowie XVIII w. Znajduje się on kilkaset metrów od synagogi, blisko mostu nad Liswartą. Administracyjnie jest to teren wsi Lutrowskie, dojazd z Krzepic ulicą Nadrzeczną. 

Na powierzchni 1,4 ha zachowało się 650 nagrobków, z których najstarszy pochodzi z 1749 r. Na szczególną uwagę zasługuje unikatowy zespół żeliwnych macew z połowy XIX w. Niektóre mają ciekawe kształty i są wyraźnym świadectwem świetności gminy żydowskiej w ówczesnych czasach. Jest to jedno z największych skupisk macew żeliwnych w Europie. Część z żeliwnych płyt wykonano w hucie Kuźnicy Starej, która w XIX w. przez pewien czas należała do żydowskiego przedsiębiorcy. Ostatni znany pochówek odbył się w 1946 roku.

Zachowały się pozostałości muru z kamienia wapiennego. Teren jest zarośnięty drzewami i krzewami, jest jednak uporządkowany. W 2000 i 2009 r. młodzież szkolna z Polski i Izraela w ramach projektu „Antyschematy” przeprowadziła prace porządkowe i renowacyjne. M. in. ustawiono ponownie około 400 macew. Płyty żeliwne zostały oczyszczone z rdzy i pomalowane czarną przeciwrdzewną farbą.

W 2013 r. z inicjatywy potomkini krzepickich Żydów na cmentarzu wzniesiono pomnik poświęcony pamięci rodzin Lipszyców i Zelcerów. Projektantem i wykonawcą pomnika był Romuald Cieśla.

W 2014 na zlecenie Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Fundacja Dokumentacji Cmentarzy Żydowskich wykonała spis nagrobków, zawierający dane osobowe zmarłych oraz fotografie macew. Projekt zrealizowano dzięki wsparciu udzielonemu z funduszy norweskich i EOG przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię (projekt „Żydowskie Dziedzictwo Kulturowe”, komponent „Sąsiedzi – świadkowie. Przedmioty, ludzie, opowieści”).

Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków (A/426/88 z 27.05.1988).

Wybór ponad 600 nagrobków z Krzepic znajdzie Czytelnik w naszej zakładce Pamięć w Kamieniu.

Drukuj