Początek osadnictwa żydowskiego w Modrzejowie datuje się na połowę XVIII wieku. Spis ludności z 1765 r. odnotował obecność w mieście 25 Żydów (5 rodzin), którzy stanowili 37,5% ogółu mieszkańców[1.1]. W XVIII w. w Modrzejowie powstał podkahał, który należał do kahału będzińskiego. Można przypuszczać, że za zgodą gminy będzińskiej funkcjonowała także synagoga.

W 1823 r. władze carskie wprowadziły zakaz osiedlania się Żydów z zewnątrz w Będzinie lub jego otoczeniu bez uzyskania specjalnych zezwoleń. Usprawiedliwieniem dla wprowadzenia tych restrykcji było położenie miasta w odległości 21 wiorst od granicy z Prusami i Austrią. Po Kongresie Wiedeńskim w 1815 r. Modrzejów wszedł w skład Królestwa Polskiego, które stało się częścią Imperium Rosyjskiego. Administracyjnie Modrzejów podlegał pod obwód Olkusza w guberni radomskiej. Ludność żydowska z powodu restrykcyjnych przepisów osiedlała się wokół miasta Będzin w miejscowościach: Modrzejów, Sielec, Sławków, Strzemieszyce, Dąbrowa, Siewierz i inne. Podlegali oni pod kahał będziński, a po zmianie nazewnictwa od 1821 r. należeli do Będzińskiego Okręgu Bóżniczego. Osiedlający się tutaj Żydzi musieli uzyskiwać specjalne zezwolenie od władz centralnych w Warszawie, z tego powodu niewielu Żydów osiedlało się w Modrzejowie.

W 1827 r. w Modrzejowie zamieszkiwało 229 osób, w tym 59 Żydów[1.2].

Sytuacja modrzejowskich Żydów poprawiła się po 1862 r., kiedy to cesarz Aleksander II odwołał wszystkie dekrety i ograniczenia odnoszące się do żydowskiego osadnictwa i handlu w Królestwie Kongresowym. Dzięki temu osadnictwo żydowskie w Modrzejowie mogło już się swobodnie rozwijać. Wzrost liczebności Żydów w Modrzejowie wywołał pragnienie usamodzielnienia się i oderwania od Będzińskiego Okręgu Bóżniczego. W tym celu w 1865 r. lokalni żydowscy działacze M. Szarf, J. Szajnweksler i M. Goldfeld zwrócili się do gubernatora radomskiego o powołanie samodzielnego Modrzejowskiego Okręgu Bóżniczego, który liczyłby początkowo siedem rodzin z ustanowionym nad nimi specjalnym rabinem. Sprawa została rozpatrzona pozytywnie 07.10.1866 roku. Okręg poza Modrzejowem obejmował ludność żydowską z Borek, Niwki i Dańdówki. Rabinem został Dawid Binem Brechmer (obiecano mu mieszkanie i zarobki w wysokości 100 rubli rocznie), starszymi okręgu: Dawid Selcer, Jochym Selcer i Mordechaj Galderablum. W momencie powstania Okręgu otworzono dom modlitwy, mykwę, rzeźnię rytualną, cmentarz i przystąpiono do zbierania datków na budowę synagogi. Istniał też cheder. Po 1867 r. wzniesiono drewnianą synagogę.

W 1897 r. w Modrzejowie żyło 911 mieszkańców, w tym 401 Żydów. Utrzymywali się oni z handlu, rzemiosła i usług. W 1911 r. Okręg Modrzejowski liczył 600 Żydów. W tymże roku rozpisano konkurs na nowego rabina. Został nim Szaja Englard.

Po wybuchu I wojny światowej Modrzejów został zajęty przez wojska niemieckie, które natychmiast przystąpiły do masowej grabieży, głównie żywności, wyniku czego wiele rodzin żydowskich dotknęła bieda. W 1915 r. Modrzejów został przyłączony do Sosnowca, jako kolejna dzielnica. Pozostawiono jednak nadal gminę modrzejowską, mimo, że rabin Sz. Englard przeprowadził się do śródmieścia Sosnowca. Doprowadziło to w latach późniejszych do konfliktu z Zarządem. Część ludności Modrzejowa na czele z członkiem Zarządu Judą Majerem Kestenbergiem w 1932 r. uznała, że rabin nie spełnia najlepiej swoich obowiązków i sprowadziła rabina Icka Izraela Piekarskiego. Władze starostwa jednak poparły Sz. Englarda. Englard przez wiele lat miał cichą nadzieję na zostanie rabinem Sosnowca. Nęciły go głównie pobory sięgające w latach 30. XX w. do 10 000 zł.

