Obóz pracy przymusowej Arbeitslager „Synagoga” utworzono na terenie getta i umieszczony w bożnicach przy ul. Szkolnej i Bóźnicznej. Po likwidacji getta i wywiezieniu ludności żydowskiej do niemieckich nazistowskich obozów zagłady pozostałych przy życiu żydowskich rzemieślników, krawców, szewców oraz stolarzy Niemcy zatrudnili do pracy w obozie. Mieli oni wyremontować kilka budynków dla Niemców oraz wykończyć kamienicę przy ul. Piłsudskiego[1.1].

W marcu 1941 r. w obozie przebywało ok. 200 Żydów. Komendantem był Alois Gröger, a strażnikami: Bartetzko Franz, Klein, Koplok, A. Nazaruk oraz W. Zdończuk. Na czele 12-osobowej policji żydowskiej stał P. Kawa.

Praca w obozie trwała kilkanaście godzin dziennie. Członkowie załogi utworzyli w synagodze teatr i prezentowali utwory poetów żydowskich. Występy, które oglądał nawet komendant  Gröger, dawali tu m.in. artyści z teatrów wileńskich (Rzykowski), warszawskich (Kohn) oraz Nuchim Rozenel ze swoim bratem. 

Na początku 1944 r. powstała grupa konspiracja w obozie. Żydzi nawiązali kontakt z partyzantami w Rzeczycy. Łącznikiem był żydowski wartownik o nazwisku Kasjan. Celem grupy konspiracyjnej było przygotowanie ucieczki na dużą skalę. W przygotowywaniu akcji brał udział komendant policji żydowskiej P. Kawa. W wyniku wykrycia spisku przez Niemców kilkudziesięciu Żydów zostało rozstrzelanych.

Likwidacja obozu została przeprowadzona przez Franza Bartetzko. Żydów w nim pracujących skierowano w stronę Annopola. Ich stacją końcową miał być obóz w Płaszowie. Według relacji świadków podczas marszu przez tereny leśne więźniowie zostali odbici przez partyzantów[1.2].

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Bartosiewicz J., Pociągi pełne niebezpieczeństwa, „Regionalista” 2000, s. 76.
  • [1.2] Szymanek W., Z dziejów Kraśnika i okolic w okresie okupacji niemieckiej w latach 19391944, Kraśnik 1989, ss. 45–46, 80; Kraśnik –​ sztetł, [w:] Ośrodek Brama Grodzka – Teatr NN. Leksykon Lublin [online] http://teatrnn.pl/leksykon/node/3440/kra%C5%9Bnik_sztet%C5%82 [dostęp: 12.06.2015].