Społeczność Osieka ukształtowała się późno, bo w drugiej połowie XIX wieku. Pod koniec stulecia było to około 50 rodzin, stanowiące czwartą część ludności[1.1]. Była to już społeczność zorganizowana w gminę wyznaniową. Podczas pierwszej wojny światowej ok. 10–20 rodzin opuściło miejscowość, przenosząc się do większych ośrodków[1.1.1].

W 1926 r. gmina liczyła 920 osób, to jest 108 rodzin[1.2]. W 1929 r. do płacenia składek wytypowano 100 rodzin[1.3]. W 1933 r. gmina liczyła 756 osób, to jest 113 rodzin[1.4]. Znaczący spadek nastąpił w drugiej połowie lat 30. XX wieku. W 1938 r. było w gminie już tylko 428 osób, a do płacenia składek wytypowano 76 rodzin.

Społeczność była bardzo uboga, nie było tu ani siedziby zarządu gminy (dokumenty przechowywał rabin), ani nawet rzeźni rytualnej – ubój drobiu prowadzono na podwórzach[1.5]. Dysponowała natomiast murowaną bóżnicą krytą gontem, łaźnią murowaną (w 1927 r. wymagającą remontu), cmentarzem z trzech stron ogrodzonym murem, a z czwartej strony płotem[1.6]. W 1930 r. w Osieku działał  cheder pod nazwą „Mizrachi”, do którego uczęszczało 45 chłopców. Uczył w nim Aron Klajner[1.1.3]. W 1938 r. majątek ruchomy wyceniono na 1795 zł, nieruchomy – na 6000 zł, a zadłużenie wynosiło 819,16 zł.

Zarząd gminy zdominowany był przez kupców. W 1924 r. znaleźli się w nim: Szmul Aba Goldhaar, Mejloch Langer, Szmul Josek Zylberberg, Szymsza (Simcha) Sztarkman, Lejwa Groshaus (Grozhauz), Abram Langarten, Szmul Rajter oraz jeden stolarz Szmul Erlich. Głosowano na jedną listę, przyjętą przez aklamację[1.7]. W okresie 1928–1930 Sztarkman stał na czele zarządu, a Groshaus był jego zastępcą[1.1.6] [1.1.3]. Rabinem w okresie międzywojennym był Josek Boruch Goldberg, wymieniany w dokumentach z 1927[1.1.5], 1928[1.8] i 1930 roku[1.1.3]. Rzezakami w 1927 r. byli J. Horenfeld i G. Łoterszpil[1.1.8]. W 1929 r. rzezak Horenfeld przeszedł na emeryturę[1.9]. Zachowały się raporty gminy w Osieku za okres 1923–1938|http://www.sztetl.org.pl/pl/article/osiek/16,relacje-wspomnienia/45210,raporty-gminy-w-osieku-1923-1938/]] .

W okresie okupacji niemieckiej, rozpoczętej we wrześniu 1939 r., Żydzi z Osieka znaleźli się z początku pod strażą; The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust używa pojęcia ghettoized[1.1.1]. 17 października 1942 r. wszyscy zostali wywiezieni do Staszowa, a stamtąd trafili do obozu zagłady w Treblince[[refr:.

Nota bibliograficzna

  • Osiek (I), [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. II, red. Sh. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 945.
Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Osiek (I), [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. II, red. Sh. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 945.
  • [1.1.1] [a] [b] Osiek (I), [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, t. II, red. Sh. Spector, G. Wigoder, New York 2001, s. 945.
  • [1.2] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1611, k. 22.
  • [1.3] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1647, k. 132.
  • [1.4] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1647, k. 244.
  • [1.5] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1611, k. 23.
  • [1.6] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1647, k. 25.
  • [1.1.3] [a] [b] [c] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1647, k. 132.
  • [1.7] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1501, k. 251.
  • [1.1.6] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1647, k. 25.
  • [1.1.5] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1611, k. 23.
  • [1.8] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1647, k. 15.
  • [1.1.8] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1647, k. 15.
  • [1.9] Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki w Kielcach I, sygn. 1647, k. 43.