Modrzejów po zakończeniu I wojny światowej wszedł w skład Polski. W okresie międzywojennym centrum Modrzejowa stanowił niewielki rynek i ulice: Henryka, Gdańska, Bóżnicza, Dąbrowska, Pastewna i Mauwego. W rynku i przy ul. Gdańskiej dominowała ludność żydowska.

W skład Okręgu Bóżniczego w latach 1918–1939 wchodziły obok Modrzejowa: Niwka, Dańdówka i Klimontów. W pierwszych latach po wojnie żyło się tu ciężko. W 1919 r. brakowało nawet ziemniaków. W 1924 r. zanotowano epidemię tyfusu. W tymże roku władze wojewódzkie w Kielcach przywróciły w Modrzejowie targ, co ożywiło handel. Natomiast włączenie Modrzejowa do Sosnowca, jako dzielnicy, nie przyniosło spodziewanych efektów ekonomicznych, dzielnica nadal żyła własnymi problemami. 

Żydzi modrzejowscy aktywnie uczestniczyli w kolejnych wyborach do Rady Miejskiej Sosnowca, ale bez większych sukcesów. Jak wynika z Księgi Adresowej z 1930 r. do większych firm żydowskich można było tu zaliczyć: młyny A. Kleinera i M. Szarfa; skład mąki A. Gutberga; zakłady rzeźnicze A. Sztankielera, I. Wolnermana, Ch. Zajdlera, Sz. Fryszera. Żywnością handlowały magazyny i sklepy ogólnospożywcze N. Hamburgera, J. Hochcajta, F. Fiszera, Ch. Klajnera, J. Najera, Sz. Wagi, A. Wajberga, M. Zapały; hurtowo końmi handlował Sz. Gutman[1.3]. W okresie wielkiego kryzysu zaczęto masowo wprowadzać „sklepy mieszane”, sprzedające zarówno żywność, jak i towary przemysłowe.

Pierwsze wybory do Zarządu gminy w niepodległej Polsce odbyły się 28.05.1924 r., chociaż Zarząd podjął pracę dopiero w styczniu 1925 roku. Do Zarządu weszli jako członkowie i zastępcy: Jakób Friedler, Izrael Apfelbaum, Marek Guterman, Zelik Szczekacz, Abram Wajnberg, Handel Glecer, Juda Majer Kalenberg, Dawid Zygelbaum. W Zarządzie było dwóch zegarmistrzów, pozostali jego członkowie byli kupcami[1.4]. Początkowo na czele Zarządu stanął I. Apfelbaum, zastąpiony następnie przez A. Kohna. Zarząd odbywał rocznie od 10 do 12 posiedzeń. Wpływy w budżecie zaplanowano na sumę 7600 zł. Do płacenia składek wytypowano 132 rodziny, które miały wpłacić 670 zł[1.5], co władze uznały za dochód zaniżony. Większość składek wynosiła 5 zł. Ubój rytualny odbywał się albo w Sosnowcu, albo w Mysłowicach. W 1925 r. deficyt gminy wynosił 1600 zł i stale się powiększał, ponieważ nigdy nie uzyskano pełnych sum ze składek. 

