W stosunkowo dobrym stanie zachował się cmentarz żydowski, założony w XIX w. na wzgórzu za miasteczkiem przy drodze do Masiewa. Zachowało się na nim ok. 100 nagrobków, prawdopodobnie spora jeszcze ich ilość znajduje się pod płytką warstwą gleby. Wiele z nich ma wysokie wartości artystyczne, są wykonane z granitu, betonu, piaskowca, wg dokumentacji ewidencyjnej cmentarza jedna macewa wykonana w całości z labradorytu - kamienia spotykanego na Kaukazie.Cmentarz zarośnięty jest rzadkim sosnowym lasem. Wpisany jest do rejestru zabytków województwa podlaskiego. W części cmentarza zachowało się ogrodzenie, które zostało wykonane w 1939 r. Pierwotnie teren cmentarza zajmował ok. 2 ha, obecnie część cmentarną można obliczać na 1 ha. W pozostałej części prowadzono wykopy, prawdopodobnie wydobywano żwir do celów budowlanych.

W czerwcu 2005r. w ramach projektu „ ATLANTYDA” osadzeni z aresztu śledczego w Hajnówce uporządkowali teren cmentarza. Celem programu jak pisał jego autor - Artur Cyruk, pracownik aresztu, była ochrona przed zaginięciem i zapomnieniem kultur małych społeczności na Podlasiu oraz zapoznanie skazanych z dziedzictwem kulturowym regionu, jego historią i różnorodnością. Przez poznawanie innych kultur skazani uczą się tolerancji, szacunku dla odmienności religijnej, ale również dla własnych korzeni. Prace realizowano za zgodą Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, PWKZ, wójta gminy Narewka. Prace prowadzono zgodnie z wytycznymi Komisji Rabinicznej ds. Cmentarzy. Za restaurację cmentarza żydowskiego w Narewce kpt. Artur Cyruk nagrodzony został dyplomem Ambasady Izraela (za: Dariusz Stankiewicz, Cmentarze żydowskie województwa podlaskiego, stan z 09.03.2010).

W 2010 r. David Feldman wykonał wstępną inwentaryzację nagrobków. Ich zdjęcia i tłumaczenia epitafiów zostały zamieszczone na stronie internetowej http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Narewka/NarewkaCemetery/.
Poniżej podajemy listę odczytanych nazwisk wraz z datami zgonów:

Fejgil córka Simchy Szasmana, zm. 18 aw 5631 r. (05.08.1871)
Malka córka Aharona, zm. 26 tiszri 5649 r. (01.10.1888)
Rejzel córka Jehudy, zm. Elul 5649 (07.09.1889).
Mosze Elijachu syn Dowa Ha-Kohena, zm. 3 sziwan 5659 r. (02.06.1889)
[...] córka Icchaka, zm. tiszri 5655 r. (10.1894)
Chaja córka Dowa, zm. 17 kislew 5655 r. (15.12.1894)
Nissan Linerman syn Eliezera, zm. adar II 5654 (03.1894)
Estera córka Cwi, zm. 20 tiszri 5658 r. (16.10.1897)
Rachel Lea córka Michaela, zm. 19 nisan 5661 r. (08.04.1901 r.)
Rachel Nisze córka Jehudy Arie, zm. 5 kislew 5668 r. (11.11.1907)
Lea córka Cwi Arie, zm. 23 ijar 5669 r. (14.05.1909)
Dwora córka Jehudy, zm. 4 adar 5670 r. (13.02.1910 r.)
Aszer Zew syn Menachema Mendla, zm. Rosz Chodesz elul 5672 r. (12.08.1912)
Chana Helia córka Awrahama, zm. 21 nisan 5673 r. (28.04.1913 r.)
Szyfra Gitel Halpern córka Jehoszuy, zm. 27 elul 5674 r. (15.09.1914)
Mosze Cwi Rosenberg syn Zeliga, zm., 26 kislew 5675 r. (14.12.1914)
Aharon Attenshtein syn Arie, zm. 26 tamuz 5675 r. (08.07.1915)
Jehoszua Jelin syn Icchaka (lub Jakuba?), zm. 5677 r. (1917)
Chaja Sura Ajn córka Mosze, zm. adar 5678 r. (02-03.1918)
Rejchel Cichowolska córka Mosze Jakowa, zm. 29 elul 5679 r. (06.09.1919)
Szmuel Jakow Begaon syn Symchy, zm. 23 tewet 5679 r. (26.12.1918)
Alta Rejzel Rajca Sacki córka Szlomo, zm. 22 elul 5679 (17.09.1919)
Szraga Dawid Grabarski syn Joela Hillela ha-Lewi, zm. 1 adar 5679 r. (01.02.1919)
Chaja Rejzel córka Aarahama Icchaka, zm. 7 elul 5680 r. (31.08.1920)
Baruch Eli Cyralnik syn Beniamina Icchaka, zm. 4 (?) adar II 5687 r. (08.?03.1927)
Naftali Słonimski syn Cwi, zm. 12 sziwan 5687 r. (12.06.1927)
Szejna Liba Augustower córka Jehudy Lejba, zm. 17 tewet 5689 r. (30.12.1928)
Dow Tabacznik syn Szaloma (1929)
Chaja Fejgel Epsztein córka Jehoszuy, zm. 9 adar I 5692 r. (16.02.1932)
Fejgel Rajzkind córka Szaloma Josefa Woliańskiego, zm. 26 adar II 5692 r. (03.04.1932)
Szlomo Mosze Baryłkowski syn Szmarjachu, zm. 15 tiszri 5694 r. (05.10.1933)
Izrael Helier syn Joela, zm. 27 nisan 5694 r. (09.04.1934)
Chawa Sapirsztejn, zm. 3 tiszri 5697 r. (19.09.1936)
Szejna Chana córka Kalmana ha-Lewi, zm. tamuz 5698 r. (07.1938)
Lejla córka Mosze Eli(ezera?) ha-Kohen (data zgonu nieczytelna)
Szmuel Mordechaj Szmidt syn Mosze, 19 szewat (brak roku)[1.1].

Spis macew z cmentarza żydowskiego w Narewce jest dostępny na stronie Fundacji Dokumentacji Cmentarzy Żydowskich: http://cemetery.jewish.org.pl/list/c_77 [dostęp: 08.01.2015].

Drukuj

Przypisy

  • [1.1] http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Narewka/NarewkaCemetery/