30 stycznia 2024 r. o godzinie 19:00 na placu przy ul. Bolesława Prusa 38/40 w Pruszkowie odbędą się obchody 80. rocznicy likwidacji pruszkowskiego getta. Miejsce spotkania nie jest przypadkowe. Na placu za budynkami przy ul. Prusa 38 i 40 mieściły się zabudowania gminy żydowskiej – synagoga, łaźnia rytualna i biura gminy. Do dziś zachowała się jedynie posadzka zburzonej mykwy.

Getto w Pruszkowie powstało w październiku 1940 roku. Pierwotnie niemieccy okupanci nie przewuidywali tworzenia zamkniętej dzielnicy żydowskiej w tym mieście, a miejscowych żydów planowali przesiedlić do Warszawy. Utworzenie getta stało się możliwe po opłaceniu łapówki. 

Teren getta wydzielono w kwadracie ulic: Pęcicka (dziś Armii Krajowej), Komorowska, Ceramiczna, Polna. Były tam jeszcze poprzeczne uliczki: Przeskok, Zakątna i Niklowa. 

Przeprowadzając się do getta, Żydzi rozebrali bóżnicę, nie chcąc jej pozostawiać na łasce losu. Planowali postawić ją od nowa w getcie, ale nie było tam miejsca. Ostatecznie drewno poszło na opał w kuchni ludowej w czasie surowej zimy 1939/1940. Zwoje Tory zostały ukryte, a przy likwidacji getta oddane na przechowanie Olesińskiemu, polskiemu stróżowi cmentarza żydowskiego.

Od stycznia do marca 1941 r. deportowano do warszawskiego getta wszystkich Żydów z Sochaczewa, Łowicza, Skierniewic, Grójca, Warki, Grodziska Mazowieckiego, Błonia, Tarczyna, Mszczonowa. W Pruszkowie akcję tę przeprowadzono 30 stycznia 1941 roku. Po wywiezieniu Żydów – którzy mogli zabrać tylko ręczny bagaż – Niemcy przeszukali zajmowane przez nich domy i wywieźli stamtąd co cenniejsze maszyny, meble, sprzęt domowy. 

Na obchody zaprasza Muzeum Dulag 121.

Czytaj więcej:

Drukuj