Jedno z najstarszych miast wschodniego Mazowsza; znajdujący się w pobliskiej wsi Grodzisk olbrzymi gród o pow. ok. 5 ha z X–przeł. XII i XIII w. (badania archeologiczne od 1983) był bezpośrednim poprzednikiem Liwu; wczesnośredniowieczny punkt obronny na wsch. granicy Mazowsza; gród kasztelański książąt mazowieckich i osada przygrodowa; prawa miejskie przed 1421; 1466 lokacja Nowego Liwu, który do 1789 miał odrębne władze miejskie; po włączeniu 1526 Mazowsza do Korony — stolica ziemi liwskiej, starostwo grodowe; odbywały się tu sądy ziemskie i grodzkie; XV–XVII w. duży ośrodek rzemiosła i handlu zbożem (komora celna); od XVII w. stopniowy upadek spowodowany rozwojem sąsiedniego Węgrowa, a następnie wojnami w 2. poł. XVII i 1. poł. XVIII w.; od 1795 w zaborze austriackim, od 1809 w Księstwie Warsz., od 1815 w zaborze ros. (Królestwo Pol.); 14–15 IV 1831, podczas powstania listopadowego, pod Liwem zwycięska bitwa wojsk polskich pod dowództwem gen. J. Umińskiego z wojskami ros. gen. Ugriumowa; 1870 utrata praw miejskich; w czasie II wojny światowej ośrodek konspiracji AK. Późnogotycki zamek książąt mazowieckich (ok. 1429, nadbudowa 1. poł. XVI w., częściowo rekonstruowany 1956–61), obecnie Muzeum-Zbrojownia; neogotycki kościół parafialny Św. Leonarda (1905–07, J.P. Dziekoński).

Treść hasła została przygotowana na podstawie materiałów źródłowych PWN.

Drukuj