W średniowiecznym Miliczu prawdopodobnie nie mieszkali Żydzi. Jednak począwszy od XVI w. miasto, dzięki położeniu przy ważnym szlaku handlowym, stało się stacją przystankową żydowskich handlarzy udających się do Wrocławia. Należy przy tym wspomnieć, że Żydzi przejeżdżający przez miasto musieli uiszczać specjalną opłatę.

W drugiej połowie XVII w. w Miliczu tymczasowo zatrzymało się kilka rodzin żydowskich, wysiedlonych przede wszystkim z pobliskiego Krotoszyna. Po kliku latach wrócili oni jednak do swojego macierzystego miasta.

Pierwsze stałe osadnictwo żydowskie w Miliczu datowane jest na początek XVIII wieku. Wtedy osiedlili się tam Żydzi posiadający odpowiednie przywileje. Ich głównym źródłem utrzymania był handel wełną i skórami. Wszyscy podlegali rabinatowi w Głogowie.

Początkowo liczba żydowskich mieszkańców miasta była niewielka. W latach 1794–1812 mieszkało w Miliczu od 5 do 10 rodzin żydowskich, czyli maksymalnie 50 osób. Na początku XIX w. powstała już gmina, która po 1820 r. wybudowała niewielką synagogę. W tym samym czasie założono cmentarz. Statut gminy synagogalnej w Miliczu pochodzi z 1860 roku. W tym okresie gmina była najliczniejsza. W 1848 r. liczyła 105 członków, a w 1864 – wzrosła do 197. Począwszy od 1871 r. społeczność żydowska w mieście stopniowo się zmniejszała i liczyła od 64 członków w 1871 r. do 46 członków w 1937 roku. Chwilowy wzrost zaznaczył się na przełomie lat 1924/25 – w mieście było wówczas jeszcze 91 Żydów.

Po dojściu do władzy nazistów, w 1933 r., w Miliczu żyło jeszcze 50 osób pochodzenia żydowskiego. Prawie wszyscy spośród nich zdołali wyjechać. Jedynie 5 Żydów mieszkało w Miliczu, kiedy w 1938 r. spalono synagogę i zniszczono ostatnie żydowskie sklepy. W 1939 r. gmina żydowska została oficjalnie rozwiązana.

Nota bibliograficzna:

  • Alicke K.-D., MIlitsch (Schlesien), [w:] Lexikon der jüdischen Gemeinden im deutschen Sprachraum, t. 2, Gütersloh 2008, szp. 2787-2788.
Drukuj