W poł. XVI w. w Polsce zaczęło się rozwijać drukarstwo ksiąg hebrajskich. Jedna z pierwszych drukarni na ziemiach ówczesnej Polski powstała w Lublinie. Prawie równocześnie założono drukarnię w Krakowie. 

Ok. 1547 r. Icchak ben Chaim oraz Josef ben Jakar (z rodziny słynnego drukarza działającego od 1514 r. w Pradze Chaima ben Dawida Szachora) założyli w Lublinie oficynę wydawniczą. Początkowo pomagał im doświadczony w rzemiośle drukarskim Chaim ben Dawid Szachor. W 1550 r. drukarnia otrzymała od króla przywilej na drukowanie ksiąg hebrajskich. Przywilej królewski miał zapobiegać przed sprowadzaniem z zagranicy książek żydowskich, zakazywał przedruku książek z danej drukarni. Po wybuchu epidemii w 1559 r. w Lublinie oficyna wydawnicza przeniosła się do Końskowoli i działała tam do 1561 roku. Potem oficyna powróciła do Lublina.

W latach 1566–1572 drukarnią zarządzał Eliezer ben Icchak do spółki z Kalonimosem ben Mordechajem Jaffe. W 1572 r. Eliezer wyjechał z Lublina a drukarnia pozostała w rękach Kalonimosa Jaffe, który prowadził ją przez kolejne 30 lat. Kalonimos Jaffe zmodernizował oficynę, sprowadził z Moraw nowych zecerów. W tym czasie udało się wydrukować 45 ksiąg.

W 1604 r. drukarnię przejął po dziadku Cwi ben Abraham Jaffe. Do poł. XVII w. drukarnia rozwijała się. Doszło jednak do zatargu z władzami. Zygmunt III Waza rozkazał zamknąć drukarnię z powodu oskarżeń o druk tekstów talmudycznych. Drukarnię starali się przejąć jezuici. Kolejny z rodziny Kalonimos (II) Kalman Jaffe zdołał  jednak otworzyć oficynę i uzyskać potwierdzenie wcześniejszych przywilejów od nowego władcy, Władysława IV.

Połowa XVII w. obfitowała w wydarzenia tragiczne dla miasta Lublina. Miasto nękały pożary, ale największe szkody wywołało powstanie Chmielnickiego, potop szwedzki oraz wojna z Moskwą. Ucierpiała podczas nich również drukarnia. Działalność została zawieszona, wiele sprzętów zniszczonych.

Druk hebrajskich ksiąg wznowiono w 1665 r. i kontynuowano z przerwami do 1685 roku. Z drukarni Jaffe wyszło wówczas ok. 30 ksiąg. 

Przez cały okres funkcjonowania drukarni pod zarządem rodziny Jaffe (czyli od 1572 r.) wydrukowano w niej ok. 180 ksiąg hebrajskich.

Źródła:

  • Pilarczyk K., Leksykon drukarzy ksiąg hebrajskich w Polsce, Kraków 2004.
  • Zętar J., Drukarnie hebrajskie w Lublinie, „Scriptrores” 2003, nr 27, s. 57. 
Drukuj