W 1926 r. planowano wpływy w wysokości 7605 zł. Wpłynęło 2711,39 zł. Kolejne kontrole starostwa stwierdzały, że Zarząd opieszale wykonuje swoje obowiązki[1.6]. Rabin Szaja Englard miał zarabiać miesięcznie 500 zł, czyli 6000 zł rocznie. Teoretycznie, bo w 1926 r. nie wypłacono mu ani grosza. Inne rozchody to pobory: dla funkcjonariuszy gminy – 3900 zł, utrzymanie synagogi – 500 zł, szkolnictwo – 300 zł, sierociniec i zapomogi – 500 zł, utrzymanie budynków gminy – 500 zł, utrzymanie biura – 975 zł, inne wydatki – 130 zł. Ponieważ nie zrealizowano wpływów, wydatki zostały zmniejszone. W 1926 r. Wojewoda Kielecki przesyłając budżet Modrzejowa do Ministerstwa pisał, że gmina musiała zatrudnić płatnego sekretarza, albowiem:

„Zarząd Wyzn. Żyd., złożony z mało inteligentnych jednostek, oddanych pracy zawodowej, nie był w stanie sprostać stawianym mu wymaganiom i przyzwyczajony był dotąd do załatwiania spraw od wypadku do wypadku, nie mając przed sobą jakiegokolwiek programu wynikającego z potrzeb [...] Na ten stan rzeczy wpłynęło [...] wyjątkowe położenie gminy wyznaniowej o ludności przeważnie ubogiej, żyjącej w ciężkich warunkach materialnych. [...] W stosunku do poleceń władz nadzorczych Zarząd starał się o ich realizację, o czym świadczy wykonanie całego szeregu poleceń”[1.7].

W 1927 r. na czele Zarządu stanął Josek Friedler, członkami byli Icek Apfelbaum, Moszek Guterman, Aron Weinberg i rabin Sz. Englender, Na stanowisku sekretarza zatrudniono Dawida Grunbauma[1.8]. Ogólne wpływy do budżetu miały wynosić 11 696 zł. Do płacenia składek wytypowano 181 rodzin, które miały wpłacić 4235 zł, zwolniono 32 rodziny. Pod koniec roku okazało się, że wpłynęło ogółem 4904,19 zł. To m.in. zadecydowało, że w 1927 r. Żydzi z Niwki podjęli starania o oderwanie się od Modrzejowa i połączenie z Sosnowcem. Władze nie wyraziły jednak zgody[1.9].

W 1928 r. zaplanowano po stronie dochodów 20 642,01 zł, a wpłynęło 14 916,01zł. Jak z powyższych danych wynika, w ciągu trzech kolejnych lat nie udało się zrealizować planowanych dochodów[1.10].

W 1929 r. gmina liczyła 1255 osób. Ogólny dochód miał wynosić 25 060 zł, w tym z uboju – 14 000 zł, ze składki – 3651 zł, synagogi – 100 zł, darów – 100 zł, cmentarza – 400 zł, łaźni – 520 zł. Gmina zaciągnęła pożyczkę w wysokości 5967,37 zł. Pod koniec roku okazało się, że wpłynęło 20 651,86 zł. Nie wykonano składek, bo uzyskano tylko 1360 zł, natomiast z rzezi dochód był większy niż planowano i wynosił 15 830,02 zł.

Gmina dysponowała bóżnicą, chederem, mykwą i cmentarzem. Przy gminie działało Bractwo Pogrzebowe nie uznawane przez władze państwowe. Rabinem był Sz. Englard, kantorami kolejno: Izrael Teinberg, Moszek Herman i Henoch Szternfeld.

Podczas wyborów w 1931 r. do Zarządu weszło pięciu działaczy Agudy i trzech członków Mizrachi. W Zarządzie znaleźli się: Dawid Anielewicz, Mordka Wagner, Juda Majer Kestenberg, Josek Frydman, Icek Hochcajt oraz Szaja Waga, który został przewodniczącym. Funkcje sekretarza powierzono Szmulowi Weintrybowi. Jak wynika z dyskusji nad budżetem, w 1932 r. zamierzano pozyskać z uboju sumę 15 000 zł, ze składek – 3654 zł, z czytania Tory – 400 zł, miejsc siedzących w synagodze – 600 zł, łaźni – 500 zł. Zadłużenie na skutek nieściągniętych składek wynosiło 4891 zł. Utrzymanie rabina kosztowało gminę rocznie 5000 zł, rzezacy zarabiali po 4500 zł. Z budżetu wspierano naukę biednych dzieci, Bractwo Pogrzebowe i emigrantów do Palestyny. Osłabiał gminę długoletni spór Zarządu z rabinem, który ciągle wykłócał się o pobory.

