Pierwsza, tzw. stara synagoga w Oleśnie została wybudowana w 1814 r. z inicjatywy Pinkusa Schönwalda, dzięki pożyczce księdza z Gorzowa Śląskiego. Była to drewniana bożnica, której budowę poprowadził mistrz ciesielski Pantscha i mistrz murarski Antoni Winkler. Znajdowała się poza ówczesnym miastem.

14 czerwca (bądź 14 lipca) 1887 r. w wyniku uderzenia pioruna synagoga ta doszczętnie spłonęła[1.1].

Po pożarze bożnicy tutejsza gmina żydowska bardzo szybko podjęła decyzję o budowie nowej murowanej synagogi. 5 października 1887 r. rabin Blumfeld wmurował kamień węgielny. Prace budowlane rozpoczęły się w 1888 r. Nową synagogę poświęcił w już 1889 r. wspomniany rabin Blumfeld.

Synagoga znalazła się na ówczesnym Grosse Vorstadt (obecna ul. Wielkie Przedmieście, naprzeciwko Zespołu Szkół Zawodowych). Budynek wzniesiono z czerwonej cegły holenderskiej, dekorując bogato zdobioną fasadą. W narożnikach portalu znajdowały się małe wieżyczki z umieszczonymi wewnątrz latarniami. Budynek posiadał trzy cebulaste kopuły. W późniejszym okresie na jednej ze ścian we wnętrzu synagogi umieszczono tablicę pamiątkową z nazwiskami 15 oleskich Żydów, którzy zginęli jako żołnierze armii niemieckiej podczas I wojny światowej[1.2]. Przy synagodze znajdował się dom stróża. Przy dawnej ulicy Grosse Vorstadt stał też dom kahalny.

Podczas nocy kryształowej w 1938 r. naziści (bojówka SA z Kluczborka) spalili synagogę. Straży pożarnej nie pozwolono gasić pożaru, wolno jej było jedynie pilnować sąsiednich budynków, aby nie uległy zapaleniu. Strażacy pozwolili jednak uratować jeden ze zwojów Tory, który przez długie lata po wojnie znajdował się w synagodze w Manili (Filipiny).

Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Rosenberg, Aus der Geschichte der jüdischen Gemeinden im deutschen Sprachraum [online] http://www.xn--jdische-gemeinden-22b.de/index.php/gemeinden/p-r/1687-rosenberg-oberschlesien [dostęp:11.12.2014].
  • [1.2] Rosenberg, Aus der Geschichte der jüdischen Gemeinden im deutschen Sprachraum [online] http://www.xn--jdische-gemeinden-22b.de/index.php/gemeinden/p-r/1687-rosenberg-oberschlesien [dostęp: 11.12.2014].