Pod koniec XIX w. chedery prowadzili w Ostrowcu Icek Majer Frojman, Mordka Jakub Gdański, Mnyl Korenblum, Chil Josek Lipszyc, Jankiel Paprych, Izrael Majer Rozenberg, Mordka Icek Sztajnberg i Nusyn Zylbersztum[1.1]. Ostrowiecki rabin i cadyk Mejer Halewi Halsztok (Halstock) (1851–1928) stał na czele jesziwy Bet Meir.

Od końca XIX w. dzieci żydowskie w Ostrowcu uczęszczały też do szkół elementarnych. W 1907 r. w szkole żeńskiej 43%, a w 1914 r. – 54,5% uczennic było Żydówkami. W szkole męskiej, w 1907 r. było tylko 2% uczniów Żydów, a w 1913 r. – 22,5%. Gmina wyznaniowa utrzymywała bezpłatną Talmud Torę dla dzieci z najuboższych rodzin.

Rozwój oświaty nastąpił w latach I wojny światowej oraz w II Rzeczpospolitej. Powstała szkoła Tarbut ufundowana przez syjonistów Abrahama Malecha, A. Mincberga, Sinię Mincberga, Jechielea Elizera Lewiego, Hila Barafmana, Lejzora Satinowicza i Majera Blaukmana. Dyrektorem szkoły, która miała 120 uczniów, był A. Kestenberg[1.2]. Powstała też szkoła „Mizrachi”, której dyrektorem był A. Weiner, a także szkoła Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego „Jawne”. W 1934 r. powstała z inspiracji partii Poalej-Syjon Lewicy, założona przez CISZO, szkoła świecka z językiem wykładowym jidysz. W latach dwudziestych uczęszczało do niej ok. 150 dzieci, w roku 1934/35 już tylko 25.

W 1929 r. powstało Stowarzyszenie Popierania i Krzewienia Wiedzy Religijnej „Bejt Josef”.

Z partiami politycznymi była związana oświata pozaszkolna. Kursy wieczorowe organizowało m.in. Towarzystwo Kursów Wieczorowych dla Robotników, a także oddział Kultur-Ligi, działający pod patronatem Bundu. Działalność wydawniczą i odczytową prowadził oddział Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego „Tarbut”. Działacze syjonistyczni: Lejzor i Chil Lewi, Symcha Mincberg i Abracham Malech byli założycielami biblioteki oraz koła dramatycznego. Istniały także: Żydowskie Towarzystwo Muzyczno-Dramatyczne „Muza” oraz Stowarzyszenie Żydowska Scena Artystyczna[1.3]. W 1932 r. zostało zarejestrowane w Ostrowcu Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe „Makabi”, liczące kilkudziesięciu członków.

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Renz R., Żydzi w Ostrowcu w Polsce odrodzonej, [w:] Żydzi ostrowieccy. Zarys dziejów, Ostrowiec Świętokrzyski 1996, s. 78.
  • [1.2] Brociek W., Penkalla A., Czasy rozbiorów, [w:] Żydzi ostrowieccy. Zarys dziejów, Ostrowiec Świętokrzyski 1996, s. 50.
  • [1.3] Kaczmarkiewicz M., Stowarzyszenia żydowskie w województwie kieleckim (19181939), „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1994, nr 1–3, s. 60.