Według danych starostwa w 1933 r. w gminie modrzejowskiej mieszkało 1375 Żydów. Z rzezi zamierzano pozyskać 15 000 zł, ze składek – 8530 zł, z innych źródeł – 3365 zł. Ogółem dochód miał wynosić 26 896 zł. Z płacenia składek zwolniono wszystkie osoby, których zarobki wynosiły poniżej 15 zł miesięcznie[1.11]. Pobory rabina określono na 5000 zł, na innych funkcjonariuszy zaplanowano 15 567,85 zł, inwestycje – 1500 zł, subsydia – 450 zł, pomoc biednym – 400 zł, inne wydatki – 981,15 zł.

Po wyborach w 1936 r. na czele Zarządu stanął J. Frydman, członkami zostali: Icek Hochcajt, Mojżesz Zelinger, Lejba Piotrowski, Szymon Fogiel, Dawid Zygelbaum, Dawid Sztajnkeler i Abram Igra[1.12]. Spis z 1938 r. wykazał, że w gminie modrzejowskiej było 2040 Żydów, do płacenia składek zobowiązano 139 rodzin, majątek ruchomy wyceniono na 525 zł, nieruchomy na 27 000 zł, zadłużenie na 2500 zł.

Podczas wyborów samorządowych w 1938 i 1939 r. ugrupowania żydowskie dostały 9 mandatów. W styczniu 1939 r. odbyły się ostatnie wybory Zarządu gminy, z których wzmocnione wyszły środowiska ortodoksyjne. Nowym przewodniczącym Zarządu został Szalom Lajzerowicz, a jego zastępcą Josef Majtlis (po kilku dniach wycofał się i zastąpił go Mosze Meryn).

Po wybuchu II wojny światowej, 4 września  1939 r. do Sosnowca wkroczyły wojska niemieckie. Według spisu z 1939 r. w mieście żyło wówczas 26 tysięcy Żydów. Już pierwszego dnia okupacji, Niemcy dokonali publicznych i pojedynczych egzekucji, w których zginęli Polacy i  ok. 30 Żydów. Niemcy grabili żydowskie mienie a także wykorzystywali Żydów do przymusowej pracy. 9 września spalili synagogę przy ul. Dekerta, następnie zniszczyli wszystkie obiekty kultu religijnego Żydów. Pod koniec października wprowadzono obowiązek przymusowej pracy dla wszystkich Żydów do 55. roku życia. W listopadzie nakazano noszenie białych opasek z niebieską gwiazdą Dawida. Powołano Judenrat Sosnowca, na czele którego stanął Mosze Meryn. Pierwszy Judenrat liczył 24 członków. Należeli  do niego: Ignacy Majtlis, Antony Kohn, Dawid Lewartowski, Icchak Sztajnfeld, Fanny Czerna i inni. Posiadał on siedem departamentów: pracy, zdrowia, prawa, finansowy, majątku, zaopatrzenia i zarządzania. Organizował on między innymi funkcjonowanie kuchni i zaopatrzenia dla żydowskich uchodźców przesiedlanych do Sosnowca. Wydział zdrowia prowadził jedyny w całym Zagłębiu szpital żydowski.

Na początku listopada 1939 r. Niemcy aresztowali 100 najbogatszych i najważniejszych Żydów z Sosnowca i Będzina, za których uwolnienie zażądali wpłacenia wysokiego okupu. Po dostarczeniu żądanej sumy zostali oni uwolnieni na początku grudnia. Równocześnie prowadzono systematyczną akcję konfiskaty mienia żydowskiego. Na własność Niemców przechodziły domy zamożnych Żydów oraz żydowskie zakłady i sklepy. W dawnych żydowskich domach i mieszkaniach osiedlali się sprowadzani z Rzeszy niemieccy osadnicy. W 1940 r. w Sosnowcu osiedliło się 2592 niemieckich osadników, a w 1942 r. liczba ich osiągnęła 10 749 osób, którzy stanowili 10% ogółu mieszkańców.

