Pierwsza sanocka synagoga została wzniesiona przy Rynku Głównym w II połowie XVII wieku. Była to bóżnica drewniana. Pierwsza informacja źródłowa na jej temat pochodzi z 1685 r., kiedy funkcję szkolnika pełnił Aron Izraelowicz. W 1697 r.  funkcję tę piastował niejaki Jakub, a w 1703 r. – Chaim. W 1718 r. w synagodze wybuchł pożar, który doszczętnie ją zniszczył.

W 1720 r. w tym samym miejscu stanęła murowana Synagoga Wielka, wzniesiona na mocy przywileju Augusta II Mocnego. Była to budowla na planie prostokąta, prawdopodobnie dwukondygnacyjna, przy czym dolna kondygnacja znajdowała się poniżej poziomu gruntu, a górna, bardzo wysoka, zajęta była przez główną salę modlitwy. Wnętrze rozświetlały duże okna, zakończone łukowo – cztery w fasadzie oraz sześć (?) w ścianach bocznych. Dach był dwuspadowy. Wejście znajdowało się od strony ul. Zamkowej. Pod koniec lat 30. XX w. obok bóżnicy rozpoczęto budowę szkoły rabinackiej, jednak wybuch II wojny światowej zniweczył plany rozbudowy.

Wielka Synagoga w Sanoku została podpalona przez Niemców w nocy z 16 na 17 września 1939 roku. Najmniej zniszczona była dolna kondygnacja, w której okupant urządził warsztat samochodowy. Po zakończeniu wojny ruiny zostały rozebrane. Na początku lat 70. XX w. w jej miejscu wzniesiono blok mieszkalny.

W 2014 r. naprzeciwko miejsca po synagodze umieszczono tablicę z napisami w jęz. polskim, hebrajskim oraz angielskim, która upamiętnia jej istnienie, a także żydowskich mieszkańców Sanoka zamordowanych przez Niemców w czasie II wojny światowej. 

Drukuj