Nie wiemy, kiedy pierwsi Żydzi zamieszkali w Stawiszynie. Niezależna gmina wyznaniowa istniała tu od połowy XIX wieku. W 1857 r. w Stawiszynie było 167 domów (4 murowane) oraz 1550 mieszkańców (w tym 364 Żydów). Autorzy wydanego w 1883 r. Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich oprócz stwierdzenia istnienia drewnianej synagogi wzmiankowali: 140 domów, 1924 mieszkańców; w tej liczbie 238 protestantów, 4 prawosławnych, 609 Żydów. Rok później w Stawiszynie mieszkało 656 Żydów (31% wszystkich mieszkańców)[1.1].

Podczas spisu powszechnego z 1921 r. 672 mieszkańców Stawiszyna zadeklarowało wyznanie mojżeszowe. Gmina posiadała cmentarz zlokalizowany we wsi Kiączyn Stary, na którym do dziś zachowało się 39 macew[1.2]. W 1939 r. w miejscowości było 800 Żydów)[1.1.1].

W styczniu 1940 r. część Żydów stawiszyńskich Niemcy wywieźli do Kalisza, pozostałych w dniu 12 lutego 1940 r. wywieziono do getta w Koźminku. Większość stawiszyńskich Żydów zginęła w 1942 r. w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem[1.1.1].

Nota bibliograficzna

  • Stawiszyn, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, red. Sh. Spector, G. Wigoder, t. III, New York 2001, s. 1240.
Drukuj
Przypisy
  • [1.1] Stawiszyn, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, red. Sh. Spector, G. Wigoder, t. III, New York 2001, s. 1240.
  • [1.2] Stawiszyn, International Jewish Cemetery Project [online] http://www.iajgsjewishcemeteryproject.org/poland/stawiszyn.html [dostęp: 28.11.2014].
  • [1.1.1] [a] [b] Stawiszyn, [w:] The Encyclopedia of Jewish Life Before and During the Holocaust, red. Sh. Spector, G. Wigoder, t. III, New York 2001, s. 1240.