W grudniu 1939 r. Niemcy powołali centralny Judenrat na Wschodni Górny Śląsk (niem., „Zentrale”), którego przewodniczącym został Mosze Meryn. Nadzorował on działalność mniejszych Judenratów i pomagał w finansach sosnowieckich Żydów. Nowym przewodniczącym Judenratu Sosnowca został brat Mosze Meryna – Chaim. Pod koniec 1939 r. powołano żydowską policję w Sosnowcu (w 1941 r. liczyła 200 policjantów).

Na początku 1940 r. utworzono getto w Sosnowcu. Na wiosnę 1940 r. Niemcy przeprowadzili akcję deportacji ponad 5 tys. Żydów ze Śląska do Zagłębia. Kilkuset z nich znalazło się w ten sposób w Sosnowcu. Judenrat starał się zapewnić nowym rodzinom mieszkania oraz wyżywienie. W 1940 r. liczba Żydów w Sosnowcu wynosiła 22 407, a w 1941 r. wzrosła do 24 249 osób.

W październiku 1940 r. przewodniczącym modrzejowskiego Judenratu był Jankiel Hochcajt, który podlegał pod Centralną Żydowską Radę Starszych Wschodniego Górnego Śląska (Centralny Judenrat Wschodniego Górnego Śląska) w Sosnowcu. Na dzień 01.10.1940 r. w Modrzejowie mieszkało 1504 Żydów. Wielu deportowano do getta w Sosnowcu, a resztę ściśnięto na ulicy Henryka.

Od października 1940 r. przymusową pracę śląskich Żydów organizował Specjalny Pełnomocnik Reichsfuhrera SS i Szef Niemieckiej Policji d/s Zatrudniania Obcych Narodowości na Górnym Śląsku, Albrecht Schmelt. Do organizowania i grupowania kontyngentów robotników żydowskich zorganizowano specjalny Wydział Pracy Przymusowej, na czele którego do połowy 1941 r. stał Majer Brzeski. Kontyngenty młodych Żydów były następnie kierowane transportami do obozów pracy przymusowej w rejencji katowickiej i opolskie. Albrecht Schmelt nakazał Judenratowi Sosnowca przygotować listę wszystkich Żydów zdolnych do pracy z podziałem na wykonywane zawody. Na potrzeby koncentracji robotników jesienią 1940 r. utworzono obóz dla przesiedleńców „Dulag”. W salach szkolnych ustawiono drewniane łóżka piętrowe, a budynek otoczono drutem kolczastym. W październiku 1940 r. pierwsza grupa około 500 młodych żydowskich robotników została wywieziona z Sosnowca do obozów pracy przymusowej w Będzinie. Pod koniec 1940 r. w takich obozach pracy pracowało już 2880 żydowskich więźniów. Większość z nich pracowała w kamieniołomach lub przy budowie autostrady, która miała połączyć Śląsk z Rzeszą.

W marcu 1941 r. z Sosnowca wysłano kolejną grupę żydowskich robotników. Jedna z takich grup uczestniczyła w pracach przy budowie niemieckiego nazistowskiego obozu KL Auschwitz-Birkenau. Wielu sosnowieckich Żydów unikało wysłania do obozów pracy przymusowej znajdując zatrudnienie w warsztatach produkcyjnych w Sosnowcu. Produkowano w nich odzież i obuwie na potrzeby armii niemieckiej na froncie wschodnim. Na wiosnę 1942 r. w warsztatach było zatrudnionych około 2–3 tys. Żydów.

