W swoich początkach Kraśnik był osadą na ważnym szlaku handlowym prowadzącym ze Śląska na Ruś Kijowską. Aż do przyłączenia Rusi Czerwonej do Polski przez Kazimierza III Wielkiego i zawarcia unii z Litwą na jego rozwoju niekorzystnie odbijało się pograniczne położenie na skraju ziemi sandomierskiej oraz stałe zagrożenie najazdami ze wschodu i północy. W 1377 r. istniejące już miasto królewskie Kraśnik król Ludwik Węgierski nadał możnemu, swojemu stronnikowi Dymitrowi z Goraja i jego bratu Iwanowi. Wiązała się z tym lokacja miasta  na prawie magdeburskim.

Po śmierci marszałka Dymitra, dobra kraśnickie odziedziczyła jego córka Anna, która w 1405 r. poślubiła Andrzeja Tęczyńskiego, kasztelana wojnickiego. Dzięki opiece rodu Tęczyńskich miasto do połowy XV w. znacznie wzbogaciło się i rozwinęło. W 1468 r. w Kraśniku powstała największa ówcześnie biblioteka i szkoła parafialna na Lubelszczyźnie. Od 1474 r. ziemia kraśnicka wchodziła w obręb województwa lubelskiego. W 1499 r. miasto zostało splądrowane i zniszczone przez Tatarów. Po Tęczyńskich znalazło się w rękach książąt Olelkiewiczów-Słuckich (od 1564 r.). Choć formalnie aż do 1584 r. obowiązywał przywilej de non tolerandis Judaeis, Żydzi osiedlali się na przedmieściach miasta co najmniej od 1530 roku.

W 1604 r. Kraśnik wszedł w skład ordynacji zamojskiej (do dziś Jelita Zamoyskich znajdują się w herbie miasta), co zapoczątkowało nowy, pomyślny okres w dziejach, przerwany przez najazd Kozaków Bohdana Chmielnickiego, którzy w 1648 r. spalili miasto i wymordowali mieszkających tu Żydów. W 1652 r. ludność Kraśnika została zdziesiątkowana przez kolejną epidemię. W 1655 r. miasteczko zostało ponownie zniszczone przez wojska szwedzkie, a następnie przez kozackie i siedmiogrodzkie.

W XVIII w., mimo częstych klęsk żywiołowych (głównie pożarów) miasto wreszcie podniosło się z upadku, wspierane przez ordynatów. W 1795 r. w wyniku III rozbioru Rzeczypospolitej znalazło się w zaborze austriackim (Galicja Zachodnia), a w 1809 r. – w Księstwie Warszawskim (departament lubelski). Po kongresie wiedeńskim Kraśnik wszedł w obręb Królestwa Polskiego (województwo, a następnie gubernia lubelska). W 1878 r. utracił prawa miejskie, które odzyskał w 1918 r.

Podczas I wojny światowej uruchomiono połączenie kolejowe z Lublinem i Rozwadowem (ówczesna Galicja). W 1915 r. miasto przeszło na ponad trzy lata pod okupację austro-węgierską. W odrodzonej Polsce należało do powiatu janowskiego województwa lubelskiego. W 1937 r. w ramach realizacji planów Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP) we wsi Dąbrowa Bór (od 1954 r. miasto Kraśnik Fabryczny) pod Kraśnikiem wybudowano fabrykę amunicji.

Pierwsze niemieckie bomby spadły na miasto już 2 września 1939 r. 15 września do Kraśnika wkroczyła niemiecka 4. Dywizja Piechoty. W kraśnickim getcie okupanci zamknęli ok. 6 tys. Żydów, zamordowanych w większości w obozie zagłady w Bełżcu. Rejon miasta stał się ośrodkiem konspiracji polskiej (Związek Walki Zbrojnej–Armia Krajowa, Bataliony Chłopskie, Narodowe Siły Zbrojne). 27 i 28 lipca 1944 r. do miasta weszły wojska radzieckie. Od 1944 r. Kraśnik przejął funkcję ośrodka powiatu w województwie lubelskim (z przerwą w latach 1975–1998).

W 1975 r. nastąpiło połączenie z Kraśnikiem Fabrycznym, założonym jeszcze w latach 30. XX w. Od tego momentu oba ośrodki funkcjonują jako jeden organizm miejski.

Bibliografia

  • Kraśnik — 620 lat miasta Kraśnika, Kraśnik 1997.
  • Z dziejów powiatu kraśnickiego, Kraśnik 1964.

 

 

Drukuj