W maju 1942 r. Niemcy przeprowadzili wielką akcję wywózki śląskich Żydów do Auschwitz-Birkenau. Aby akcja w Sosnowcu przebiegła w sposób płynny i „bezproblemowy” Niemcy zdecydowali się przeprowadzić ją w kilku kolejnych etapach. Pierwszym etapem był system kontrolowanej selekcji, która miała wyszukać nadających się do pracy robotników i wysłać ich do obozów pracy lub fabryk SS. Pod koniec kwietnia 1942 r. Judenrat Sosnowca wezwał 6200 Żydów do przygotowania się do wyjazdu z miasta do obozów pracy. Przesiedlanym wolno było wziąć ze sobą 25 kg bagażu oraz jedzenie na trzy dni. Po Sosnowcu rozeszła się pogłoska, że zostaną oni wysłani do Theresienstadt. W dniu wyznaczonym na zbiórkę (10.05.1942) stawiło się jedynie 300 Żydów. Popołudniem żołnierze SS otoczyli domy przy ul. Targowej i przeszukali mieszkania, wyrzucając wszystkich Żydów na ulicę. W następnych dwóch dniach żydowscy policjanci zgromadzili 3000 osób. Wszyscy zostali wywiezieni transportami kolejowymi do obozu Auschwitz-Birkenau. Wśród zabitych znalazł się rabin Englard.

W czerwcu 1942 r. wznowiono deportacje z regionu Zagłębia. Tym razem żołnierze SS posługując się żydowską policją dokonywali niespodziewanych przeszukań domów i gromadzili Żydów w otoczonej szkole. Do transportów dołączono mieszkańców żydowskiego domu starców, dzieci z sierocińca i pacjentów ze szpitala. Ogółem z Sosnowca wywieziono ponad 2000 Żydów, którzy trafili do obozu Auschwitz-Birkenau. W ten sposób, na przestrzeni maja–czerwca 1942 r. z Sosnowca deportowano około 10% Żydów. Równocześnie tutejsze warsztaty produkcyjne zwiększyły produkcję, usiłując przekonać Żydów o konieczności ich dalszego utrzymania. Pomimo tego Judenrat otrzymał polecenie zgromadzenia wszystkich Żydów w dniu 12 sierpnia na selekcję. W największym niebezpieczeństwie wywózki znalazło się około 7000 Żydów, którzy byli przesiedleni do Sosnowca z miast Górnego Śląska i nie posiadali dowodów tożsamości. Pomimo apeli młodzieżowych organizacji żydowskich, aby nie podporządkowywać się zarządzeniom Judenratu, do selekcji zgłosiło się ponad 22 000 Żydów. Zostali podzieleni na cztery grupy: 

  •  członkowie Judenratu i jego pracownicy oraz żydowscy policjanci,
  •  młodzież w wieku od 16 do 24 lat,
  • osoby posiadające zezwolenie na pracę,
  • rodziny z dziećmi i osoby starsze.

Selekcja trwała przez cały dzień. Członkowie grupy pierwszej (Judenrat) i trzeciej (pozwolenia na pracę) zostali zwolnieni do domów. Młodzież z grupy drugiej przeniesiono do pobliskiego obozu dla przesiedleńców. Czwartą grupę przeznaczono do deportacji i uwięziono w czterech domach przy ul. Targowej i Kołłątaja. 15 sierpnia 1942 r. grupa licząca około 4000 Żydów została wywieziona do Auschwitz-Birkenau. Akcję tę nazwano „Wielką Deportacją”.

Po tej deportacji, przewodniczący Judenratu, Chaim Meryn zrozumiał, że szansę przeżycia mają jedynie osoby posiadające zezwolenia na pracę. Latem 1942 r. otworzył dwa obozy pracy w Sosnowcu i Będzinie (Arbeits-Kommando Lager), w których zatrudniono przesiedleńców bez dokumentów. W warsztatach działających w Sosnowcu w 1943 r. pracowało około 4 tys. robotników.

Jesienią 1942 r. Niemcy rozpoczęli tworzenie getta, położonego w dzielnicy Środula. Jego utworzenie przeciągało się z powodu trudności z ewakuacją polskich mieszkańców, na których miejsce miano przesiedlić Żydów. Z tego powodu dopiero 15.03.1943 r. w getcie w Środuli zamknięto 14 tys. Żydów. Równocześnie utworzono drugie mniejsze getto, położone w Starym Sosnowcu (6 tys. Żydów). Teren getta nie był otoczony, jednak jego opuszczanie było karane śmiercią. Judenrat urządził nowy dom dziecka, szpital i kuchnie publiczne.

W maju 1943 r. gestapo przeprowadziło akcję likwidacji getta w Modrzejowie, wywożąc wszystkich Żydów do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. Wszyscy mieszkańcy stawili się w rynku. Każdy mógł zabrać do 20 kg bagażu. Stamtąd pognano kolumnę ludzi do bydlęcych wagonów podstawionych na stacji kolejowej Sosnowiec–Południe. Ponieważ wagony nie były w pełni wypełnione dołączono do transportu Żydów z Czeladzi i częściowo likwidowanych szopów sosnowieckich. Ogółem do wagonów załadowano około 1000 osób. W transporcie znaleźli się głównie ludzie starsi, schorowani i małe dzieci. Dla Niemców były to osoby nieprzydatne, dlatego cały transport skierowano bezpośrednio do komór gazowych. W ten sposób została wymordowana jedna z najmniejszych gmin żydowskich województwa kieleckiego w okresie międzywojennym.

W czerwcu 1943 r. Niemcy podjęli decyzję o ostatecznej likwidacji wszystkich Żydów w Zagłębiu. W dniach 22–24.06.1943 r. z Sosnowca wywieziono do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau około 1200 Żydów. Druga akcja deportacyjna rozpoczęła się 01.08.1943 roku. Zgodnie z planem w ciągu czterech dni z Sosnowca i Będzina miano wywieźć do Auschwitz-Birkenau około 30 000 Żydów. W rzeczywistości deportacja ta wydłużyła się do 8 sierpnia. W trakcie jej trwania członkowie Żydowskiej Organizacji Bojowej podjęli nierówną walkę z siłami liczącymi prawie 800 niemieckich żołnierzy i policjantów. Podczas deportacji zginęło około 400 Żydów, którzy sprzeciwiali się lub próbowali ucieczki. Z Sosnowca wywieziono ponad 10 tys. osób.

W Sosnowcu pozostała jeszcze niewielka grupa żydowskich robotników, którzy zajmowali się sprzątaniem ciał zabitych z ulic, porządkowaniem opuszczonych domów i sortowaniem porzuconego dobytku. 07 grudnia 1943 r. grupa 800 robotników została wysłana transportem do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. Ostatni transport (400 osób) został wysłany z Sosnowca do Auschwitz-Birkenau w dniu 15.01.1944 roku.

 

Bibliografia

  • B. Ciepiela, M. Sromek, red., Śladami Żydów z Zagłębia Dąbrowskiego. Wspomnienia, Będzin 2009, s. 24.
  • Jaworski W., Żydowskie gminy wyznaniowe w Zagłębiu Dąbrowskim, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1989, nr 1–2, s. 141.
  • Świerkosz K., Żydzi w obozach hitlerowskich na Śląsku Opolskim podczas II wojny światowej, [w:] 45. rocznica powstania w getcie warszawskim (19431988), materiały z sesji popularno-naukowej, Opole 1988.
  • Urbański K., Powstanie, rozwój i zagłada gminy żydowskiej w Modrzejowie, Kielce 1998, s. 13.
  • Witkowski Sł., Dzieje Żydów w Sosnowcu-Modrzejowie, Dąbrowa Górnicza–Sosnowiec 2014, s. 81.
  • Ziółkowski J., Sosnowiec, drogi i czynniki rozwoju miasta przemysłowego, Katowice 1960, s. 201.
Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Jaworski W., Żydzi w Zagłębiu Dąbrowskim do 1939 r., „Zeszyty Zagłębiowskie” 1989, nr 2, ss. 31–32.
  • [1.2] Ziółkowski J., Sosnowiec, drogi i czynniki rozwoju miasta przemysłowego, Katowice 1960, s. 201.
  • [1.3] Księga Adresowa Polski (wraz z W.M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa 1930, ss. 289–300.
  • [1.4] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1501, k. 99.
  • [1.5] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1752, k. 456.
  • [1.6] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1594.
  • [1.7] Cyt. za: Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn.1594, k. 15–16.
  • [1.8] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1404, k. 95.
  • [1.9] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1404, k. 82.
  • [1.10] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1563, k.13–14.
  • [1.11] Renz R., Położenie ekonomiczne drobnomieszczaństwa żydowskiego województwa kieleckiego w okresie międzywojennym, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1991, nr 1, s. 65.
  • [1.12] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 3355.